Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1961646

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 21 kwietnia 2011 r.
II SA/Łd 213/11

UZASADNIENIE

Sentencja

Dnia 21 kwietnia 2011 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. lf.

Uzasadnienie faktyczne

G.W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E.W. i 18-letnim synem P. Skarżący prowadzi własną firmę, którą dopiero zaczyna rozwijać i jeszcze nie osiąga dochodów. E.W. pracuje na pół etatu i jej dochód wynosi 550 zł miesięcznie. Syn jest uczniem technikum, choruje na astmę i alergię. Jedynym wykazanym przez skarżącego majątkiem jest działka o powierzchni 1700 m2.

Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącego okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 marca 2011 r. skarżący wezwany został do złożenia:

- odpisów zeznań rocznych o wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącego i jego żonę E.W. w 2009 r., a także w 2010 r. (w przypadku ich złożenia),

- zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez E.W.,

- podania informacji, jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi skarżący, od kiedy, z przedłożeniem deklaracji w podatku od towarów i usług złożonych za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe,

- wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,

- wyjaśnienia, z jakich środków skarżący zamierza zrealizować inwestycję polegającą na budowie budynku mieszkalnego na działce nr (...) w gminie G., na którą to inwestycję skarżący, jak pisze w skardze do Sądu, domaga się ustalenia warunków zabudowy w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył w dniu 7 kwietnia 2011 r. roczne obliczenie podatku od dochodu uzyskanego przez E.W. (PIT-40) za 2010 r. Poinformował, że żona nie posiada rachunku ani lokat bankowych. Wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie remontowo-budowlanym od dnia 7 czerwca 2010 r. Z kolei budynek mieszkalny ma zamiar wybudować ze środków, jakie osiągnie z działalności gospodarczej. Dodał także, że rozliczenia skarbowe dostarczy po ich uzyskaniu z urzędu skarbowego.

Do dnia dzisiejszego do Sądu nie wpłynęły dokumenty zakreślone w wezwaniu referendarza sądowego z dnia 18 marca 2011 r., tj. zaświadczenie o wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę skarżącego, zeznania roczne o wysokości osiągniętego przez skarżącego i jego żonę dochodu za 2009 r., zeznanie roczne skarżącego za 2010 r., deklaracje w podatku od towarów i usług złożone przez skarżącego za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe z tytułu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, jak również wykazy i wyciągi z posiadanych przez G.W. rachunków i lokat bankowych (w tym rachunku prowadzonego na potrzeby działalności gospodarczej).

Uzasadnienie prawne

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 75481).

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Ustosunkowując się do wniosku skarżącego stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04).

Tymczasem oświadczenie skarżącego, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za daleko niewystarczające, jako że zawierało wskazanie wysokości dochodów wyłącznie żony skarżącego i bardzo lakoniczne uzasadnienie. Nie wskazano w nim natomiast na żadne okoliczności świadczące o trudnej sytuacji życiowej czy materialnej skarżącego. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jego realnych możliwości płatniczych. Jednakże skarżący nie przedstawił zdecydowanej większości z żądanych informacji, na skutek czego pozbawił referendarza możliwości oceny jego sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.

Podkreślić należy, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom.

Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.

lf

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.