Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1969944

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 17 listopada 2015 r.
II SA/Lu 133/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski.

Sędziowie: WSA Joanna Cylc-Malec, NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej zasiłku stałego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Pismami z dnia 6 i 7 października 2014 r. J. S. wniosła o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 (...)., nr (...) utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia (...)., nr (...) odmawiającą przyznania J. S. zasiłku stałego, poprzez przyznanie jej zasiłku stałego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie powinno doliczać się do jej dochodu dodatku mieszkaniowego. Kolegium w wyniku rozpatrzenia wniosku, na podstawie art. 154 k.p.a. odmówiło zmiany własnej decyzji z dnia 8 (...)., nr (...), podnosząc, że decyzja w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku stałego jest decyzją związaną. Oznacza to, że przepisy prawa nie pozwalają organom administracji publicznej orzekającym w sprawie na swobodne uznanie. Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych - organ wskazał, że zmiana decyzji w przedmiotowej sprawie i przyznanie zasiłku stałego prowadziłoby do naruszenia przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i przyznania świadczenia pomimo przekraczania kryterium dochodowego. Słuszny bowiem interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Tym samym nie można uznać, iż w niniejszej sprawie za zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony lub interes społeczny.

Organ wyjaśnił, że kwestie - podnoszone prze skarżącą - dotyczące niedoliczania do dochodu dodatku mieszkaniowego nie mogą być wzięte pod uwagę, bowiem zmierzają do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją. W postępowaniach, o których mowa w art. 154 i art. 155 k.p.a. nie jest dopuszczalna merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia.

J. S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołując się na wyroki sądowe jakie zapadły w innych jej sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej domagała się ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną odmawiającą przyznania zasiłku stałego uważając, że organ nie miał dowodów na potwierdzenie prowadzenia wspólnego gospodarstwa z matką, zaś ona posiadała własny dochód. Zdaniem strony skoro organy nie udowodniły w sposób niebudzący wątpliwości, że gospodarstwo prowadziła razem z matką, wątpliwości te powinny zostać uwzględnione na jej korzyść.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia (...)., nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia (...) r.

Organ odwoławczy powołując się na art. 154 § 1 k.p.a. wskazał, że celem postępowania prowadzonego na podstawie tego przepisu nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czego domaga się strona, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej, z jednego tylko punktu widzenia, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzje podejmowane w trybie art. 154 k.p.a. mają charakter uznaniowy. Słuszny interes strony to jedynie interes godny ochrony i taki, który nie stoi w sprzeczności z prawem. Należy zauważyć, że stronie decyzją z dnia (...). nr (...) 4/10 utrzymaną w mocy przez Kolegium decyzją z 8 (...) r. nr (...) odmówiono przyznania zasiłku stałego ze względu na niespełnienie przesłanki dochodowej niezbędnej do przyznania zasiłku stałego.

Kolegium wyjaśniło, że spór, co do prowadzenia przez stronę wspólnego gospodarstwa domowego z matką został przesądzony prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 195/11 oddalającym skargę na decyzję Kolegium nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego. Strona nie może, powołując się na interes społeczny lub własny interes, domagać się w tym trybie ponownej oceny merytorycznej wydanej decyzji. Zmiana decyzji i przyznanie zasiłku stałego prowadziłoby do naruszenia przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i przyznania świadczenia pomimo przekraczania kryterium dochodowego.

J. S. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Kolegium z dnia (...) r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu której wskazała, że "wnioskuje o przeprowadzenie rozprawy jawnej", bo ustalenia w niniejszej sprawie są niepełne i stronnicze. Powołała się na "wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 796/13" i wyjaśniła, że Sąd ten nie zbadał kwestii spornego dodatku mieszkaniowego, co ma istotny wpływ na wynika sprawy, a nie zostało podniesione w skardze kasacyjnej. Ponadto wskazała, że nadal nie ma stałego dochodu i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ustalenia organów są wobec niej chybione, a każdy zgodnie z Konstytucją ma prawo do żądania sprostowania lub usunięcia informacji niepełnych i nieprawdziwych, sprzecznych z ustawą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Wyjaśnić należy, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. stanowi jeden z elementów systemu kilku nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym. Zaznaczyć trzeba, że system ten jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności, tzn., że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

Stosownie do treści art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Zastosowanie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia następujących przesłanek: a) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania, b) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 in fine.

Ponadto należy wskazać, że organ stosuje przepis art. 154 k.p.a. na zasadzie uznania administracyjnego, co wynika z użycia w nim słowa "może". Nadto przedmiotem postępowania wszczętego w trybie nadzwyczajnym w celu zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. jest ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej, a więc jest to nowy przedmiot sprawy w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej w trybie zwykłym i jego przedmiotem jest ustalenie przesłanek do obalenia lub zmiany decyzji już istniejącej.

Podkreślić należy, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy, a zatem postępowanie administracyjne prowadzone w ramach przepisu art. 154 § 1 k.p.a. powinno zmierzać do wyjaśnienia, czy za uwzględnieniem wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony. Oceniając czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację" (wyrok NSA z dnia 17 września 2010 r., I OSK 428/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało właściwej oceny okoliczności sprawy. Słuszny interes strony, na który powołuje się skarżąca uzasadniając wniosek o zmianę decyzji odmawiającej przyznania zasiłku stałego, opiera się wyłącznie na odczuciach samej skarżącej, nie jest zaś zobiektywizowany.

Zagadnienie dotyczące prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z matką zostało przesądzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2155/11, który oddalił skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 195/11 oddalającym skargę na decyzję Kolegium nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego, z uwagi na niespełniłnienie przesłanki dochodowej, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Należy podnieść, że za słuszny interes strony nie może być bowiem uznane dążenie do dokonania przez organ innej oceny stanu faktycznego sprawy, która była już przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, nie może też prowadzić do obchodzenia wymogów dotyczących zasad przyznawania zasiłku stałego w myśl art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a. nie mógł odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu, natomiast zauważyć należy, że skarżąca ma możliwość wystąpienia z ponownym wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego wskazując okoliczności stanowiące, w jej ocenie, podstawy do przyznania żądanego świadczenia.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), należało oddalić skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.