Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2722674

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 5 września 2019 r.
II SA/Kr 642/19
Właściciel sąsiedniej nieruchomości jako strona postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.).

Sędziowie WSA: Magda Froncisz Tadeusz Kiełkowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody (...) z dnia 3 kwietnia 2019 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - po wznowieniu postępowania skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 18 października 2018 r. nr (...).(...) działając na podstawie art. 150 § 1, art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane po rozpatrzeniu wniosku M. P. o wznowienie postępowania odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 11 września 2015 r. dla zamierzenia inwestycyjnego: Budowa budynku mieszkalno-usługowego wielorodzinnego z instalacjami wewnętrznymi: wod.-kan., gazową, elektryczną, c.o., wentylacji mechanicznej na działce nr (...) obr. (...), wraz ze zjazdem z działki nr (...) obr. (...), przyłączem wody i kanalizacji opadowej, wewnętrzną instalacja gazową prowadzoną w ziemi, instalacjami: wody, kanalizacji sanitarnej i opadowej ze zbiornikiem retencyjnym, murkami oporowymi, miejscami postojowymi i utwardzeniem terenu oraz likwidacją kolidujących przyłączy wody i instalacji kanalizacji sanitarnej na działkach nr (...),(...) obr. (...), przy ul. (...) w K. na działkach: (...),(...) obr. (...). W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku o wznowienie postępowania wnioskodawczyni podała, że jest właścicielką nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji, tj. nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie, przy czym nie wskazano konkretnych ograniczeń wynikających z realizacji inwestycji. Zatem wnioskodawczyni wywodzi swój interes prawny uzasadniający jej udział w postępowaniu o pozwolenie na budowę z okoliczności, że jest właścicielem działki nr (...), obr. (...). Ustalenie obszaru oddziaływania konkretnego obiektu ma decydujące znaczenie dla ustalenia stron postępowania administracyjnego. Obszarem tym jest teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego). Projektowany budynek mieszkalno-usługowy posiada projektowaną wysokość do kalenicy 12,62 m oraz wysokość do okapu 9,96m. Obiekt zaprojektowano w odległości 13,62 m od budynku na działce nr (...), obr. (...). Dla części bliższej (odległość 13,62) wysokość przesłaniania wynosi 6,75m. Wysokość przesłaniania jest mniejsza niż odległość między budynkami. Powyższe oznacza, iż wykonana analiza, przy której nie zachodzi naruszenie przepisu § 60, a projektowana inwestycja nie wpływa na zagospodarowanie działki, wykonana dla budynku w najbliższym sąsiedztwie, tj. na działce nr (...), nie będzie także wpływała na działkę nr (...), co wynika z przedłożonych analiz. Nadmienia się, iż odległość projektowanego budynku mieszkalno-usługowego do istniejących budynków na działce nr (...), wynosi: do istniejącego budynku gospodarczego - ok. 19 m oraz ok. 27 m do istniejącego budynku mieszkalnego. Odległości te mierzone były od najbliżej wysuniętego fragmentu projektowanego obiektu od strony północno-wschodniej. Czas nasłonecznienia nie jest zaburzony dla istniejącego budynku na działce nr (...), zacienianie będzie zachodziło tylko w godzinach: 7:00-9:30 natomiast nasłonecznienie będzie od godziny 9:30-15:00. Powyższe przedziały czasowe spełniają wymagania przepisu § 13 zgodnie z którym czas nasłonecznienia nie może być mniejszy niż 3 godziny w dniach równonocy. Powyższe potwierdza analiza przedłożona do akt sprawy w dniu 2 września.2015 r., wykonana przez głównego projektanta, mgr inż. arch. K. K., który jest wpisany na listę członków izby właściwego samorządu oraz posiadającego uprawnienia budowlane na czas sporządzenia oraz poprawy projektu architektoniczno-budowlanego. W przypadku przedmiotowej inwestycji wnioskodawczyni nie wskazała żadnych odrębnych przepisów, które uzasadniałaby przyznanie jej przymiotu strony. Zasadą w przypadku ustalania kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę jest oparcie się na projekcie budowlanym, ewentualne rozszerzenie postępowania dowodowego (np. przez przeprowadzenie oględzin) musiałoby wiązać z wykazaniem przez wnioskodawczynię okoliczności faktycznych, które z uwagi na sprzeczność z dokumentacją projektową wymagałyby weryfikacji w miejscu inwestycji. Wobec powyższych ustaleń należy dojść do wniosku, iż planowana inwestycja nie wpłynie na możliwość zagospodarowania ani na wykonywanie przez właściciela działki nr (...), obr. (...) przysługującego mu prawa własności, a także nie wpłynie na dotychczasowy sposób korzystania z tej nieruchomości, wobec czego M. P. nie przysługiwał ani nie powinien był przysługiwać status strony w przedmiotowym postępowaniu. Podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni z samego faktu zabudowy nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie, a co za tym idzie potencjalnej możliwości zmiany wartości nieruchomości z uwagi na zagęszczenie zabudowy w okolicy nie wypływa interes prawny do udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Świadczyć to jedynie może o istnieniu interesu faktycznego, który nie podlega ochronie w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę i nie może być źródłem legitymacji procesowej.

Od tej decyzji odwołanie wniosła M. P. zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. poprzez brak aktywności w podejmowaniu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. przede wszystkim niedokonanie stosownych pomiarów w terenie, brak dokonania oględzin; oparcie się jedynie o analizę projektu, bez uwzględnienia realiów miejscowych, oględzin obszaru, etc., prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, dokonanie oceny jedynie niepełnego materiału dowodowego tj. z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, czego konsekwencją jest wadliwość uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez odmowę uznania, że odwołująca jest stroną postępowania, podczas gdy odwołująca jest właścicielką nieruchomości, która znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, a tym samym powinna być uprawniona do czynnego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym realizując uprawnienie do ochrony przysługującego na jej rzecz prawa własności nieruchomości, art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż przymiot strony postępowania przysługuje jedynie na rzecz podmiotów, których interes prawny został naruszony, w sytuacji w której żaden z wyżej przytoczonych przepisów nie przewiduje przesłanki w postaci naruszenia interesu prawnego, art. 28 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowalnego, poprzez błędne uznanie, że interes prawny nie może być oparty na przesłance polegającej na obniżeniu wartości nieruchomości w związku z realizacja przyszłego zamierzenia budowlanego, art. 28 ust. 2 Prawa budowalnego w zw. z art. 140 k.c. poprzez błędną jego wykładnię polegającą odmowie możliwości oparcia interesu prawnego odwołującej na podstawie regulacji zawartych w Kodeksie cywilnym.

Wojewoda decyzją z dnia 3 kwietnia 2019 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że status strony w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę wynika wprost z przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Wobec braku wyraźnego wskazania przez ustawodawcę w art. 3 pkt 20 ww. ustawy Prawo budowlane przepisów, na podstawie których dochodzi do wyznaczenia terenu w otoczeniu obiektu budowlanego, przyjąć należy, że są to wszystkie powszechnie obowiązujące przepisy prawa, wprowadzające określonego rodzaju ograniczenia w zakresie zagospodarowania i zabudowy tego terenu. W konsekwencji brak norm wprowadzających takie ograniczenia dowodzi, iż oddziaływanie obiektu nie wykracza poza teren samej inwestycji, a tym samym właściciele (użytkownicy wieczyści, zarządcy) innych, nawet położonych w sąsiedztwie nieruchomości nie posiadają statusu stron w rozumieniu ww. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Tym samym, w sprawie o pozwolenie na budowę na potrzeby konkretnej inwestycji organ administracji architektoniczno-budowlanej winien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie, uwzględniając funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji, dokonać sprawdzenia czy wyznaczony przez projektanta obszar oddziaływania obiektu jest prawidłowy. Przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę niewątpliwie ma inwestor. Inne podmioty mogą korzystać z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego stanowiącego o "ochronie uzasadnionych interesów osób trzecich". Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich najczęściej dotyczy interesów podmiotów, które są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych w sąsiedztwie nieruchomości, na której ma być inwestycja budowlana. Artykuł 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego zawęża w stosunku do art. 28 k.p.a. formułę strony pod względem podmiotowym. Tylko niektóre podmioty w zakresie niektórych spraw mogą korzystać z tej ochrony. Osoba trzecia chcąca brać udział w postępowaniu na prawach strony powinna wykazać pod względem podmiotowym i przedmiotowym, że ma do tego prawo. Poddając analizie treść odwołania organ stwierdził, że przedstawione "dowody", nie dają podstaw do wnioskowania, że istnieje prawdopodobieństwo popełnienia błędu w toku postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, poprzez pominięcie wnioskodawczyni jako strony postępowania. W uzasadnieniu odwołania brak jest wskazania konkretnego przepisu prawa, na podstawie którego działka nr (...) obr. (...) powinna znajdować się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, a jej właścicielce przysługiwać przymiot strony. W odwołaniu nie wykazano również na podstawie jakich przepisów planowana inwestycja narusza uzasadnione interesy prawne wnoszącej. Natomiast w kwestii zarzutu dotyczącego naruszenia ww. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez odmowę uznania za stronę w postępowaniu o udzielenie przedmiotowego pozwolenia na budowę w oparciu o interes prawny określony na podstawie przepisów zawartych w ustawie Kodeks cywilny, w szczególności o wskazany w odwołaniu art. 140 tej ustawy, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z ww. art. 140 w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że nie można zarzucić organowi I instancji naruszenia interesu wnioskującej o wznowienie przez wydanie skarżonej decyzji, a określonego w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, gdyż interes osób trzecich chroniony tym przepisem nie może naruszać prawa inwestora wynikającego z art. 4 tej ustawy, który to przepis formułuje zasadę generalną, odnoszącą się do konstytucyjnej zasady poszanowania prawa własności. Dokonana przez organ odwoławczy weryfikacja materiału dowodowego w sprawie, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), potwierdza ustalenia organu I instancji, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w kwestii braku podstaw do przyznania skarżącej przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji Nr (...) Prezydenta Miasta K. z dnia 11 września 2015 r., udzielającej pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Biorąc pod uwagę wszystkie dostępne na aktualnym etapie postępowania okoliczności faktyczne i prawne (materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy zakończonej decyzją dotychczasową), tutejszy organ potwierdza ustalenia organu I instancji, że brak jest podstaw do przypuszczeń, że inwestycja na działce nr (...) wprowadzi ograniczenia w zagospodarowaniu działki skarżącej nr (...) oraz wpłynie na jakiekolwiek ograniczenia zabudowy tej nieruchomości w przyszłości. Zgodnie z § 13 rozporządzenia odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania (dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m). Projektowany budynek mieszkalno-usługowy posiada wysokość 13,62 m do kalenicy oraz 9,96 m do okapu. Obiekt usytuowany został w odległości ok. 27 m od budynku mieszkalnego oraz ok. 19 m od budynku gospodarczego położonego na działce skarżącej, a tym samym od granicy z działką nr (...), przy czym odległości te mierzone były w linii prostej po przekątnej od najdalej wysuniętego fragmentu projektowanego obiektu. Biorąc powyższe odległości pod uwagę, jednoznacznie należy stwierdzić, że zachowany został warunek § 13 rozporządzenia, gdyż odległość między budynkami jest większa od wysokości przesłaniania. Odnośnie do ograniczeń związanych z ewentualnym zacienianiem należy wyjaśnić, że zgodnie z § 60 rozporządzenia, pokoje mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 7°°-17°°. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania jak powyżej co najmniej do jednego pokoju. Powyższy przepis § 60 rozporządzenia został również zachowany, co wykazane zostało w analizie nasłonecznienia tzw. "linijce słońca" dołączonej przy piśmie z 11 sierpnia 2015 r. Zgodnie z § 23 ust. 1 rozporządzenia odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe powinna wynosić co najmniej 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką. Wskazany przepis nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż pomieszczenie śmietnika zostało usytuowane wewnątrz budynku. Zgodnie z § 19 ust. 1 i 2 pkt 1 odległość wydzielonych miejsc postojowych, w tym również (zadaszonych, lub otwartego garażu wielopoziomowego dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym, budynku zamieszkania zbiorowego, z wyjątkiem hotelu, budynku opieki zdrowotnej, oświaty i wychowania, a także od placu zabaw i boiska dla dzieci i młodzieży, nie może być mniejsza niż 7 m - w przypadku do 4 stanowisk włącznie, natomiast odległość wydzielonych miejsc postojowych lub otwartego garażu wielopoziomowego dla samochodów osobowych od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż 3 m - w przypadku do 4 stanowisk włącznie. Projekt budowlany przewiduje budowę jednego miejsca postojowego na terenie działki inwestycyjnej, przy czym odległość tego miejsca od granicy z działką (...) wynosi ponad 25 m, oraz jednego miejsca postojowego dla niepełnosprawnych usytuowanego wewnątrz budynku, w kondygnacji parteru. Ponadto, jak wykazał organ I instancji przedmiotowy obiekt posiada bezpośrednie odprowadzenie ścieków sanitarnych do kanalizacji sanitarnej, wobec powyższego przepis § 36 nie ma zastosowania, jak również posiada odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej, zatem zachowany został § 28 ww. rozporządzenia. Nadmienić należy, że obie sieci: kanalizacji sanitarnej oraz deszczowej znajdują się w działce nr (...) - ul. (...). Dokumentacja projektowa nie przewiduje zmian spływu wód powierzchniowych na i nieruchomość skarżącej (§ 29 ww. rozporządzenia). Z mapy do celów projektowych wynika, że teren w obrębie inwestycji jest mniej więcej równy, z niewielką tendencją spadku w kierunku południowym, a więc przeciwnym do działki nr (...), na co wskazują rzędne wysokościowe zamieszczone na tej mapie. Ponadto nie stwierdzono aby, planowane przedsięwzięcie wpływało na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i in. ww. rozporządzenia) usytuowanych na nich obiektów, jak również nie pozbawiało powyższej nieruchomości nr (...) dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja).

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. P. zarzucając naruszenie

1) art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. poprzez brak aktywności w podejmowaniu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. przede wszystkim niedokonanie stosownych pomiarów w terenie, brak dokonania oględzin; oparcie się jedynie o analizę projektu, bez uwzględnienia realiów miejscowych, oględzin obszaru, etc., prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, dokonanie oceny jedynie niepełnego materiału dowodowego tj. z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, czego konsekwencją jest wadliwość uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji,

2) art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez odmowę uznania, że skarżąca jest stroną postępowania, podczas gdy skarżąca jest właścicielką nieruchomości, która znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, a tym samym powinna być uprawniona do czynnego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym realizując uprawnienie do ochrony przysługującego na jej rzecz prawa własności nieruchomości,

3) art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż przymiot strony postępowania przysługuje jedynie na rzecz podmiotów, których interes prawny został naruszony, w sytuacji w której żaden z wyżej przytoczonych przepisów nie przewiduje przesłanki w postaci naruszenia interesu prawnego,

4) art. 28 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowalnego, poprzez błędne uznanie, że interes prawny nie może być oparty na przesłance polegającej na obniżeniu wartości nieruchomości w związku z realizacja przyszłego zamierzenia budowlanego,

5) art. 28 ust. 2 Prawa budowalnego w zw. z art. 140 k.c. poprzez błędną jego wykładnię polegającą odmowie możliwości oparcia interesu prawnego odwołującej na podstawie regulacji zawartych w Kodeksie cywilnym;

6) art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez niezachowanie w procesie inwestycyjnym kontynuacji funkcji, formy architektonicznej, gabarytów zabudowy oraz sposobu zagospodarowania terenu, z uwagi na fakt, że nowa zabudowa znacząco odbiega od dotychczasowej charakterystyki urbanistycznej.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu podlega ocena legalności decyzji o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowieniowym. W ocenie organu, podmiot inicjujący postępowanie wznowieniowe nie miał przymiotu strony zakończonego decyzją z 11 września 2015 r., ponieważ nieruchomość, której jest właścicielem nie znajduje się o obszarze oddziaływania inwestycji objętej przedmiotowym pozwoleniem na budowę. W ocenie skarżącej, planowana inwestycja narusza jej prawo własności, gdyż realizacja kompleksu mieszkaniowego z funkcją usługową wpłynie na obniżenie wartości należącej do niej nieruchomości. W ocenie sądu skarga nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi z kolei, iż organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. Utrwalonym w orzecznictwie jest, iż jeżeli składający wniosek o wznowienie postępowania podnosi, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym nie brał w nim udziału bez swojej winy, to weryfikacja tego stanowiska następuje we wstępnej fazie postępowania prowadzonego po wydaniu przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania. Wyrazem ustalenia, że podanie wniósł podmiot faktycznie nie będący stroną tego postępowania, będzie decyzja wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej (por. M. Jaśkowska i A. Wróbel, Komentarz do k.p.a., Zakamycze 2005, s. 882 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2008 r. II OSK 1892/06, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2011 r. II OSK 1406/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2014 r. II GSK 451/13).

W postępowaniu o udzieleniu pozwolenia na budowę wolą ustawodawcy krąg stron tego postępowania został ograniczony w stosunku do innych postępowań administracyjnych. Stroną tego postępowania nie jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.) ale jest nim inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art. 28 ust. 2 tej ustawy Prawo budowlane - dalej ustawa), Definicję obszaru oddziaływania zawiera przepis art. 3 pkt 20 ustawy wskakując, iż pod pojęciem obszaru oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. W orzecznictwie przyjmuje się, że nie musi być to sąsiedztwo bezpośrednie, w sensie współgraniczenia działek. Oddziaływanie obiektu może obejmować również dalsze nieruchomości. Istotne jest natomiast, aby wystąpiło powiązane oddziaływania planowanego obiektu z regulowanym przepisami prawa materialnego aspektami dotyczącymi ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiedniej. Przepisami tymi są zarówno przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak i przepisy dotyczące ochrony środowiska (m.in. dotyczące ochrony przed hałasem, promieniowaniem), a także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 marca 2007 r., II OSK 208/06). Pojęcie to - oddziaływania obiektu projektowanego na tereny sąsiadujące, materializuje się, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji, jej przedmiotu, funkcji i formy czy też wielkości - konkretyzują się normy wynikające z przepisów o których mowa wyżej, które będą wytyczać pewną strefę oddziaływania projektowanego obiektu na tereny sąsiadujące (por. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r. II OSK 644/10 i 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 666/09). Oznacza to, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki, czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym jej właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa.

Przytoczyć należy także pogląd prawny oraz przytoczone w nim orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 30 listopada 2017 r. II OSK 574/16 w którym wskazano, iż "ocena wpływu konkretnej inwestycji na sąsiedni obszar obejmuje szereg zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu na znajdujące się w sąsiedztwie nieruchomości, co należy oceniać w kontekście prawa publicznego, ale też cywilnego. Analizując oddziaływanie oznaczonej inwestycji w aspekcie interesu prawnego właścicieli nieruchomości pobliskich lub sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji organ nie może ograniczać się tylko do ustalenia takiego oddziaływania, które stanowi naruszenie określonych norm. Podkreślenia wymaga to, że przy ocenie, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tej osoby, a jedynie to, czy interes taki oznaczonej osobie przysługuje. W sprawach pozwolenia na budowę należy przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel tejże działki ma status strony i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określane stosownymi przepisami oraz aktami wykonawczymi (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2012 r., II OSK 1494/11, wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., II OSK 1698/11, wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II OSK 1182/10, wyrok NSA z 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/11, wyrok NSA z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06, wyrok NSA z 14 września 2006 r., II OSK 1090/05, wyrok NSA z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10, wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r., II OSK 1764/10, wyrok NSA z 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12, wyrok NSA z 9 czerwca 2014 r., II OSK 46/13, wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12, wyrok WSA w Gliwicach z 17 czerwca 2010 r., II SA/Gl 983/09, wyrok WSA w Gliwicach z 24 sierpnia 2011 r., II SA/Gl 250/11). Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażano pogląd, że do przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego należą także przepisy prawa cywilnego w zakresie ochrony prawa własności. Wskazuje się również, że przez ograniczenie możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć także utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem (zob. wyrok NSA z 28 marca 2007 r., II OSK 208/06, wyrok NSA z 26 czerwca 2012 r., II OSK 1613/11)". Pogląd prawny wyrażony w tym orzeczeniu, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, co do zasady podziela.

W ocenie sądu organ przeprowadził postępowania, które wykazało, iż oddziaływania takiego tj. oddziaływania choćby dozwolonego, objęta pozwoleniem na budowę inwestycja na działkę skarżącej nie będzie wywierała. Organ analizie poddał, kwestie odległości przedmiotowej inwestycji od zabudowań na działce skarżącej, kwestię ewentualnego przesłaniania i zacienienia, składowania śmieci, miejsc postojowych (odległości tych miejsc od działki skarżącej), kwestię odprowadzania ścieków, spływ wód opadowych z działki objętej zamierzeniem oraz warunki ochrony przeciwpożarowej. W żadnym z tych aspektów, regulujących kwestię oddziaływania działki budowlanej na działki sąsiednie, przez pryzmat przepisów techniczno-budowlanych, organ nie dopatrzył się jakiejkolwiek oddziaływania planowanej inwestycji na nierychłość skarżącej. Ustalenia te nie są zresztą przez skarżącą kwestionowanie. Tak w odwołaniu jak i w skardze skarżąca wskazuje przepis art. 140 k.c., podnosząc kwestię spadku wartości jej nieruchomości na skutek realizacji planowanej inwestycji. Podkreślić też wypada, że skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zatem uznać należy, iż jest to argumentacja pełna i świadoma.

Jak wyżej wskazano, przyjmuje się w orzecznictwie (aczkolwiek nie jest to pogląd przyjęty powszechnie), że źródłem przepisów materialno-prawych dających podstawę do ustalania obszaru oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie są także przepisy prawa cywilnego. Pogląd ten podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sporawe. Tym niemniej podmiot domagający się ochrony w oparciu o taką podstawę prawną powinien wykazać, jaka to okoliczność o charakterze cywilnoprawnym skutkuje tym, że realizacja obiektu budowlanego objętego postępowaniem o pozwolenie na budowę oddziaływać będzie na nieruchomość, której jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym czy zarządcą. Innymi słowy, jaka norma wynikła z przepisów prawa cywilnego wpływa na relacje administracyjnoprawne, dotyczące obszaru oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie.

Przepis art. 140 k.c. ma charakter ogólny i dotyczy granic korzystania z rzeczy. Nie można z tego przepisu wywieść normy, iż sam fakt zabudowy danej nieruchomości w innym charakterze niż zabudowa objętej postępowaniem o pozwolenie na budowę uprawnia do stwierdzenia, że obiekt projektowany oddziałuje na tą nieruchomość - zabudowaną odmiennie. Odziaływanie, o którym mowa w art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy dotyczy wzajemnych relacji nieruchomości objętej zamierzeniem inwestycyjnym i nieruchomości sąsiednich, ale relacji sprowadzających się ograniczenia w zagospodarowaniu terenu a nie jakichkolwiek relacji wynikających z faktu sąsiadowania (w niniejszej sprawie nie bezpośredniego) nieruchomości i ich zabudowy w tym charakteru tej zabudowy. Nie istnieje norma prawa cywilnego, która by nakazywała powstrzymania się od zabudowy czy też zabudowy określonego rodzaju, jeżeli zabudowa ta potencjalnie mogła by wpłynąć na wartość nieruchomości sąsiednich. Aspekty te (możliwości realizacji zabudowy o konkretnych parametrach, typie i przeznaczeniu) regulują normy prawa administracyjnego, czy to w wymiarze zapisów prawa miejscowego czy też decyzji o ustaleniu warunków zabudowy (gdzie badana jest kwestia zachowania przez planowaną inwestycję zasady dobrego sąsiedztwa) czy w końcu przepisów techniczno-budowlanych. Prawo cywilne nie ogranicza prawa do zabudowy, jeżeli zabudowa ta jest zgodna z regulacjami administracyjnymi.

Nie istnieje też norma prawna (w szczególności mająca źródło w prawie cywilnym) zgodnie z którą, powiązaniu ulega możliwość realizacji zabudowy z wartością nieruchomości sąsiednich. Relacja taka (potencjalny wpływ nowej zabudowy na wartość nieruchomości sąsiednich) ma charakter czysto hipotetyczny, co nie może mieć wpływu na ustalania przez organ kręgu stron danego postępowania administracyjnego, chyba, że wpływ ten jest oczywisty (np. budowa ubojni w obszarze zabudowy, co do zasady mieszkaniowej) a nie potencjalny jak w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi w ocenie sądu są bezpodstawne Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 151 P.p.p.s.a. orzeczono ja w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.