Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1748791

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 23 czerwca 2015 r.
II SA/Łd 182/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. i G. P. S. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ulicę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.a.bł.

Uzasadnienie faktyczne

J. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z jego skargą na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ulicę.

Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zaś źródłem jego utrzymania jest emerytura. Nadto skarżący jest współwłaścicielem w 1/2 części domu o powierzchni 60 m2, posiada także oszczędności na rachunku bankowym wysokości 26.476,19 zł, które według jego oświadczenia przeznaczone są "na pogrzeb".

Postanowieniem z dnia (...) starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. W motywach sprzeciwu podniósł zarzuty pod adresem dotychczas prowadzonych postępowań sądowych, których wynik nie jest dla niego satysfakcjonujący wskazując, że na poczet kosztów tej sprawy uiścił już wpis sądowy od skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1562/10.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.

Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 604/13 - Lex nr 1345059).

W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia (...), starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Dokonując analizy złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Według sądu skarżący nie wykazał dostatecznie, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego prowadzi do wniosku, że utrzymuje się ze stałego dochodu z tytułu emerytury, choć nie podaje jej wysokości, a ponadto posiada na rachunku bankowym oszczędności w wysokości 26.476,19 zł. Wspomniane okoliczności świadczą niewątpliwie o posiadaniu przez skarżącego środków finansowych na pokrycie kosztów zainicjowanego przez niego postępowania sądowego i wykluczają prawną możliwość przyznania prawa pomocy.

Jak zostało to już wcześniej podniesione celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (np. osobom bezrobotnym bez prawa do zasiłku czy pozbawionym jakichkolwiek dochodów), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też zwiększać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt II OZ 561/14 - Lex nr 1470078).

Podsumowując sąd stwierdził, że sytuacja materialna skarżącego pozwala mu na wygospodarowanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego bez jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie oraz bez konieczności obciążania tymi kosztami ogółu podatników.

Z tego też względu sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. a. bł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.