Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723661

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 12 września 2019 r.
II SA/Kr 575/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.).

Sędziowie WSA: Mirosław Bator Magda Froncisz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody (...) z dnia 28 lutego 2019 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z 30 marca 2018 r. Starosta (...), na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-3 i art. 142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 121 z późn. zm.) orzekł w pkt 1 - o zwrocie na rzecz: J. D. w (...) częściach; M. N. w (...) częściach; A. Ś. w (...) częściach; L. B. w (...) częściach; M. Z. w (...) częściach; D. M. w (...) częściach; K. S. w (...) częściach; J. W. w (...) częściach; S. W. w (...) częściach; B. W. w (...) częściach oraz D. W. w (...) częściach nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), położonej w obr. (...), jedn. ewid. (...) m. K., o pow. 0,1682 ha (powstałej z podziału działki nr (...)), w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. (...), b. gm. kat. (...); w pkt 2 oraz w pkt 3 - o rozliczeniach związanych z ww. zwrotem.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca poprzednio własność J. W., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21 kwietnia 1951 r. znak: (...), wydanym na podstawie art. 23 i art. 39 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, na cele budowy Miasta (...), zaś o zwrot przedmiotowych nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby.

Wniosek o zwrot złożyły: J. D., M. N., L. B., M. Z., K. S., D. M., J. W., S. W., B. W., D. W. i A. Ś., a więc wszystkie osoby uprawnione jako spadkobiercy byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości.

Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji powstałej przed wywłaszczeniem niemożliwe było ustalenie konkretnego celu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości, co wynikało ze specyfiki inwestycji określonej jako budowa miasta (...) obejmującej swym zakresem bardzo duży obszar. W związku z powyższym, na potrzeby niezbędnego doprecyzowania celu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości pozyskano do akt sprawy dokumenty planistyczne wytworzone już po odjęciu prawa własności przedmiotowych nieruchomości, z których wynika, że parcela I. kat. (...), gm. kat. (...), przeznaczona była na pas leśnej zieleni izolacyjnej od (...)

W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 11 września 2015 r., połączonej z oględzinami terenu ustalono, że zawnioskowana do zwrotu działka nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...) m. K., z której powstała działka nr (...), w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. (...), b. gm. kat. (...), stanowi w terenie częściowo łąkę, a w części porośnięta jest dziko rosnącymi drzewami i krzewami, rosnącymi na mniej więcej połowie działki. Ponadto przez działkę przebiega napowietrzna sieć napięcia i jak wynika z mapy zasadniczej w gruncie przebiega nieczynny rurociąg gazowy ga 200 i czynny gazociąg gsa 350. W dniu 23 maja 2016 r. w trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami działki nr (...), geodeta uprawniony przeprowadził czynności związane z podziałem działki nr (...) w celu wydzielenia części działki odpowiadającej parceli I. kat. (...), gm. kat. (...). W trakcie tej rozprawy stwierdzono, że wydzielona działka (nr (...)) w części zachodniej stanowi teren zielony, porośnięty trawą oraz chwastami, w części środkowej jest porośnięta drzewami, zaś w części wschodniej stanowi łąkę.

Z kolei w oparciu o pozyskane do akt sprawy zdjęcie lotnicze przedstawiające stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w 1961 r., organ I instancji ustalił, że na dzień 1 czerwca 1961 r. przedmiotowy teren był częściowo zarośnięty posadzonymi w rzędach drzewami, a w części stanowił pole uprawne. Okoliczne tereny również w części były porośnięte drzewami, wokół których znajdowały się pola uprawne oraz budynki mieszkalne i zabudowania gospodarcze. Stan zagospodarowania nieruchomości nie zmienił się w 1962 r., przy czym w okolicy zakończyły się budowy budynków, które na zdjęciu z 1961 r. były budowane. Jak wynika ze zdjęcia z 14 września 1970 r. część drzew znajdujących się na nieruchomości, które widoczne były na zdjęciach z 1961 r. i 1962 r. została usunięta, natomiast w pozostałym zakresie stan zagospodarowania nieruchomości nie zmienił się. Droga widoczna na zdjęciach z 1961 r. i z 1962 r. znajdująca się na południe od nieruchomości została przebudowana, a znajdujące się w jej pobliżu nieruchomości zostały zlikwidowane. Jak wynika ze zdjęcia z 1982 r. na terenie działki nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...) powstało pole uprawne, w wyniku czego wycięta została część drzew widocznych na zdjęciu z 1970 r. a pozostawiono jedynie wąski pas drzew w środkowej części działki. Na zdjęciach z 10 maja 1998 r. oraz 14 kwietnia 2004 r. teren działki nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...) w dalszym ciągu stanowił pole uprawne, a w części środkowej był porośnięty drzewami. Na podstawie ww. zdjęć, organ I instancji stwierdził, że na nieruchomości nie były prowadzone prace związane z realizacją celu wywłaszczenia określonego jako pas leśnej zieleni izolacyjnej, a zatem, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia i powinna podlegać zwrotowi na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela nieruchomości.

Jednocześnie organ I instancji ustalił, że przez działkę nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...) biegnie rurociąg gazowy średniego ciśnienia DN 350, wybudowany w 1963 r., który stanowił połączenie (...) ze Śląskiem. Przedmiotowy rurociąg został posadowiony na działce na podstawie zaświadczenia lokalizacyjnego nr (...) wydanego w dniu 7 sierpnia 1956 r. przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr (...) dla Zakładów Gazownictwa Okręgu (...), dotyczącego lokalizacji gazociągu Ř 350 mm K. ((...)) - Z. - S. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że posadowienie przedmiotowego gazociągu było wykonane w ramach innego, odrębnego zamierzenia inwestycyjnego, niż budowa Miasta (...) i (...). Ponadto organ I instancji ustalił, że na nieruchomości posadowiony jest również gazociąg DN 200, który jest nieczynny od 1975 r., a (...) Spółka Gazownictwa sp. z o.o. nie posiada dokumentów i informacji dotyczących zlikwidowanego gazociągu. Organ I instancji stwierdził również na podstawie pism firma A Oddział w K., że przez nieruchomość przebiegają trasy dwóch napowietrznych linii elektroenergetycznych 110 kv relacji Wanda - HiS2 i Wanda - HiS7, wybudowane w 1986 r. w związku z przebudową istniejących linii napowietrznych i wprowadzenia ich do stacji GST-HiL. Biorąc zatem pod uwagę, że realizacja tych sieci nastąpiła w 1986 r., a więc po 35 latach od daty wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz, że sieci te miały służyć do zasilania kombinatu, którego otwarcie nastąpiło w roku 1954, a osiągnięcie szczytowej mocy produkcyjnej nastąpiło w 1978 r., organ I instancji stwierdził, że realizacji ww. sieci nie można uznać za realizację zaplanowanego przed datą wywłaszczenia celu wywłaszczenia. Ponadto, mając na uwadze, że zdaniem organ I instancji ww. sieci nie są ściśle powiązane z ogólnym celem wywłaszczenia, określonym jako budowa Miasta (...) i kombinatu, organ I instancji uznał, że nie jest konieczne ustalanie w związku z jakim celem została zrealizowana budowa sieci gazowej, nieczynnej od 1975 r.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty (...) złożyła Gmina K., domagając się jej uchylenia. Argumentowała, że ze zdjęć lotniczych, wykonanych w dniach: 1 czerwca 1961 r., 26 lipca 1962 r.,14 -września 1970 r., w 1982 r., 10 maja 1998 i w dniu 14 kwietnia 2004 r. bezspornie wynika, że teren działki nr (...), obr. (...) jedn. ewid. (...) m. K. porośnięty był drzewami zasadzonymi w rzędach w pewnej odległości od siebie. Dopiero na zdjęciu z 1982 r. uwidocznione zostało, że na części działki nr (...), obr. (...) jedn. ewid. (...) m. K. powstało pole uprawne, w wyniku czego wycięta została część drzew widocznych na terenie działki na zdjęciu z 1970 r., a na pozostałej części działki drzewa nadal rosły. Odwołująca nie zgodziła się ze stanowiskiem Starosty (...), że widoczną na przywołanych zdjęciach lotniczych zieleń wysoką nie można uznać za pas zieleni izolacyjnej. Wymogi dotyczące organizacji strefy nakazywały w stosunku do nieruchomości przejętych pod strefę w pierwszej kolejności zaprzestanie ich użytkowania w dotychczasowy sposób, a następnie zagospodarowanie ich według nowych wytycznych. Ustanawianie takiej strefy związane było między innymi z organizacją biotechnicznej zieleni strefowej oraz zaplecza dla tworzenia tej zieleni oraz inne formy zieleni lub też poprzez pozostawienie na wywłaszczonym obszarze strefy zieleni izolacyjnej istniejącego stanu zadrzewienia, zakrzewienia i innej roślinności (nie uprawnej). Te zespoły zieleni miały zapobiegać głównie wtórnemu pyleniu. Przeprowadzona w dniu 23 maja 2016 r. rozprawa administracyjna połączona z oględzinami zawnioskowanej do zwrotu działki nr (...), wykazała, że objęta przedmiotem postępowania o zwrot działka stanowi teren zielony, porośnięty wysoką trawą i chwastami oraz drzewami. Niezależnie od wszystkiego, wskazanie konkretnego celu wywłaszczenia jako pas leśnej zieleni izolacyjnej może budzić zastrzeżenia, bowiem organ I instancji czyniąc własne ustalenia co do konkretnego celu wywłaszczenia działał w oparciu o dowody nie mające jednoznacznej wymowy i dokonał wybiórczej oceny. W sprawie pominięte zostały inne dowody mające istotne znaczenie z punktu widzenia realizacji celu wywłaszczenia określonego jako budowa (...) i Miasta (...). Z pisma firma A Oddział w K. bezspornie wynika, że napowietrzne linie elektroenergetyczne zostały wybudowane dla potrzeb terenu zasilania urządzeń należących do (...). Odnośnie nieczynnej już sieci gazowej organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego na okoliczność, w jakim celu i na czyj użytek została ona wybudowana.

Strona odwołująca zwróciła uwagę, że budowa Miasta (...) i (...) była inwestycją specyficzną w skali kraju. Przy realizacji dużych przedsięwzięć, takich jak budowa Miasta (...) czy Kombinatu (...), należy wziąć pod uwagę, że cel realizacji materializuje się nie tylko w budowie konkretnych obiektów, lecz również w postaci szeroko rozumianej infrastruktury zasilającej urządzenia główne. Bez dodatkowych ustaleń nie można przyjąć, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Decyzją z 28 lutego 2019 r., znak: (...), Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) w związku z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) o pow. 0,1682 ha, powstałej z podziału działki nr (...), objętej księgą wieczystą nr (...) (...), pół. w obr. (...), jedn. ewid. (...), m. K., w granicach parceli I. kat. (...), b. gm. kat. (...), na rzecz: J. D., M. N., A. Ś., L. B., M. Z., D. M., K. S., J. W., S. W., B. W., i D. W.

W uzasadnieniu organ podał, że objętej wnioskiem o zwrot działce nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...) w granicach parceli I. kat. (...), b. gm. kat. (...), odpowiada działka nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...). Nieruchomość oznaczona jako parcela katastralna I. kat. (...), b. gm. kat. (...), została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21 kwietnia 1951 r. znak (...), wydanym na podstawie art. 23 i art. 39 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. RP Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 458).

Przedmiotowa nieruchomość stanowi więc nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu przepisów art. 136 ust. 3 u.g.n. o której zwrot wystąpili spadkobiercy poprzedniego właściciela tej nieruchomości, w związku z czym należy stwierdzić, że dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

Dokonując ustaleń w przedmiocie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, organ odwoławczy rozpoczął od stwierdzenia, że w przeszłości częstą praktyką było ogólnikowe określanie celu wywłaszczenia w decyzji lub umowie sprzedaży, bądź też brakowało nawet określenia planowanego przeznaczenia nieruchomości. Nadto zwrócił uwagę, że przedmiotem ustaleń są nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Powołana regulacja nie przewidywała bowiem konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Wywłaszczenie w trybie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych.

Dla precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości organ I instancji pozyskał do akt sprawy dokumentację związaną z postępowaniem poprzedzającym wydanie tego orzeczenia, tj. w szczególności wniosek Zakładu (...) z 7 czerwca 1950 r. do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości położonych na terenie zabudowy miasta Nowa Huta oraz stanowiące załączniki do ww. wniosku: zezwolenie pełnomocnika Ministra Budownictwa z 17 kwietnia 1950 r. na zgłoszenie przez Zakład (...) wniosku o nabycie nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (w którym wskazano, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji budownictwa mieszkaniowego), określonych na załączonym planie sytuacyjnym linią czerwoną i dużymi literami ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSTUW, z wyłączeniem enklaw oznaczonych na planie cyframi rzymskimi i małymi literami; zaświadczenie Biura Regionalnego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w K. z 6 czerwca 1950 r., że ww. Biuro nie podnosi zastrzeżeń co do przeznaczenia terenu oznaczonego na mapie, wniosek Departamentu Inwestycji Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 5 lipca 1950 r. do Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o udzielenie zezwolenia Zakładowi (...) na nabycie nieruchomości zgodnie z wnioskiem Z.O.R. z 7 czerwca 1950 r. o udzielenie zezwolenia Zakładowi (...) na nabycie nieruchomości, zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 6 lipca 1950 r. na nabycie przez Zakład (...) pod budowę miasta (...) nieruchomości określonych na załączonym planie sytuacyjnym linią czerwoną i dużymi literami A - W, z wyłączeniem enklaw oznaczonych na planie cyframi rzymskimi i małymi literami. Z powołanych dokumentów wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na obszarze objętym wnioskiem o wywłaszczenie na cele budowy miasta (...) (obejmującym również teren przedmiotowej nieruchomości - na północny-zachód od wierzchołka oznaczonego literą "E").

Organ odwoławczy podkreślił, nawiązując do orzecznictwa sądów administracyjnych, że realizacja celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, obejmuje nie tylko budowę bloków mieszkalnych, ale także infrastrukturę potrzebną do prawidłowego funkcjonowania osiedla, tj. budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne (w tym piesze), parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże oraz zieleń osiedlową. Ponadto za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się wszelkie instalacje podziemne: linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe.

Realizacja w czasach powojennych inwestycji nazywanej powszechnie "budową miasta (...)" oraz "kombinatu (...)" stanowiła przedsięwzięcie o niespotykanej w tamtym okresie skali oraz unikatowe nawet w kontekście unormowań powołanego dekretu z 26 kwietnia 1949 r. właśnie z uwagi na rozmiar tego przedsięwzięcia (obszar wywłaszczeń obejmował 1096 ha). Budowa następowała etapami i zarówno w sferze projektowej, jak i wykonawczej bardzo często ulegała pewnym modyfikacjom, zaś w licznych publikacjach historycznych niejednokrotnie znaleźć można informacje o tym, że prace w terenie prowadzone były początkowo na podstawie ogólnych założeń, zaś konkretne plany wykonawcze powstawały "na bieżąco", tj. w toku prowadzonych robót budowlanych. Jak wynika z opracowania opisanego jako "Założenia Projektowe Budowy Miasta (...), Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r.", realizacja miejskiego zespołu osiedli robotniczych rozpoczęła się już w 1949 r. (powołanie Komisji do Spraw Budowy (...) przy Centralnym Zarządzie Przemysłu Hutniczego oraz początek pozyskiwania gruntów pod inwestycję) i podzielono ją na dwa etapy, przy czym nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot jak wynika z porównania planu generalnego Miasta (...) z 31 października 1956 r. przedstawiającego projektowane ogólne zagospodarowanie części Miasta (...) oraz mapy ewidencyjnej dotyczącej działki nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...), w granicach parceli I. kat. (...) b. gm. kat. (...), znajdowała się poza rysunkiem planu, który był ograniczony przebiegiem rzeki (...), na wschód od której jest przedmiotowa działka. Ponadto jak wynika z planu "(...) Studium koncepcyjne strefy ochronnej. Granice strefy" z 1975 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w granicach ciągle poszerzanej strefy ochronnej. W powołanym dokumencie wskazano, że naturalnymi granicami MNH wynikającymi z ukształtowania terenu są: od północy i wschodu pasmo Wzgórz (...) i dolina rzeki (...), stanowiące pas izolacyjny między budową Miasta i (...) okalający miasto pas zieleni mieści w sobie kompleksy urządzeń sportowych, ogródków działkowych i izolacyjnych pasów leśnych. Zgodnie z założeniami przedstawionymi w ww. dokumencie - w zakresie "zieleni" planowanej w ramach budowy miasta (...) przewidywano trzy rodzaje tego typu zagospodarowania: zieleń "osiedlową" (parki wypoczynkowo-spacerowe i "ludowe", promenady oraz zieleńce), zieleń "pozaosiedlową" (ogródki działkowe, cmentarze) oraz zieleń "nieurządzoną" w postaci pasa izolacyjnego o szerokości do 1 km z obu stron rzeki (...) - na północno-wschodnim i wschodnim obrzeżu miasta (...). Pas ten złożony z drzewostanu wysokopiennego z gęstym podszyciem stanowił miał naturalną zaporę przed szkodliwym wpływem zadymień przemysłowych (...). Powierzchnia pasa zieleni izolacyjnej miała wynosić ok. 250 ha. We wzmiankowanym pasie zieleni przy Osi (...) programowany jest zalew na rzece (...).

Przedmiotowa nieruchomość położona była (i jest) na terenie w odległości nieprzekraczającej 1 km od rzeki (...), pomiędzy kombinatem metalurgicznym w (...), a osiedlami mieszkalnymi w (...). Z założenia miał to być pas zieleni "nieurządzonej" (a więc niekoniecznie powstałej w wyniku jakiejś szczególnie planowanej działalności człowieka - tym bardziej z treści omawianego dokumentu nie sposób wywieść, jak uczynił to organ I instancji, że ww. pas zieleni izolacyjnej powstać miał w wyniku "zalesienia"), oddzielający od projektowanego kombinatu metalurgicznego również część jednostki mieszkaniowej (...) zlokalizowaną na zachód (m.in. dzisiejsze osiedle (...), osiedle (...), osiedle (...)). Na powyższe zwrócił uwagę WSA w Krakowie w wyroku z 6 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 20/17.

Ponadto w orzeczeniu PRWN w K. z 21 kwietnia 1951 r. wskazano jako ogólny cel wywłaszczenia nieruchomości nie tylko budowę Miasta (...), lecz również kombinatu w (...). Natomiast jak wynika z akt sprawy, w terenie działki nr (...) biegnie wybudowany w 1963 r. dla potrzeb kombinatu rurociąg gazowy średniego ciśnienia Dn 350, łączący (...) ze Śląskiem, jak również trasy dwóch napowietrznych linii elektroenergetycznych 110 kv (...), które zostały zrealizowane dla potrzeb zasilania stacji elektroenergetycznych HiL2 i HiL7 na terenie (...). Sieć gazowa powstała na podstawie Zaświadczenia Lokalizacyjnego nr (...) z 7 sierpnia 1956 r. wydanego przez PWRN w K. nr (...) dla Zakładów Gazownictwa Okręgu (...) dotyczącego lokalizacji gazociągu Ř 350 mm K. ((...)) - Z. - S. oraz przedmiotowe napowietrzne linie energetyczne 110 kV (...) powstały w 1986 r., w wyniku przebudowy istniejących linii napowietrznych i wprowadzenia ich do stacji, co w ocenie organu I instancji nie stanowi realizacji celu, gdyż ich realizacja nastąpiła po 35 latach od "daty wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, sieci energetycznej mającej służyć zasilaniu kombinatu, którego otwarcie nastąpiło w roku 1954 r., a osiągnięcie szczytowej mocy produkcyjnej w 1978 r." Zaświadczenie lokalizacyjne PWRN w K. z 7 sierpnia 1956 r. dotyczyło wielu nieruchomości leżących w powiatach (...) i olkuskim, stanowiących własność Skarbu Państwa lub prywatną. W tym czasie przedmiotowa nieruchomość stanowiła już własność Skarbu Państwa, a zatem realizacja tej sieci gazowej mieści się w granicach celu wywłaszczenia. Realizacja tej sieci infrastrukturalnej nie stanowiła żadnej, nowej i odmiennej - jak to wskazuje organ I instancji - inwestycji.

Organ II instancji wskazał, że orzeczenie wywłaszczeniowe z 1951 r. stanowiło jedynie podstawę nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości, przeznaczonych pod realizację zamierzenia określonego jako budowa Miasta (...) i (...) Decyzja ta nie zwolniła natomiast inwestora z obowiązku uzyskania zezwoleń, zgód i innych decyzji, opinii, itp. dokumentów wymaganych przepisami prawa dla prowadzenia konkretnych robót budowlanych w ramach inwestycji głównej. W 1986 r. inwestorem budowy tych sieci była (...), a inwestycje te zostały zrealizowane dla potrzeb zasilenia stacji elektroenergetycznych na terenie (...). Ponadto realizacja przedmiotowej infrastruktury technicznej nastąpiła przed 2004 r., co oznacza - stosownie do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, że realizacja inwestycji związanych z budową Miasta (...) i (...) nastąpiła w terminie wykluczającym możliwość uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia.

Uwzględniając wynikające z tych faktów wnioski, jak również wcześniejsze uwagi dotyczące pierwotnego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, organ II instancji doszedł do przekonania, że stanowiła ona fragment pasa "nieuporządkowanej" zieleni wzdłuż rzeki D. pomiędzy osiedlami mieszkaniowymi, a kombinatem, oddzielającego północne rejony projektowanego Miasta (...) od kombinatu metalurgicznego, na którym to terenie zrealizowano dodatkowe elementy infrastruktury sieciowej na potrzeby kombinatu metalurgicznego, który powstał w sąsiedztwie. Plany co do sposobu realizacji ww. założeń nie były skonkretyzowane tak w dacie składania wniosku o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, jak i wydania orzeczenia w tym zakresie.

Uzupełnienie powyższych ustaleń w zakresie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia stanowiły pozyskane do akt zdjęcia lotnicze, przedstawiające stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w: 1961 r., 1962 r., 1970 r., 1982 r., 1998 r. i 2004 r. Z fotografii tych wynika, że w 1961 r. oraz w 1962 r. przedmiotowy teren był w części porośnięty zasadzonymi w rzędach drzewami, a w części stanowił pole uprawne. Okoliczne tereny również w części porośnięte były drzewami, a w części znajdowały się domy mieszkalne i zabudowania gospodarcze. Jak wynika ze zdjęcia z 1970 r., część drzew widocznych na działce na zdjęciach z 1960 r. i 1961 r. została usunięta. Droga znajdująca się na południe od przedmiotowej działki została przebudowana, w wyniku czego zlikwidowano część domów. Na zdjęciu z 1982 r. widoczny już jest jedynie pas drzew znajdujących się w środkowej części działki. Z kolei na podstawie zdjęć z 1998 r. i 2004 r. stwierdzić należy, że teren przedmiotowej działki w dalszym ciągu stanowił pole uprawne, a w środkowej części był porośnięty drzewami.

Jak wynika z rozprawy administracyjnej z 23 maja 2016 r., wydzielona z działki nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...) działka nr (...) (odpowiadająca części wywłaszczonej parceli I. kat. (...), gm. kat. (...)) stanowi teren zielony, porośnięty trawą i chwastami, w części środkowej porośnięty drzewami, a w części wschodniej stanowiący łąkę.

Co prawda na podstawie ww. dowodów nie sposób ustalić, że stan, w którym na części nieruchomości znajdowały się drzewa powstał w wyniku zamierzonej i zorganizowanej działalności inwestora - zwłaszcza, że jak wynika z decyzji PWRN w K. znak: (...): (...) o ustaleniu odszkodowania na nieruchomości znajdowały się drzewa owocowe tj.: 7 jabłoni, 2 grusze, 4 wiśnie i 20 śliw - to niemniej z dokumentacji nie wynika, aby omawiany pas zieleni miał być urządzony. Miał jedynie pełnić funkcję izolującą część mieszkaniową (...) od jej części przemysłowej, a ponadto "realizacja pasa zieleni" może polegać na adaptacji istniejącej już zieleni. Z kolei z faktu, że część nieruchomości była wykorzystywana jako pole uprawne, oraz że stopniowo zmniejszał się obszar zajęty przez drzewa, nie wynika, że taki sposób zagospodarowania nieruchomości nie realizował celu wywłaszczenia tej nieruchomości, którym było utworzenie strefy izolacyjnej pomiędzy miastem i (...) w formie zieleni nieurządzonej. Zwłaszcza, że jak wynika z Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. zatwierdzonego w 1967 r. (16 lat po dacie wywłaszczenia), przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w obszernym terenie upraw rolnych zajętych częściowo przez zabudowę zagrodową i przeznaczonym do zalesienia do roku 1970 r., na którym zabudowa przeznaczona była do przeniesienia, jak również na którym obowiązywał zakaz zabudowy, remontów kapitalnych i podziałów. Mając na uwadze, że w 1967 r. teren ten był przeznaczony do zalesienia, należy również uwzględnić, że na podstawie Założeń programowych budowy Miasta (...) z 1955 r. zieleń w strefach izolacyjnych miała mieć charakter zieleni nieurządzonej. A zatem realizacja pierwotnego celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie może być niweczona poprzez uznanie, że w późniejszym czasie tj. w 1967 r. inaczej doprecyzowano przeznaczenie tej nieruchomości.

W ocenie organu odwoławczego pozyskane przez organ I instancji, zdjęcia lotnicze oraz ustalenia poczynione podczas rozpraw administracyjnych połączonych z oględzinami przedmiotowej nieruchomości pozwalają na przyjęcie, że na zawnioskowanej do zwrotu działce nr (...) został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci pasa zieleni izolacyjnej.

Ponadto wybudowanie na przedmiotowej nieruchomości elementów sieci gazowej i linii elektroenergetycznych związanych z funkcjonowaniem kombinatu metalurgicznego należy uznać za związane funkcjonalnie z inwestycją stanowiącą cel wywłaszczenia.

M. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Wojewoda w sposób bezpodstawny przyjął, że wywłaszczony teren pełnił funkcję zieleni izolacyjnej, chroniącej okolice od zanieczyszczeń przemysłowych wytwarzanych przez (...). Na terenach przejętych orzeczeniem wywłaszczeniowym nie doszło do jakiejkolwiek aktywności ze strony podmiotu będącego beneficjentem wywłaszczenia (choćby w postaci nasadzeń niezbędnej ilości drzew; drzewa w ogóle nie były nasadzone po wywłaszczeniu). Co więcej, organ II instancji użył w uzasadnieniu swojej decyzji absurdalnego wniosku, że nieruchomość przejęta w ramach wywłaszczenia mogła stanowić naturalny pas izolujący tereny mieszkaniowe przed szkodliwymi skutkami przemysłowymi również wtedy, gdy na tym terenie nie doszło do intensyfikacji zadrzewienia. Aby nieruchomość mogła pełnić funkcję skutecznej bariery zatrzymującej zanieczyszczenia z działalności hutniczej wymagane było nasadzenie dużej ilości drzew tworzącej zwarty ciąg "przeszkód" przed swobodnym przepływem pyłów i zanieczyszczeń. Teren ten nie stawał sam z siebie (samoistnie) - po wywłaszczeniu - pasem zieleni izolującej. Taki skutek zależał od tego, czy podjęto na tym terenie odpowiedni wysiłek inwestycyjny.

Ponadto argumenty dotyczące infrastruktury, jaka znalazła się na tym terenie, pomijają okoliczność czasu, kiedy do tego doszło. Stało się to wiele lat po tym, jak miało miejsce wywłaszczenie. Dlatego też i ta okoliczność nie może traktowana jako przeszkoda w zwrocie nieruchomości, skoro ani nie rozpoczęto inwestycji infrastrukturalnej w przeciągu 7 lat od wywłaszczenia, ani też jej nie ukończono przed upływem 10 lat od momentu odjęcia prawa własności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd administracyjny bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z z przepisem art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wtedy uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części sąd oddala skargę w całości lub w części, stosując przepis z art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody z 28 lutego 2019 r., która organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z 30 marca 2018 r. - orzekającą o zwrocie na rzecz J. D. w (...) częściach; M. N. w (...) częściach; A. Ś. w (...) częściach; L. B. w (...) częściach; M. Z. w (...) częściach; D. M. w (...) częściach; K. S. w (...) częściach; J. W. w (...) częściach; S. W. w (...) częściach; B. W. w (...) częściach oraz D. W. w (...) częściach nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...) m. K., w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. (...), b. gm. kat. (...) oraz o rozliczeniach związanych ze zwrotem - rzekł o odmowie zwrotu ww. nieruchomości.

Przechodząc do meritum rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że znajdują w niej zastosowanie przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 z późn. zm., dalej "u.g.n."). Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:1)pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2)pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Na wstępie odnosząc się do zarzutu skargi należy jednak zwrócić uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376), zgodnie z którym art. 137 ust. 1 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z wyroku tego wynika, że jeżeli nieruchomość zawnioskowana do zwrotu została wywłaszczona przed dniem 27 maja 1990 r., czyli datą komunalizacji z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa, którymi władały jednostki samorządu terytorialnego, zaś cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., czyli dniem wejścia w życie aktualnego brzmienia art. 137 ust. 1 u.g.n., nie można uznać, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Realizacja tego celu w terminach, wymienionych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie ma w takiej sytuacji znaczenia, tj. nie jest istotne, czy prace rozpoczęto w ciągu 7 lat od uostatecznienia się decyzji wywłaszczeniowej oraz czy zakończono je w ciągu 10 lat od tegoż momentu. W świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w wypadku nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 27 maja 1990 r. spełnienie kryteriów zbędności, wymienionych w art. 137 ust. 1 u.g.n. miałoby znaczenie wyłącznie wówczas, gdyby cel wywłaszczenia był realizowany dopiero po dniu 22 września 2004 r. W konsekwencji w okolicznościach rozpoznawanej sprawy terminy wskazane w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 nie mają znaczenia dla oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości.

Mając na uwadze treść ww. wyżej przepisów oraz uwzględniając okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym usunięcie jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z ww. przepisami (art. 136 ust. 1 u.g.n.) konieczne jest ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, przy czym nie ma istotnego znaczenia jaki jest aktualny stan zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości. W orzecznictwie wskazuje się, że ustalenie celu wywłaszczenia co do zasady następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej. Jednak w sytuacji, gdy cel ten określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy, to organ prowadzący postępowanie o zwrot jest zobowiązany doprecyzować w postępowaniu dowodowym cel wywłaszczenia, dążąc do jego skonkretyzowania dla danej nieruchomości. To uszczegółowienie (doprecyzowanie) powinno nastąpić przede wszystkim na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, zgromadzonej dla potrzeb przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1440/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 211/12). Należy przy tym mieć na uwadze, że ustalenia w kwestii precyzyjnego określania celu wywłaszczenia, a następnie jego realizacji są szczególnie trudne w przypadkach, gdy przepisy wywłaszczeniowe, a także ówczesna praktyka nie wymagały doprecyzowania celu wywłaszczenia dopuszczając ogólniejsze określenie zamierzenia dla realizacji którego dochodziło do wywłaszczenia. Taka specyficzna sytuacja miała miejsce pod rządami dekretu Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31 - według stanu prawnego na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej czyli 21 kwietnia 1951 r. w trybie którego nastąpiło wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ww. dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie, składany do prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 pkt 5 dekretu we wniosku o wywłaszczenie należało jedynie w sposób ogólny wskazać cel wywłaszczenia. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy, stosownie do art. 39 ust. 1 dekretu, orzeczenie o wywłaszczeniu przenosiło prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie pomimo tak ogólnie wskazanego celu. Orzeczenie to stanowiło również podstawę do ujawnienia praw w księdze wieczystej. Nadto trzeba mieć na uwadze, że na początku lat 50-tych XX wieku (a więc wtedy gdy doszło do przedmiotowego wywłaszczenia), ze względu na uwarunkowania polityczne i gospodarcze, możliwe było nawet zrealizowanie inwestycji będącej celem wywłaszczenia jeszcze przed wydaniem przez właściwy organ orzeczenia o wywłaszczeniu. Artykuł 39 ust. 1 dekretu, zakładający wsteczną moc orzeczenia o wywłaszczeniu, uzasadniał takie postępowanie (por. wyrok WSA w Krakowie z 13. 04. 2017, sygn. akt II SA/Kr 20/17 i w wyroku WSA w Krakowie z 4. 04. 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1619/18.)

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że nieruchomości oznaczona obecnie jako działka (...) o pow. 0,1682 ha, poł. w obr. (...) jedn. ewid. (...) m. K. w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. (...) b. gm. kat. (...) została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21 kwietnia 1951 r. na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na cele budowy Miasta (...) i (...). Wobec tak nieprecyzyjnego określenia celu wywłaszczenia (które nie może budzić zastrzeżeń w świetle powołanego wyżej art. 13 ust. 2 pkt 5 dekretu) istotne było wyjaśnienie, jaki dokładnie był cel wywłaszczenia ww. nieruchomości - w ramach ogólnego celu jaki była budowa miasta (...) i (...) tj. dokładniejsze sprecyzowanie co i kiedy miało na nich powstać. W związku z powyższym wskazać trzeba, że organy ustaliły w oparciu o pozyskana dokumentację tj. wniosek Zakładu (...) z 7 czerwca 1950 r. skierowany do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości położonych na terenie zabudowy miasta (...) wraz z załącznikami (zezwolenie pełnomocnika Ministra Budownictwa z 17 kwietnia 1950 r. na zgłoszenie przez Zakład (...) wniosku o nabycie nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, zaświadczenie Biura Regionalnego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w K. z 6 czerwca 1950 r., że ww. Biuro nie podnosi zastrzeżeń co do przeznaczenia terenu oznaczonego na mapie, wniosek Departamentu Inwestycji Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 5 lipca 1950 r. do Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o udzielenie zezwolenia Zakładowi (...) na nabycie nieruchomości zgodnie z wnioskiem Z.O.R. z 7 czerwca 1950 r. o udzielenie zezwolenia Zakładowi (...) na nabycie nieruchomości, zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 6 lipca 1950 r. na nabycie przez Zakład (...) pod budowę miasta (...) nieruchomości określonych na załączonym planie sytuacyjnym linią czerwoną i dużymi literami A - W, z wyłączeniem enklaw oznaczonych na planie cyframi rzymskimi i małymi literami). Z dokumentów tych wynika, że wywłaszczona nieruchomość znajdowała się na obszarze objętym wnioskiem o wywłaszczenie na cele budowy miasta (...) (obejmującym również teren przedmiotowej nieruchomości - na północny-zachód od wierzchołka oznaczonego literą "E").

W tym miejscu należy się zgodzić ze stanowiskiem organu odwoławczego, który, podniósł, że realizacja celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, obejmuje nie tylko budowę bloków mieszkalnych, ale także infrastrukturę potrzebną do prawidłowego funkcjonowania osiedla, tj. budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne (w tym piesze), parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże oraz zieleń osiedlową. Ponadto za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się wszelkie instalacje podziemne: linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe. W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie tym bardziej odnosi się to do realizacji tak dużej inwestycji, powojennej nazywanej powszechnie "budową miasta (...)" oraz "(...)", która ze względu na swój rozmiar i długi czas realizacji była " na bieżąco etapowana". Wskazuje na to m.in. opracowanie "Założenia Projektowe Budowy (...) Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r." zgodnie z którymi, realizacja miejskiego zespołu osiedli robotniczych rozpoczęła się już w 1949 r. podzielona została na dwa etapy, a nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot - jak wynika z porównania planu generalnego Miasta (...) z 31 października 1956 r. mapy ewidencyjnej dotyczącej działki nr (...), obr. (...), jedn. ewid. (...), w granicach parceli I. kat. (...) b. gm. kat. (...) - znajdowała się poza rysunkiem planu, który był ograniczony przebiegiem rzeki (...), na wschód od której jest przedmiotowa działka. Zgodnie natomiast z planem "(...) Studium koncepcyjne strefy ochronnej. Granice strefy" z 1975 r. nieruchomość ta znajdowała się w granicach ciągle poszerzanej strefy ochronnej tj. "zieleni nieurządzonej" tworzącej pas izolacyjny do 1 km z obu stron rzeki (...) - na północno wschodnim i wschodnim obrzeżu miasta (...). Pas ten złożony z drzewostanu wysokopiennego z gęstym podszyciem stanowić miał naturalną zaporę przed szkodliwym wpływem zadymień przemysłowych (...). Z powołanych dokumentów wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na obszarze objętym wnioskiem o wywłaszczenie na cele budowy miasta (...), w odległości nieprzekraczającej 1 km od rzeki (...), pomiędzy kombinatem metalurgicznym w (...), a osiedlami mieszkalnymi w (...). Już sama jej lokalizacja, a także jej zagospodarowanie co wynika z pozostałych ustaleń, w tym materiału, który obejmował zdjęcia lotnicze z lat od 1961, 1962, 1970, 1983 - uzasadniała jej przeznaczenie pod pas izolacyjny.

Odnosząc się do zarzutu skargi, zgodnie z którym pas zieleni "nieurządzonej" bez dodatkowego zagospodarowania nie stanowi realizacji ww. funkcji ochronnej należy podnieść, ze wnioskowana nieruchomość w dacie jej wywłaszczenia była w części porośnięta drzewami - co prawda owocowymi-tym niemniej stanowiła teren zielony i częściowo zadrzewiony, a zatem pełniła funkcję ochronna dla osiedli mieszkaniowych oddzielając je od przemysłowych terenów kombinatu. Podkreślic trzeba, że fakt braku "zalesienia" nie może przesądzać o jej zbędności na cel wywłaszczenia, skoro z pozyskanych do akt sprawy dokumentów nie wynika, aby realizacja celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości miała nastąpić tylko i wyłączni w taki sposób, jak wskazuje w skardze skarżąca, tj. w drodze zorganizowanych działań polegających na intensywnym nasadzaniu drzew. W ocenie Sądu dla realizacji celu wywłaszczenia nie było bowiem konieczne - jakby tego chciała skarżąca - nasadzenie roślinności o określonym charakterze.

Istotne jest, ze w orzeczeniu Prezydium WRN w K. z 21. 04. 1951 r. 1 r. wskazano jako ogólny cel wywłaszczenia nieruchomości nie tylko budowę Miasta (...), lecz również kombinatu w (...). A zatem nawet jeżeli przedmiotowa działka nie została dodatkowo obsadzona nasadzeniami i nie został na niej zrealizowany las z gęstym poszyciem to z racji położenia nieruchomości oraz istniejącego jej zagospodarowania - tak w dacie wywłaszczenia jak i w późniejszym okresie - pełniła ona funkcję izolacyjną jako teren zieleni nieurządzonej.stanowiąc istotny element realizacji celu ogólnego jaki była budowa miasta (...) i położonego w pobliżu kombinatu.

W tym kontekście nie bez znaczenia jest także realizacja w 1963 r. na terenie działki nr i nr (...) r. dla potrzeb kombinatu infrastruktury gazowej i energetycznej co zostało prawidłowo przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Konkludując, argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie., gdyż realizacja pasa izolacyjnego pomiędzy osiedlami a kombinatem poprzez tworzenie terenów zielonych (zieleń nieurządzona), względnie ich utrzymywanie jeśli miały już taki charakter w dacie wywłaszczenia mieściło się w celu wywłaszczenia, tj. budowie miasta i kombinatu (...)

Prawidłowo zatem organ odwoławczy ustalił, że cel wywłaszczenia został na spornej nieruchomości zrealizowany, a zatem nie stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Ustalenia takie oparte zostały na obszernym materiale dowodowym, a z akt sprawy wynika, że w sprawie podjęto wszelkie możliwe działania celem pozyskania jak najpełniejszej dokumentacji, związanej z wywłaszczeniem i sposobem zagospodarowania spornej nieruchomości. Postępowanie wyjaśniające odpowiada zatem wymogom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a dowody te odznaczające się spójnością zostały przez organ odwoławczy ocenione prawidłowo. Zaskarżona decyzja czyni zatem zadość wymogom z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zasadne było przyjęcie, że nie zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wskazane w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.