Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723471

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 23 sierpnia 2019 r.
II SA/Łd 380/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz.

Sędziowie WSA: Agnieszka Grosińska, Barbara Rymaszewska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. M.K.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 26 kwietnia 2016 r. A.K., reprezentująca I.S. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A w Ł., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 53/31 obręb (...). Pismem z dnia 28 czerwca 2016 r. jako wnioskodawcę wskazała L.C.

Postanowieniem z dnia (...), znak: (...) Wojewoda (...) wyznaczył Starostę (...) do rozpatrzenia sprawy dotyczącej zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy dawnej ul. A nr 84, obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 53/31, w obrębie (...).

Decyzją z dnia (...) znak: (...) Starosta (...), orzekł o odmowie zwrotu części nieruchomości dawniej położonej w Ł. przy ul. A nr 84, obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 53/31, w obrębie (...).

W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że działka ewidencyjna nr 53/31 o pow. 0,8784 ha w obrębie (...), według stanu na dzień 26 października 1988 r. jest częścią dawnych działek nr: 64 o pow. 1,8479 ha, 65 o pow. 2,7632 ha, 66 o pow. 2,7280 ha oraz 67/1 o pow. 0,8899 ha z obrębu (...).

Aktem notarialnym Rep. A Nr (...) z dnia (...) Skarb Państwa kupił od L.C. nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A nr 84 opow. 2,7280. Stosownie do treści powyższego aktu notarialnego, nieruchomość ta znalazła się w granicach obszaru objętego decyzją nr (...) o ustaleniu lokalizacji inwestycji wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. w dniu (...) r., polegającej na "budowie osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego O. - W.". Zgodnie z treścią księgi wieczystej Kw Nr (...) prowadzonej w Sądzie Rejonowym dla Ł. - Ś. w Ł. XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych, działka nr 53/31 położona jest w Ł. w obrębie (...) przy ul. B nr 2/8, A nr 72/74; właścicielem działki nr 53/31 jest Gmina Miasto Ł., a użytkownikiem wieczystym jest A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z., na podstawie umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste zawartej aktem notarialnym Rep. A (...) z dnia (...), a obecnie A jest właścicielem nieruchomości.

W toku oględzin nieruchomości w dniu 22 września 2016 r. ustalono, że na części działki nr 53/31 znajdują się dwa bloki mieszkalne 3 piętrowe (na części działki objętej zwrotem), trawnik z naniesieniami roślinnymi, ogrodzenie z siatki o wysokości około 50 cm oraz miejsca postojowe wyłożone kostką. Działka nr 53/31 obejmuje również fragment drogi wewnętrznej z miejscami postojowymi oraz blok mieszkalny 3 piętrowy nr 32c, która to część nie jest objęta wnioskiem Pana L.C. dot. zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Na części objętej zwrotem znajduje się infrastruktura techniczna tj. komory cieplne, oświetlenie zewnętrzne, przyłącza wodno - kanalizacyjne i energetyczne. Powyższe ustalenia potwierdza dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas oględzin.

Organ dołączył do akt potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię umowy notarialnej z dnia 15 grudnia 2003 r. o oddanie spornej nieruchomości A w Z. w użytkowanie wieczyste (akt nr Rep. A (...)) oraz kserokopię mapy sytuacyjno-wysokościowej stanowiącej "załącznik do lokalizacji osiedla O.-W.".

Starosta ustalił na podstawie wyjaśnień A Spółki z o.o. w Z., że podmiot ten zrealizował na spornej działce opisane w toku oględzin naniesienia - 3 budynki o łącznej liczbie 80 lokali mieszkalnych i powierzchni użytkowej 4.202,22 m2" drogę wewnętrzną, infrastrukturę techniczną, parking. Ponadto budynek nr 4 zlokalizowany pod adresem B nr 32D uzyskał pozwolenie na użytkowanie dnia 28 stycznia 2010." budynek nr 5 zlokalizowany pod adresem B 32E uzyskał pozwolenie na użytkowanie dnia 27 kwietnia 2010 r., a budynek nr 6 zlokalizowany pod adresem B nr 32C - 12 sierpnia 2010 r. Pozwolenie na użytkowanie zostało potwierdzone stosownymi decyzjami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, kolejno nr 93/10 z dnia (...), nr 320/10 z dnia (...), nr 698/10 z dnia (...) oraz postanowienie nr 50/10 z dnia (...) UMŁ wyjaśnił w toku postępowania, że zgodnie z treścią ustawy o gospodarce nieruchomościami, aktualną w dacie przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, byłym właścicielom, którzy zbyli nieruchomość Skarbowi Państwa nie przysługiwało prawo zwrotu tych nieruchomości. UM (...) wyjaśnił również, że dopiero z dniem 22 września 2004 r. wszedł w życie przepis art. 216 ust. 2 i 3 u.g.n. w brzmieniu, które przewiduje taki zwrot także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczanych na podstawie ustawy z 1985 r. W związku z tym, że oddanie przedmiotowej nieruchomości w wieczyste użytkowanie nastąpiło przed dniem 22 września 2004 r., Prezydent Miasta Ł., nie miał obowiązku i nie zawiadomił byłych właścicieli ww. nieruchomości, o zamiarze jej zbycia'".

W dniu 10 maja 2017 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, podczas której przedstawiciele A w Z. Sp. z o.o. potwierdzili, iż sporna nieruchomość nadal znajduje się w użytkowaniu wieczystym A w Z. Sp. z o.o. oraz, że aktualnie toczy się postępowanie cywilne w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Pismem z dnia 21 czerwca 2017 r., znak: (...), (...) Ośrodek Geodezji poinformował, że działka ewidencyjna nr 53/31 położona w Ł. w obrębie (...), powstała w wyniku podziału działek nr 53/16, 53/17 i 53/18 zgodnie z mapą sytuacyjną do celów prawnych przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 2 marca 2006 r. za nr 4/5212, będącą załącznikiem do decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia (...) r., znak: (...).

W okresie od 16 sierpnia 2017 r. do 2 lipca 2018 r. postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone z uwagi na zawisłą przed Sądem Okręgowym w Ł. sprawę z powództwa L.C. przeciwko A Spółce z o.o. oraz Gminie Miasto Ł. o stwierdzenie nieważności umowy przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste Sąd wyrokiem z dnia (...) oddalił powództwo. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 14 marca 2018 r.

Wobec tego, postanowieniem z dnia (...), Starosta (...), wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, podjął z urzędu zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie.

Następnie organ I instancji uznał, iż analiza zgromadzonych w toku postępowania materiałów dowodowych, m.in. protokołu z oględzin przedmiotowej nieruchomości, dokumentacji fotograficznej przedmiotowej nieruchomości, wydruku z map i zdjęć lotniczych dostępnych w (...) Internetowym Systemie Informacji o Terenie - Inter SIT oraz wydruku z mapy uzyskanej z portalu internetowego Geoportal Województwa Ł. (www.geoportal.(...).pl), pozwala ponad wszelką wątpliwość na wniosek, iż wybudowanie trzech budynków wielorodzinnych mieszkalnych, tj. budynku nr 4 przy ul. B nr 32D, budynku nr 5 przy ul. B nr 32E oraz budynku nr 6 przy ul. B nr 32C stanowi realizację celu wywłaszczenia.

Organ powołał się na treść art. 136, 137, 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jednocześnie wskazano, że przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.). Jednakże, przepis ten został wprowadzony do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie dnia 22 września 2004 r.

Innymi słowy, przed dniem 22 września 2004 r. przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie miały zastosowania do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a prowadzi do konstatacji, że zawierając umowę o oddanie w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości, Gmina Miasto Ł. nie miała obowiązku zawiadomienia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Przed wydaniem niniejszej, decyzji stosownie do art. 10 k.p.a., umożliwiono stronom zapoznanie się z materiałem dowodowym, wyznaczając w tym celu termin wraz z pouczeniem, iż po upływie wyznaczonego terminu wydana zostanie stosowna decyzja administracyjna w oparciu o zgromadzone w niniejszej sprawie dowody.

Odwołanie od decyzji złożył L.C. Wydanej w sprawie decyzji zarzucono naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 8, 11 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieprawidłową ocenę ustalonego w ramach postępowania stanu faktycznego oraz art. 136 i 137 ugn, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie.

Zdaniem odwołującego się w realiach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z sytuacją, w której podmiot, na rzecz którego doszło do wywłaszczenia, najpierw zrealizował cel wywłaszczenia, a następnie dokonał zbycia nieruchomości, lecz z sytuacją kiedy podmiot ten nie poczynił żadnych kroków w celu realizacji celu wywłaszczenia i bez zawiadomienia byłego właściciela dokonał zmiany przeznaczenia gruntu poprzez ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu.

Wojewoda (...) decyzją z dnia (...), znak: (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w toku postępowania materiał jednoznacznie potwierdza realizację inwestycji polegającej na budowie budynków mieszkalnych.

Dowodem tego są dokumenty zgromadzone w aktach organu I instancji protokół z oględzin nieruchomości i zdjęcia nieruchomości.

Ww. dokumenty potwierdzają, iż na części wywłaszczonej działki oznaczonej 53/31 usytuowane są dwa bloki mieszkalne. Zebrane dowody potwierdziły, że na terenie tym powstała zabudowa blokowa, związana z osiedlem mieszkaniowym, pozostały teren stanowi zieleń towarzysząca tym budynkom w postaci trawników i pojedynczych drzewek oraz ogrodzony plac zabaw z chodnikiem.

W ocenie Wojewody Ł. w kontrolowanym postępowaniu, w dniu złożenia wniosku o zwrot, cześć działki została wykorzystana na cel wywłaszczenia jakim była budowa fragmentu osiedla mieszkaniowego. Konkretne działania doprowadziły do powstania budynków mieszkalnych, wielokondygnacyjnych na wywłaszczonej nieruchomości wraz z trwałym zapleczem podporządkowanym funkcji mieszkaniowej.

Skargę na decyzję organu II instancji wniósł L.C., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Ł. wraz z decyzją Starosty (...) z dnia (...) oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. co doprowadziło do błędnego wniosku, iż sporna nieruchomość została wykorzystana na określony w decyzji z dnia (...) pierwotny, publiczny cel wywłaszczenia, w sytuacji gdy Skarb Państwa nie stworzył spółdzielczej zabudowy mieszkalnej, domu spokojnej starości, pawilonu handlowego, ponadto dokonał samowolnej zmiany celu wywłaszczenia poprzez oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste spółce A w Z. sp. z o.o., następnie dokonał przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; wadliwie ustalono również, iż wybudowanie budynków przez prywatnego inwestora po przekazaniu mu w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowi realizację celu publicznego, jaki określono w umowie sprzedaży nieruchomości; brak należytej oceny materiału dowodowego polegał także na pominięciu dowodu z aktu notarialnego podpisanego z A, w którym określono, że przekazano w użytkowanie wieczyste niezabudowaną nieruchomość. W skardze zarzucono również naruszenie art. 8 k.p.a., 11 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie decyzji i lakoniczne wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję.

W skardze zarzucono naruszenie przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię. Naruszenia art. 136 u.g.n. skarżący upatruje w niewypełnieniu obowiązku powiadomienia poprzednich właścicieli o zamiarze przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Naruszenie art. 137 u.g.n. wynika z bezpodstawnego zdaniem skarżącego przyjęcia, że zrealizowano na spornej nieruchomości cel publiczny, choć było nim budownictwo spółdzielcze, zaś budynki mieszkalne komercyjne zbudował inwestor prywatny.

Skarżący podniósł też, że na mocy decyzji z dnia (...) o sygn. (...) Skarb Państwa dokonał zwrotu na rzecz L.C. pozostałej części działki nr 66 (obecnie 66/9) wywłaszczonej tą samą decyzją co działka nr 53/31 wydaną w dniu (...), co potwierdza, iż cel określony w decyzji z dnia (...) nie został zrealizowany, a organ sam sobie zaprzecza wydając dwie zupełnie odmienne decyzje, pomimo, iż ich przedmiot jest tożsamy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Kontroli sądu poddane zostały rozstrzygnięcia, którymi odmówiono skarżącemu zwrotu nieruchomości, nabytych przez Skarb Państwa w trybie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego.

Podstawę zwrotu poprzednim właścicielom nieruchomości, wywłaszczonych na realizację inwestycji celu publicznego stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2018.121 z późn. zm., dalej jako u.g.n.). Stosownie do treści art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ.

Z kolei, zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Przepis art. 137 u.g.n. zawiera definicję legalną pojęcia zbędności inwestycji na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Oznacza to, że jedynie w razie zaistnienia jednej z sytuacji wymienionych w tym przepisie uzasadniony jest wniosek o zbędności nieruchomości.

W sprawie nie jest sporne zarówno to, że obecna działka ewidencyjna nr 53/31 stanowi część nieruchomości, która objęta była umową sprzedaży z 1988 r. na rzecz Skarbu Państwa, jak i to, że Skarb Państwa nabył nieruchomość w celu realizacji na niej inwestycji celu publicznego - budowy osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego O. - W. Poza sporem jest również, że do czasu przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste A w Z. Spółce z o.o. (grudzień 2003 r.) celu tego nie zrealizowano, jak również że na części nieruchomości A wybudował trzy budynki mieszkalne, zaś na pozostałej części znajduje się infrastruktura osiedlowa. Okolicznościom tym, istotnym dla rozstrzygnięcia organy nie zaprzeczyły, wynikają one z załączonych do akt dokumentów. Tym samym nietrafny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Decyzje zostały również uzasadnione zgodnie z wymogami art. 107 § k.p.a. Motywy orzeczeń zawierają stan faktyczny wystarczający dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia, przytoczenie podstawy prawnej i wyjaśnienie zastosowanych w sprawie przepisów.

W skardze podniesiono również zarzut naruszenia art. 136 u..g.n. poprzez niepowiadomienie skarżącego o zamiarze zwrotu nieruchomości w 2003 r. oraz zarzut niezrealizowania celu wywłaszczenia, a więc błędnej wykładni art. 137 ust. 1 u.g.n.

Zarzuty nie są trafne. Przypomnieć należy, że wywłaszczona nieruchomość nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 u.g.n., chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości (art. 136 ust. 1 u.g.n.). W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (art. 136 ust. 2 u.g.n.). Zarzut niepowiadomienia poprzedniego właściciela dotyczy zatem naruszenia art. 136 ust. 2 u.g.n.

Fakt niepowiadomienia skarżącego o zamiarze przekazania spornej nieruchomości w wieczyste użytkowanie osobie trzeciej - A Spółce z o.o. w Z. jest niesporny, jednak nie może on odnieść skutku. Trafnie organy przyjęły, iż w dacie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości przepisy u.g.n. o zwrocie na rzecz poprzednich właścicieli nie miały zastosowania do nieruchomości wywłaszczonych w trybie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. Co do zasady przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, niewykorzystanej na cel wywłaszczenia, zawarte w rozdziale 6 działu III u.g.n., obejmują nieruchomości wywłaszczone pod rządami tejże ustawy. Dodatkowo jednak w przepisie art. 216 u.g.n. wskazano, jakich innych stanów faktycznych i prawnych unormowania te dotyczą, to jest które nieruchomości wywłaszczone w trybie wymienionych w nim ustaw obejmuje obowiązek zwrotu. W dacie przekazania spornej nieruchomości w użytkowanie wieczyste, unormowania dotyczące zwrotu nieruchomości zbędnych na cel wywłaszczenia nie dotyczyły nieruchomości wywłaszczonych w trybie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce i wywłaszczaniu nieruchomości. Wynika to wprost z treści art. 216 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. Dopiero ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2004.141.1492) uzupełniono treść art. 216 u.g.n. o ust. 2, który stanowi w punkcie 3), że "przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa lub gminy odpowiednio na podstawie przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości". Zgodnie z art. 19 ustawy zmieniającej, wchodzi ona w życie w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Nowela została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 21 czerwca 2004 r., zatem znowelizowany przepis art. 216 u.g.n. obowiązuje od dnia 22 września 2004 r.

Reasumując tę część rozważań, z brzmienia art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązującego w dacie przekazania w użytkowanie wieczyste nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka ewid. Nr 53/31 w obrębie (...) przy ul. A nr 48 w Ł. wynika, że przepisy normujące zasady zwrotu nieruchomości nie obejmowały nieruchomości wywłaszczonych w trybie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Organy tym samym nie miały obowiązku powiadomienia L.C. o zamiarze przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste.

Nie może także odnieść skutku zarzut niezrealizowania celu wywłaszczenia i tym samym zbędności nieruchomości na ten cel. Nieruchomość została wywłaszczona w celu realizacji osiedla mieszkaniowego O. - W., budowy domów wielorodzinnych. Bezspornie cel ten w odniesieniu do spornej nieruchomości na etapie władania przez Skarb Państwa nie został zrealizowany. Niesporne jest także, że Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste nieruchomość niezabudowaną. Cel w postaci budownictwa wielorodzinnego jednak został pośrednio zrealizowany przez użytkownika wieczystego, który wybudował na tym terenie trzy budynki mieszkalne, stanowiące obecnie część osiedla mieszkaniowego O. - W. wraz z infrastrukturą. Zmiana podmiotu władającego nieruchomością nie ma pierwszorzędnego znaczenia w sytuacji, gdy to inny podmiot zrealizował cel w postaci wybudowania budynków z infrastrukturą w ramach osiedla mieszkaniowego. Inwestycja została sfinansowana przy udziale środków publicznych pochodzących z kredytu udzielonego Spółce przez A Bank w W. w ramach Krajowego Funduszu Mieszkaniowego. Wywłaszczona działka została zatem wykorzystana na cel wywłaszczenia, jakim była budowa fragmentu osiedla mieszkaniowego. Przy tym budowa osiedla mieszkaniowego jest inwestycja i wieloetapową i wielowątkową, obejmuje nie tylko wybudowanie budynków mieszkalnych, ale i urządzenie terenów zielonych, parkingów, rozlokowanie infrastruktury. obecny stan zagospodarowania nieruchomości istniał w dacie złożenia przez L.C. wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11, OTK-A 2014/3/31) wywiódł, że w sytuacji, w której cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nieruchomość taka nie mogła być zwrócona, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.

Pełnomocnik skarżącego podnosił zarzut, iż decyzje organów naruszają konstytucyjną ochronę własności i normę art. 21 ust. 2 Konstytucji, stanowiącą, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Niewątpliwie w dacie sprzedaży przez L. C. nieruchomości celem nabycia przez Skarb Państwa była realizacja osiedla mieszkaniowego. Rozważając zaś możliwość zwrotu nieruchomości w określonej sytuacji faktycznej organy winny były uwzględnić także legalne zmiany własnościowe spornej nieruchomości.

Nawet jednak, gdyby przyjąć, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w rozumieniu art. 137 u..g.n., to jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14. roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n. przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet. Oznacza to, że nie ma znaczenia prawnego pominięcie w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako przesłanki zwrotu nieruchomości, stwierdzenia, iż Skarb Państwa (jednostka samorządu terytorialnego) jest aktualnie (nadal) właścicielem nieruchomości. W uchwale tej NSA przyjął również, że podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy.

Jak wskazał tutejszy sąd w wyroku z dnia 17 stycznia 2019 r. w sprawie II SA/Łd 883/18, którym oddalono skargę na decyzję Wojewody Ł., utrzymującą w mocy decyzję Starosty (...) odmawiającą zwrotu działki 53/32 w obrębie (...) przy ul. A nr 48 w Ł., a więc sąsiedniej działki, należy również podzielić stanowisko organów, zgodnie z którym nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy Skarb Państwa bądź jednostka samorządu terytorialnego nie jest już jej właścicielem. Niezależnie od orzeczeń, powoływanych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, już samo ustalenie, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego w chwili orzekania przez organ nie jest właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot lub na nieruchomości tej ustanowiono użytkowanie wieczyste, jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Bowiem utrata przez Skarb Państwa lub gminę prawa dysponowania wywłaszczoną nieruchomością, w związku z ustanowieniem na niej prawa użytkowania wieczystego, w istocie rzeczy z uwagi na zakres prawa użytkowania wieczystego, skutkuje tym, że przestaje istnieć nieruchomość, w stosunku do której można - co do zasady - orzec o jej zwrocie (tak NSA w wyroku z dnia 17 lutego 2019 r. w sprawie I OSK 772/17, LEX nr 2635335). Należy zaznaczyć, że prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości przy ul. A nr 84 w Ł. zostało przekształcone w prawo własności orzeczeniem sądu powszechnego. W sytuacji zbycia nieruchomości bezprzedmiotowe byłoby ustalanie w tym postępowaniu, jaka część nieruchomości została wykorzystana w sposób umożliwiający jej zwrot (np. wobec niezrealizowania zamierzenia inwestycyjnego czy też realizacji takiej inwestycji, która zwrotowi działki się nie sprzeciwia).

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie może mieć znaczenia przesądzającego podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż organ orzekł o zwrocie działki nr 66/9 w obrębie (...) przy ul. A nr 84 w Ł., objętej tą samą decyzją wywłaszczeniową. Fakt ten nie świadczy, wbrew zarzutom skargi, że organy błędnie przyjęły, iż nie można zwrócić działki 53/31. Cała nieruchomość przy ul. A nr 84 w Ł., której dotyczyła umowa zbycia z 1988 r., to duży obszar o powierzchni 2, 7280 ha. Jak wynika z fotomapy znajdującej się w aktach, działki 53/31 i 66/9 oddzielone są drogą, działka 66/9 jest niezabudowana. Należy wyjaśnić, że stan faktyczny i prawny każdej z działek ewidencyjnych powinien zostać ustalony dla każdej z nich samodzielnie, czego dowodem może być np. fakt, że wyrokiem z dnia (...) w sprawie (...) sąd oddalił skargę na decyzję Wojewody Ł., którą utrzymano w mocy odmowę zwrotu działki 53/32.

Podsumowując, organy zasadnie uznały, że część wywłaszczonej w 1988 r. nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działka nr 53/31 w obrębie (...) przy ul. A w Ł. nie podlega zwrotowi, mimo iż cel wywłaszczenia określony w akcie notarialnym z dnia (...) został zrealizowany po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia i przez inny podmiot, niż organ wywłaszczający. W dacie bowiem złożenia wniosku o zwrot nieruchomości ani Skarb Państwa, ani gmina nie są właścicielami spornej nieruchomości.

Z uwagi na powyższe sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018.1306 z późn. zm.).

E.S.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.