Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1522693

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 25 marca 2014 r.
II SA/Łd 1251/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska.

Sędziowie WSA: Renata Kubot-Szustowska, Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję. LS

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania J. F., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.) w związku z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm. - w dalszej części uzasadniania przywoływana jako: ustawa) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia (...) znak: (...) odmawiającą przyznania J. F. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem Z. F.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, po wystąpieniu przez J. F. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ przeprowadził wywiad środowiskowy ustalając, iż wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu ojcem. Z. F., na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia (...), został zaliczony do osób niepełnosprawnych o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wnioskodawczyni w okresie od (...) do (...) była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, świadcząc gotowość do podjęcia pracy.

Decyzją z dnia (...) organ I instancji odmówił J. F. przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ wyjaśnił, iż warunki nabycia przedmiotowej pomocy określone są w art. 16a ustawy, który przewiduje, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788) ciąży obowiązek alimentacyjny jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż spełniona jest ostatnia przesłanka, gdyż ojciec wnioskodawczyni legitymuje się takim orzeczeniem, jednakże strona nie zrezygnowała z zatrudnienia, ani innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.

W terminie prawem przewidzianym J. F. złożyła odwołanie zwracając uwagę, iż decyzją z dnia (...), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 19 maja 2010 r., przyznane jej zostało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem. Dodała, iż właśnie dla potrzeb rozpatrzenia wniosku z dnia 19 maja 2010 r. wyrejestrowała się z urzędu pracy. Zarzuciła, iż wobec przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 maja 2010 r. bezterminowo, aktualnie wydane rozstrzygnięcie organu I instancji jest niezgodne z prawem i z postanowieniami Konstytucji RP.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając, Kolegium przytoczyło treść art. 16a ustawy podkreślając, iż w aktualnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przywołana norma nie określa obecnie, iż warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. I dalej, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, tj. kwoty 623 zł miesięcznie. Przechodząc do meritum Kolegium stwierdziło, iż z akt sprawy wynika, że strona w dniu 1 lipca 2013 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do opisanego świadczenia, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu ojcem. Jak wynika z orzeczenia z dnia (...) znaczny stopień niepełnosprawności ojca strony datuje się od dnia 7 grudnia 2009 r. Z kolei strona, w okresach od dnia (...) do dnia (...) była zarejestrowana urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, tym samym świadczyła gotowość do podjęcia zatrudnienia, co nie może być uznane za tożsame z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Zdaniem Kolegium brak jest w niniejszej sprawie związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem pracy przez stronę, bo taka nie została podjęta, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. W okresie niepełnosprawności strona pozostawała osobą bezrobotną, a więc poszukiwała pracy i była gotowa podjąć zatrudnienie, zatem trudno przyjąć, iż zrezygnowała z dotychczasowego zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad ojcem, którego niepełnosprawność w stopniu znacznym datuje się od grudnia 2009 r. Zdaniem organu oznacza to, że potencjalne zatrudnienie osoby gotowej do podjęcia zatrudnienia nie jest tożsame z trwającym zatrudnieniem, z którego strona musi zrezygnować, aby sprawować opiekę nad ojcem.

Kolegium dodało, iż bez znaczenia pozostaje fakt, że strona na podstawie art. 17 ustawy otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na ojca. Pismem z dnia 17 stycznia 2013 r. organ poinformował stronę o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz o tym, że na mocy art. 11 ustawy zmieniającej, zachowuje ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jedynie do dnia 30 czerwca 2013 r., a po tym terminie prawo do niego wygasa z mocy prawa. Organ stwierdził, że zmienione zasady ustalania prawa do zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego spowodowały, iż mimo niezmienionego stanu faktycznego, wobec zmiany przepisów, poprzez wprowadzenie art. 16a ustawy, wobec niespełnienia jego wymogów, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie przysługuje stronie.

J. F. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca zwróciła uwagę, iż decyzją z dnia (...) z tytułu przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego miała być opłacana składka emerytalno-rentowa w okresie od 1 maja 2010 r. do 31 stycznia 2012 r. następnie w okresie od 11 lutego 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2028 r. Ojciec jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, orzeczenie zostało wydane na stale, nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność ojca, zaś stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 7 grudnia 2009 r. Dodatkowo skarżąca zwróciła uwagę na przeszłość wojenną ojca i załączyła pismo IPN oraz dokumentację poświadczającą ciężki stan zdrowia ojca.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu II instancji narusza prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. W ocenie sądu, w świetle stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy w ramach własnego postępowania, ponownie rozpatrując sprawę, dopuścił się wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego.

Materialno prawną podstawę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) Nr (...), utrzymuącej w mocy decyzję organu I instancji, stanowił w szczególności przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Norma ta obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. W następstwie powyższego, obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy, wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy, który przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy).

W omawianej normie prawnej ustawodawca wskazał, iż zasiłek ów nie przysługuje, jeżeli:

1)

osoba sprawująca opiekę:

a)

ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b)

podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c)

ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d)

legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2)

osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3)

na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4)

członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5)

na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6)

na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Opisane świadczenie jest oczywiście uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Ponieważ jednak kwestie związane z dochodem nie były problematyczne w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego, to nie ma powodu, aby się do nich bliżej odnosić w niniejszym uzasadnieniu.

W aktualnie obowiązującym stanie prawym, jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie sądu przepis, o którym mowa, chociaż w obecnym brzemieniu nie określa expressis verbis, iż warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to aktualna pozostaje wykładnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ugruntowana na tle świadczenia pielęgnacyjnego, określonego w art. 17 ustawy w dotychczasowym brzmieniu. Przemawia za tym istota każdego z tych świadczeń, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Specjalny zasiłek opiekuńczy, podobnie jak świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność. Zbieżność uregulowań dotyczących obydwu świadczeń rodzinnych pozwala zatem na stosowanie analogicznej wykładni przesłanek decydujących o przyznaniu każdego ze świadczeń. Natomiast przeciwna interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, w takim zakresie, w jakim pozbawia osoby pozostające bez pracy, możliwości ubiegania się o to świadczenie. W związku z tym pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 ustawy, należy interpretować szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, nie wykonują pracy rezygnując z własnej aktywności zawodowej. Bez względu więc na to, czy owa rezygnacja z zatrudnienia oznacza rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też w określonych okolicznościach niepodejmowanie pracy, to w każdym przypadku przesądzające znaczenie ma związek pozostawania bez zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. orzeczenia WSA w Łodzi: z dnia 2 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 920/13; z dnia 12 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1097/13; z dnia 9 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1049/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie ze skargi J. F., zdaniem organu skarżąca ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia nie zrezygnowała z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy, gdyż wymagający opieki niepełnosprawny ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia (...), zgodnie z którym niepełnosprawność w znacznym stopniu datuje się do dnia 7 grudnia 2009 r. A jak wynika z dokumentów w okresach od dnia (...) do dnia (...) strona była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a tym samym świadczyła gotowość do podjęcia pracy. W ocenie organu gotowość do podjęcia zatrudnienia, nie może być utożsamiane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, ustalone przez organ okoliczności nie wyczerpują stanu faktycznego sprawy. Nie sposób bowiem pominąć faktu znanemu organowi z urzędu, a odzwierciedlonemu w zgromadzonym materiale dowodowym, iż skarżąca wcześniej pobierała na ojca świadczenie pielęgnacyjne. Decyzją z dnia (...), Prezydent Miasta Ł., po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 19 maja 2010 r., wskazując m.in. na art. 17 ustawy (w brzmieniu przed nowelizacją ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw), przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem, od dnia 1 maja 2010 r. bezterminowo. Pismem z dnia 17 stycznia 2013 r. poinformowano stronę o konsekwencji wejścia w życie art. 11 ust. 4 ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych - wygaśniecie z dniem 30 czerwca 2013 r. świadczenia pielęgnacyjnego otrzymanego opisaną decyzją. We wskazanym piśmie organ pouczył także stronę o możliwości ubiegania się od dnia 1 lipca 2013 r. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, co strona uczyniła składając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w dniu 1 lipca 2013 r. Nie może być również obojętnym to, że choć decyzja z dnia (...) przyznająca stronie świadczenie pielęgnacyjne wygasła z mocy prawa - art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, to jednak Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13) stwierdził, że przywołana regulacja jest niezgodna z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ administracji rozstrzygając wniosek skarżącej z dnia 1 lipca 2013 r. z niewyjaśnionych względów pominął i nie dostrzegł okoliczności, iż w przywołanej decyzji z dnia (...) organ I instancji wyraźnie wskazał, iż przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy. A to oznacza, że bezpośrednio przed złożeniem wniosku w niniejszej sprawie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego skarżąca korzystała ze statusu osoby, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Nie sposób nie dostrzec, a tym bardziej zaaprobować niekonsekwencji organu, który przyznając skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ustawy traktował stronę jako osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by obecnie w tych samych okolicznościach faktycznych i w stanie prawnym uprawniającym do analogii, zanegować spełnienie opisanej przesłanki. Organ nie wskazał, by stan faktyczny w tym zakresie uległ zmianie, a więc tym bardziej niezrozumiała pozostaje obecna ocena o niespełnieniu przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Powyższe oznacza, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego skarżąca nadal pozostawała osobą, która rezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W świetle powyższego nie znajduje oparcia argument organu, iż ojciec strony legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od dnia 7 grudnia 2009 r., zaś w okresie od dnia (...) do dnia (...) strona była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a tym samym świadczyła gotowość do podjęcia pracy. Niewątpliwie taki sam stan faktyczny był poddany kontroli organu I instancji przed wydaniem decyzji z dnia (...) i wówczas nie wzbudził zastrzeżeń a przecie i wówczas organ obowiązany był zbadać czy rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej związana była z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy pominął powyższe okoliczności, poprzestając na prostej konstatacji o braku rezygnacji z zatrudnienia skarżącej w momencie ubiegania się o powyższy zasiłek. Takie stanowisko jest obarczone wadą nierozpatrzenia i nieuwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym okoliczności niespornych i znanych organowi z urzędu (uprzednie decyzje), a nadto dotknięte jest błędną interpretacją faktów ujawnionych w sprawie oraz jest wynikiem wadliwej wykładni obowiązujących przepisów.

W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe okoliczności - istotne dla możliwości prawidłowego zastosowania art. 16a ustawy - nie zostały w ogóle zweryfikowane, a mogą one stanowić kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy. Organ pominął, iż celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Trudno również oczekiwać, że po wygaśnięciu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne skarżąca, będąc dotychczasowym opiekunem osoby niepełnosprawnej nagle porzuci tę opiekę i podejmie zatrudnienie, tylko po to, żeby zaraz z niego zrezygnować w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w sytuacji, kiedy ta osoba wymaga stałej opieki. Działaniem nielicującym z zasadami demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) byłoby forsowanie takiej interpretacji przepisu art. 16a ustawy, która upatrywałaby w powyższej regulacji podstawy do jedynie formalnego, a w rzeczywistości wyłącznie fikcyjnego podjęcia zatrudnienia. I co ważne, w sytuacji gdy dotychczas otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne właśnie wobec stwierdzenia przez organ, iż spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy. Tym bardziej, iż na mocy ostatniej decyzji z dnia (...) organ przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo, co niewątpliwie pozwoliło stronie na osiągnięcie stabilnych warunków sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ nie powinien i nie może natomiast pomijać, iż opieka nad osobą niepełnosprawną i w konsekwencji rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nota bene legitymizowana przez organ poprzednią decyzją przyznającą świadczenie pielęgnacyjne, miała charakter decyzji życiowej o wieloletnich skutkach, która zwykle jest podejmowana z uwzględnieniem założenia stabilności i ciągłości systemu prawa oraz zaufania obywatela do państwa prawa. W tym kontekście, nie można w tym samym stanie faktycznym orzec o braku spełnienia przesłanki, którą dotychczas organ oceniał jako spełnioną. Organ winien mieć na względzie cel, jakiemu służy przyznane świadczenie oraz konieczność zapewnienia beneficjentom tego rodzaju pomocy stabilności i pewności sytuacji życiowej chociaż na tej płaszczyźnie, na którą organ orzekający ma wpływ.

Dodatkowo warto zaznaczyć, iż sąd w tym składzie, aprobuje pogląd, kształtujący się na tle nowego uregulowania art. 16a ustawy, że w toku postępowania administracyjnego o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego organ powinien ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania jej świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zostałaby jej zaoferowana praca, to byłaby gotowa do jej podjęcia. Faktyczne sprawowanie opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową, daje bowiem podstawy do ustalenia, iż została spełniona przesłanka wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy do uznania, że strona zrezygnowała z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 516/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 436/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ zobligowany będzie do dokonania wykładni przesłanek art. 16a ust. 1 ustawy stosownie do argumentacji zawartej w przytoczonych wyżej motywach wyroku, a następnie prawidłowej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego, z uwzględnieniem okoliczności niespornych i znanych organowi z urzędu, a podnoszonych przez skarżącą, co pozwoli na wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu.

Z tych wszystkich względów, uwzględniając skargę, sąd obowiązany był rozstrzygnąć na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

LP

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.