Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 638437

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 8 stycznia 2010 r.
II SA/Łd 1061/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Grosińska (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie płatności bezpośrednich z tytułu wspierania działalności rolniczej postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. AG

Uzasadnienie faktyczne

J.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. w przedmiocie płatności bezpośrednich z tytułu wspierania działalności rolniczej.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 16 grudnia 2009 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wystąpił z żądaniem przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienie radcy prawnego.

Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 12,18 ha z domem o powierzchni 80 m kw oraz budynkami do produkcji rolnej. Skarżący zadeklarował osiąganie dochodów w wysokości 630 złotych miesięcznie z tytułu prowadzonej działalności rolniczej. Ojciec skarżącego osiąga dochody z tytułu stosunku pracy oraz emerytury w łącznej wysokości 1.535 złotych, zaś matka otrzymuje rentę strukturalną w kwocie 1.113 złotych, co daje łączny dochód rodziny w wysokości 3.279 złotych. Ponadto skarżący oświadczył, iż posiada na rachunku bankowym środki w wysokości 50.000 złotych, które otrzymał w ramach programu dla młodych rolników, lecz są one przeznaczone wyłącznie na przedsięwzięcia związane z modernizacją i rozwojem gospodarstwa. Skarżący zadeklarował również posiadanie ciągnika rolniczego oraz maszyn do produkcji rolnej o wartości ok. 30.000 złotych, a także posiadanie oszczędności w kwocie 2.300 złotych.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudną sytuację materialną spowodowaną spadkiem cen płodów rolnych i ogólnie trudną sytuacją w rolnictwie. Ponadto skarżący stwierdził, iż otrzymuje ogromną pomoc finansową od rodziców, którzy ponoszą w całości koszty wyżywienia, rachunków za media i opał. Jednocześnie skarżący podniósł, iż jako człowiek pochodzący z nizin społecznych, z rodziny chłopskiej i posiadający jedynie podstawową i powierzchowną wiedzę o prawie ma nierówne szanse w porównaniu z przedstawicielem drugiej strony reprezentowanej zapewne przez osobę o wykształceniu prawniczym i mającym oparcie w aparacie państwowym. Skarżący wyraził obawę, iż na etapie konfrontacji sądowej jego wiedza oraz doświadczenie prawne mnogą okazać się niewystarczające, stawiając go na przegranej pozycji egzemplifikującej społeczne nierówności wobec prawa.

Skarżący oświadczył również, iż nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani rzecznikiem patentowym.

Uzasadnienie prawne

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada

1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 75481).

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Ustosunkowując się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący położył akcent na ogólnie trudną sytuację w rolnictwie oraz na brak doświadczenia i wiedzy do występowania w sprawach sądowych.

Odnosząc się do pierwszego z argumentów należy uznać, iż kwestia związania z posiadaniem statusu rolnika nie może przesądzać o zasadności przyznania prawa pomocy, co wiąże się z zasadą równości wobec prawa. Otóż, podkreślenia wymaga, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, a deklarowany dochód rodziny kształtuje się na poziomie 3.279 złotych. Analiza deklarowanej kwoty i struktury dochodów wskazuje, iż w znacznej części nie pochodzą one z działalności rolniczej, gdyż przeważająca ich część pochodzi z tytułu takiego jak renta, emerytura i wynagrodzenie za pracę. Dochody te mają charakter stały i trudności w sprzedaży płodów rolnych nie mają większego wpływu na stabilność finansową rodziny skarżącego. Ponadto abstrahując od pozyskanych przez skarżącego środków na modernizację gospodarstwa rolnego w ramach ułatwień dla młodych rolników oraz sprzętów rolniczych, należy zauważyć, iż skarżący zadeklarował posiadanie oszczędności w wysokości 2.300 złotych. W konsekwencji, zarówno wysokość dochodów przypadających na członka rodziny, jak i fakt zgromadzenia oszczędności powoduje, iż skarżącemu nie sposób przypisać jakiegokolwiek stopnia ubóstwa, które warunkuje przyznanie prawa pomocy.

Ponadto zauważyć należy, iż skarżący w dniu 31 grudnia 2009 r. uiścił kwotę wymaganego wpisu sądowego w wysokości 200 złotych, co stanowi argument, iż posiada on lub jest w stanie zgromadzić środki niezbędne do udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez skarżącego kwestii nieznajomości prawa, należy zwrócić uwagę, iż odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie umniejsza możliwości strony obrony jej interesów przed sądem administracyjnym i uzyskania pozytywnego dla siebie rozstrzygnięcia, jako że sąd administracyjny I instancji nie jest związany - zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze.

Reasumując, w ocenie Referendarza sądowego, wniosek nie może zostać uwzględniony, jako że nie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.