Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2141474

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 5 października 2016 r.
II SA/Kr 738/16
Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel.

Sędziowie WSA: Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.), Małgorzata Łoboz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 r. sprawy ze skargi M.S. i R.S. na decyzję Wojewody z dnia 19 kwietnia 2016 r., nr (...) w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji;

II.

zasądza od Wojewody (...) solidarnie na rzecz skarżących M.S. i R.S. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Starosta N. decyzją z dnia 18 lutego 2016 r., znak (...) wniósł sprzeciw wobec zgłoszenia M. i R.S. zamiaru wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr (...),(...),(...) w N. przy ul. (...).

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez M. i R.S. Wojewoda (...) decyzją z dnia 19 kwietnia 2016 r., znak (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) zwanej dalej k.p.a. oraz art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że M.i R.S. zgłosili zamiar budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków na działkach nr (...),(...),(...) w N. W odwołaniu wskazali, że z budynku mieszkalnego, użytkowanego od ubiegłego roku, ścieki odprowadzają obecnie do szczelnego zbiornika, który był elementem pozwolenia na budowę tego budynku. Sposób odprowadzenia ścieków z budynku mieszkalnego został zaprojektowany zgodnie z wymogami zawartymi w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r. poz. 250) - art. 5 ust. 1 Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: (...) 2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych (...).

Dalej organ odwoławczy zauważył, że dla rejonu planowanej inwestycji została sporządzona dokumentacja projektowa kanalizacji sanitarnej, o czym inwestor napisał w piśmie z dnia 20 maja 2013 r. skierowanym do Burmistrzu Miasta N.

W załączonym do zgłoszenia piśmie z 15 lutego 2016 r., dotyczącym warunków podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej budynku mieszkalnego przy ul. (...) Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji (dalej MZWiK) w N. informuje pełnomocnika inwestora, że "w ul.(...) boczny będzie realizowana w roku bieżącym budowa sieci kanalizacji sanitarnej. Możliwość wykonania przyłącza i korzystania z sieci może odbyć się po wybudowaniu i oddaniu do użytku wybudowanej sieci. Przewidywany termin rozpoczęcia i zakończenia inwestycji rok 2016". W piśmie podano również warunki przyłączeniowe do sieci kanalizacyjnej jak również informacje o uzyskaniu wymaganego uzgodnienia MZWiK.

Wojewoda zwrócił uwagę, że w obecnym czasie MZWiK przystępuje do realizacji sieci z planowaną datą jej zakończenia w 2016 r.

Dalej podkreślił, że biorąc pod uwagę planowane inwestycje przy ul. (...) oraz zapewnienie przez MZWiK o możliwości korzystania z sieci, to inwestor, zgodnie z wymogiem określonym art. 5 ust. 1 ww. ustawy, nieruchomość przy ul. (...) powinien przyłączyć do sieci kanalizacyjnej, po jej wybudowaniu w 2016 r.

Możliwość utrzymania czystości poprzez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych przewidziano w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, co nie dotyczy rozpatrywanej sprawy gdyż MZWiK dokumentację kanalizacji sanitarnej posiada i planuje w 2016 r. jej wykonanie, co potwierdzono w piśmie MZWiK z 15 lutego 2016 r., dotyczącym warunków podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej budynku mieszkalnego przy ul. (...). Zatem, biorąc pod uwagę powyższe informacje istnieje, po wybudowaniu sieci, możliwość przyłączenia budynku jednorodzinnego bezpośrednio do sieci kanalizacyjnej.

Planowana inwestycja została zlokalizowana na terenie objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzonego uchwałą Rady Miasta N. z dnia 20 lipca 2015 r. nr (...) w sprawie "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...))", zwanym dalej "mpzp" (Dz. Urz. Woj. (...)). Sposób odprowadzania ścieków regulują zapisy zawarte w § 5 ust. 4. W zakresie odprowadzenia ścieków:

1) Odprowadzenie ścieków komunalnych z całego obszaru objętego planem, który znajduje się w obszarze tworzącym aglomeracją (miasto N.) na komunalną oczyszczalnię ścieków w N., siecią kanalizacji sanitarnej połączoną z istniejącą siecią kanalizacji sanitarnej zlokalizowaną głównie w liniach rozgraniczających ulic;

2) Docelowo realizacja i rozbudowa sieci kanalizacji sanitarnej we wszystkich terenach przeznaczonych pod zainwestowanie w obszarze aglomeracji. Do czasu zrealizowania kanalizacji sanitarnej w ww. terenach, dopuszcza się realizację szczelnych zbiorników;

3) W terenach położonych poza obszarem tworzącym aglomerację (działki inwestycyjne są położone poza obszarem tworzącym aglomerację), dopuszcza się realizację indywidualnych i grupowych rozwiązań w zakresie utylizacji ścieków realizowanych na zasadach określonych w przepisach odrębnych, przy czym przez przepisy odrębne należy rozumieć ustawę z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy i stwierdził, że sprzeciw jest słuszny i odpowiada prawu.

Zgłoszona inwestycja polegająca na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na działkach nr (...),(...),(...) w N. przy ul. (...) zdaniem organu odwoławczego nie jest zgodna z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zatem zgodnie z art. 30 ust. 6 Pb, Właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli: (...) 2) budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy.

Opisaną wyżej decyzję Wojewody (...) zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R.S. i M.S. domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1)

naruszenie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a w szczególności jej art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 3 oraz art. 30 ust. 6 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

2)

naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności:

* art. 7 i 8 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie, na czym w ocenie organu administracyjnego polega obowiązek przyłączenia się bezpośrednio do kanalizacji a także dlaczego zdaniem organu odwoławczego planowana inwestycja jest niezgodna z zapisami w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach;

* art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków w celu przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego i dokładnego wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia i stanu faktycznego sprawy;

* art. 11 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie w całym postępowaniu i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;

3)

naruszenie przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, polegające na niezasadnym przyjęciu, że skarżący jest zobowiązany przyłączyć nieruchomość do sieci kanalizacyjnej, pomimo że budowa przyłącza aktualnie nie jest realizowana; oraz na braku uzasadnienia w zakresie na czym polegałoby naruszenie przez skarżących przepisów tej ustawy;

4)

niewyjaśnienia wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że budowa sieci sanitarnej między innymi na terenie objętej postępowaniem nieruchomości ma być prowadzona w bieżącym roku, a zatem brak jest wypełnienia przesłanki "technicznie lub ekonomicznie nieuzasadnionej budowy sieci kanalizacji sanitarnej".

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa w sposób, który powoduje konieczność ich uchylenia.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było zgłoszenie robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr (...),(...),(...) w N. przy ul. (...), dokonane przez M.S. i R.S.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę. Natomiast w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy dla tego rodzaju inwestycji wymagane jest zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych.

Objęta zgłoszeniem inwestycja została prawidłowo zakwalifikowana jako podlegająca trybowi wskazanemu w wymienionych wyżej przepisach.

Podstawy wniesienia sprzeciwu od zamiaru zgłoszenia robót budowlanych zostały wymienione w art. 30 ust. 6 ustawy Prawu budowlane, zgodnie z którym właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli:

1)

zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę;

2)

budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy;

3)

zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12, w miejscu, w którym taki obiekt istnieje.

Podstawą wniesienia sprzeciwu w niniejszej sprawie był pkt 2 cytowanego przepisu. Organy administracji architektoniczno - budowlanej stwierdziły bowiem sprzeczność planowanej inwestycji z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji dokonały nieprawidłowej wykładni cytowanego przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach uznając a priori, że sam fakt zaplanowania w bieżącym roku realizacji sieci kanalizacyjnej na przedmiotowym terenie wyklucza zrealizowanie przesłanki, o której mowa w tym przepisie ("budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona").

Okoliczność, że na rok 2016 jest planowana budowa sieci kanalizacji sanitarnej wynika z pisma Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w N. z dnia 15 lutego 2016 r., znak (...) W skardze natomiast podkreślono, że w chwili obecnej sieć kanalizacyjna nie jest wybudowana, a nawet nie są prowadzone żadne roboty budowlane związane z jej realizacją. Powyższe okoliczności faktyczne wymagają uwzględnienia przy dokonywaniu wykładni art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Nie można w żaden sposób zgodzić się z poglądem organów administracji architektoniczno - budowlanej, że samo planowanie budowy sieci kanalizacyjnej na danym terenie wyklucza przyjęcie, że budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona.

Analizy treści przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 listopada 22015 r., sygn. II SA/Ol 953/15 (LEX nr 1930132): "Przepis ten przewiduje obowiązki właścicieli nieruchomości w sytuacji braku podstaw do budowy sieci kanalizacyjnej jak i w sytuacji istnienia takiej sieci. Z jego treści wynika, że:

- w przypadku braku podstaw do budowy przez gminę sieci kanalizacyjnej, właściciele mają obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, przysługuje im zatem prawo wyboru w tym zakresie,

- natomiast w razie wybudowania sieci kanalizacyjnej przez gminę właściciele nieruchomości mają obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednak przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Przepis ten nie rozróżnia bezpośrednio sytuacji, w której istnieją podstawy do budowy sieci kanalizacyjnej lecz sieć taka nie jest zrealizowana, ani sytuacji właścicieli nieruchomości w razie planowania przez gminę budowy sieci, bądź zaniechania takich planów, mimo istnienia podstaw do budowy sieci. Zapis ustawy, że w razie wybudowania sieci kanalizacyjnej przez gminę właściciele nieruchomości mają obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednak przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, dotyczy wszystkich stanów faktycznych, w których doszło do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej. Także takich sytuacji, gdy budowa kanalizacji sanitarnej była uzasadniona i planowana przez gminę. Przepis ten nie uzależnia bowiem prawa właściciela nieruchomości do wybudowania oczyszczalni ścieków i jej dalszego posiadania po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej przez gminę, od jakichkolwiek przesłanek. Prowadzi to do wniosku, że właściciel nieruchomości przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej na danym terenie ma wynikające z ustawy prawo do zapewnienia utrzymania czystości na nieruchomości w zakresie odprowadzania ścieków poprzez realizację przydomowej oczyszczalni ścieków. (...) sam fakt planowania przez gminę budowy kanalizacji, pozostaje bez wpływu na zakres uprawnień właściciela w przedmiocie wyboru formy odprowadzania ścieków w postaci oczyszczalni. Dopiero realne istnienie kanalizacji może wyłączyć prawa właściciela w tym zakresie (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2010 r., II SA/Gd 49/10, LEX nr 619901)".

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela to stanowisko. Dopóki sieć kanalizacyjna nie zostanie zrealizowana, uprawnienie właściciela do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków nie może być ograniczane.

Organ I instancji dodatkowo jako podstawę wniesienia sprzeciwu wskazał niezgodność planowanej inwestycji z § 34 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), zgodnie z którym zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być stosowane tylko na działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, przy czym nie dopuszcza się ich stosowania na obszarach podlegających szczególnej ochronie środowiska i narażonych na powodzie oraz zalewanie wodami opadowymi. Z faktu wydania przez MZWiK w N. warunków przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej Starosta N. wywiódł, że w niniejszym przypadku istnieje możliwość przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Taki sposób argumentacji jest wadliwy. Na obecnym etapie budowa przedmiotowej kanalizacji wciąż pozostaje zdarzeniem przyszłym i niepewnym, pozostaje bowiem wciąż jedynie w sferze planów. W istocie więc nie ma i w dacie wnoszenia sprzeciwu z pewnością nie było możliwości przyłączenia działki skarżących sieci kanalizacyjnej, bowiem takowa nie istniała.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej argumenty należało dojść do wniosku, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a Starosta N. dodatkowo niewłaściwie zastosował przepis § 34 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Naruszenia te niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy, bowiem ich skutkiem było wniesienie sprzeciwu od zgłoszonego zamiaru wykonania robót budowlanych. Z tego względu Sąd uchylił obie wskazane decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.