Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2008209

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 2 marca 2016 r.
II SA/Ke 926/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Miziołek.

Sędziowie WSA: Dorota Chobian (spr.), Renata Detka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...). znak: (...) w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z (...), po rozpatrzeniu odwołania J. Ł., od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty Powiatowego z (...) o skierowaniu na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Komendant Wojewódzki Policji wnioskiem z 26 stycznia 2015 r. zwrócił się do Starosty o skierowanie na badanie psychologiczne J. Ł., w związku z przekroczeniem przez kierującego 24 punktów karnych. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano pięć przypadków naruszenia przepisów ruchu drogowego, jakie miały miejsce w okresie od 26 sierpnia 2012 r. do 8 lipca 2013 r., za które odwołujący uzyskał łącznie 30 punktów. Starosta zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie skierowaniu na badania psychologiczne w związku z wielokrotnym naruszeniem przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, a następnie wydał zaskarżona decyzje.

Dalej organ odwoławczy cytując art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.), zauważył że przepisy te mają charakter obligatoryjny, a zatem w przypadku wystąpienia określonych w nich okoliczności, organ ma obowiązek wydać decyzję o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne. Dodał, że przy liczeniu limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, należy uwzględniać czas jednego roku, jaki upłynął od każdego z zaistniałych przypadków wykroczenia do popełnienia kolejnego, powodującego jego przekroczenie. Roczny okres nie jest równoznaczny z rokiem kalendarzowym, nie jest także liczony od daty dopuszczenia się danego wykroczenia, do daty wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, lecz między wykroczeniami.

Organ II instancji wskazał, że w rozpatrywanym przypadku okres jednego roku obejmuje termin od dnia popełnienia pierwszego naruszenia, tj. 26 sierpnia 2012 r. do dnia 8 lipca 2013 r., zatem przed upływem roku liczonego od 26 sierpnia 2012 r. odwołujący się uzyskał łącznie 28 punktów karnych.

Odnosząc się do złożonego odwołania Kolegium podniosło, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji zostaje sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, które dokonuje się w wypadku, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym (§ 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488). Dlatego organ nie ma podstaw do weryfikowania stopnia zagrożenia poszczególnych naruszeń ruchu drogowego, które zostały stwierdzone przez uprawniony organ. Ponadto organ jakim jest starosta, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały kierowcy punkty karne (tak wyrok NSA z 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1371/08).

Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja wydawana w trybie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b, jest bezpośrednią i automatyczną konsekwencją naruszeń przepisów ruchu drogowego, które zostały stwierdzone przez organy kontroli. Starosta orzekając w tym trybie zwolniony jest od ustalania stanu faktycznego w sprawie oraz oceny dowodów, gdyż te czynności wykonała Policja.

Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącego co do usunięcia punktów karnych z uwagi na zatarcie skazania Kolegium zwróciło uwagę na wyrok NSA z 9 sierpnia 2013 r. sygn. I OSK 855/12, w którym uznano, że ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowania w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Ponieważ jedynie komendant wojewódzki policji jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji, a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności, to kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność. Zatem organ w postępowaniu w sprawie o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji/skierowanie na badania psychologiczne związany jest liczbą punktów wpisanych do ewidencji kierowców.

Zdaniem Kolegium na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie ma wpływu zatarcie skazania za czyny stanowiące naruszenie przepisów ruchu drogowego, które nastąpiło po skierowaniu wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Organ bowiem sprawdza jedynie czy wpisy wskazane we wniosku są wpisami ostatecznymi. Skoro nie zostały usunięte z ewidencji, tak jak w niniejszym postępowaniu, organ wobec związania wnioskiem, nie prowadzi w tym zakresie odrębnego postępowania. Przypisywanie punktów za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie należy do wyłącznej kompetencji Policji. Czynności te nie mogą być dokonane ani przez starostę jako organ administracji publicznej, ani też przez samorządowe kolegium odwoławcze (por.m.in. wyrok WSA w Łodzi z 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 501/14, wyrok WSA w Kielcach z 6 lutego 2013 r. sygn. II SA/Ke 11/13, wyrok NSA z 15 marca 2012 r. sygn. I OSK 413/11, publ. baza orzeczeń CBOIS).

Kolegium również nadmieniło, że jeżeli w okresie wymaganym do zatarcia skazania lub ukarania dojdzie do popełnienia nowego czynu zabronionego pod groźbą kary, to możliwe jest jedynie jednoczesne zatarcie odnośnie wszystkich tych czynów - art. 46 § 2 k.w. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 14 października 2010 r. II SA/G1 293/10). Ponadto z treści pisma Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KWP wynika, iż podtrzymuje on złożony wniosek o skierowanie na badania psychologiczne oraz że nie dokonano wykreślenia punktów. Z kolei z informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego w Jędrzejowie VII Zamiejscowy Wydział Kamy z siedzibą we W. wynika, iż nie toczy się postępowania z wniosku J. Ł. o wznowienie postępowania, na mocy którego skarżącemu zostały przypisane punkty kamę.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję (tym samym pismem zaskarżona została także druga decyzja SKO, dotycząca skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje), J. Ł., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucił naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., które to normy prawa obligują organ do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy. Zarzucił, że Kolegium wezwało go do uzupełnienia informacji dotyczących jego odwołania w terminie 7 dni (pismo odebrał 26 sierpnia 2015 r.), jednak nie czekało na te informacje, gdyż po dwóch dniach od wysłania pisma tj. 26 sierpnia 2015 r. wydało decyzję administracyjną, tym samym nie mając możliwość zapoznania się z jego odpowiedzią i nie mogąc odnieść się w żaden sposób do otrzymanych informacji.

Dalej skarżący podkreślił, że wydane decyzje są przedwczesne, bo postępowanie dotyczące jednego z wykroczeń toczące się przed Sądem Rejonowym we W. pod sygn. akt II W 32/15 nie zakończyło się. Zaskarżona decyzja winna więc zostać w całości uchylona w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a.

Ponadto na dzień sporządzenia wniosku przez Komendanta Wojewódzkiego liczba punktów karnych, jakie winny widnieć na jego koncie wynosiła 24. Odnośnie bowiem 6 punktów za wydarzenie drogowe z 26 sierpnia 2012 r. to ponieważ zapłacił mandat w trybie administracyjnym, jego zdaniem sprawa została zamknięta 25 stycznia 2013 r. Zgodnie bowiem z § 46 kodeksu wykroczeń ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. Z kolei zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis ostateczny, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania (skazania) lub osoba wpisana do ewidencji zmarła. Wskazał, że w związku z tym zwrócił się do KWP o zaktualizowanie i właściwe naliczenie liczby punktów karnych. Zdaniem autora skargi sporządzając wniosek w dniu 26 stycznia 2015 r. błędnie przyjęto, że na jego koncie znajduje się 30 punktów karnych, a w rzeczywistości powinno być ich 24, a więc nie było wówczas podstaw do występowania z takim wnioskiem. Zarzucił, że Komendant Wojewódzki nie przychylił się do jego wniosku, ale nie odniósł się w żaden sposób do jego argumentów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie sługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, orzekającą o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych przypisanych mu za naruszenia przepisów ruchu drogowego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Stosownie zaś do art. 130 ust. 1 ustawy z 20 czerwca sierpnia 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Zgodnie z art. 130 ust. 2 tej samej ustawy, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów.

Oba zacytowane przepisy obowiązują do 1 stycznia 2017 r. z mocy art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.).

Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z (...), o skierowanie na badanie psychologiczne, w okresie od 26 sierpnia 2012 r. do 8 lipca 2013 r., tj. w czasie krótszym niż rok, skarżący w następujący sposób naruszył przepisy ruchu drogowego, w związku z czym otrzymał łącznie 30 punktów:

1)

26 sierpnia 2012 r. Trzyciąż - obszar wiejski, Milonki, jadąc samochodem osobowym przekroczył dozwoloną prędkość od 31 do 40 km/h (6 punktów)

2)

3 lutego 2013 r. w Skarżysku-Kamiennej, jadąc samochodem osobowym przekroczył dozwoloną prędkość od 21 do 30 km/h (4 punkty),

3)

28 kwietnia 2013 r. w Tarczynie - obszar wiejski, Pamiątka, jadąc samochodem osobowym przekroczył dozwoloną prędkość od 41 do 50 km/h (8 punktów).

4)

13 czerwca 2013 r. w miejscowości Książ Wielki - obszar wiejski, jadąc samochodem osobowym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego - kolizję drogową (6 punktów),

5)

8 lipca 2013 r., w miejscowości Oksa - obszar wiejski, jadąc samochodem osobowym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego - kolizję drogową (6 punktów).

Wpisy te mają charakter ostateczny w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488). Zgodnie z tym przepisem wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym.

Nie ulega wątpliwości, że łączna liczba przypisanych skarżącemu punktów karnych w okresie od 26 sierpnia 2012 r. do 8 lipca 2013 r. przekroczyła 24, czego konsekwencją było skierowanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji na podstawie art. 99 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit.b ustawy o kierujących pojazdami wniosku o skierowanie na badania psychologiczne.

Przepisy art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b oraz 99 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami jednoznacznie i bezwarunkowo określają kto i kiedy podlega badaniu psychologicznemu, nie pozostawiając żadnych wątpliwości co do obligatoryjnego charakteru powinności poddania się takiemu badaniu przez kierowcę, któremu przypisano skutecznie ponad 24 punkty za naruszania zasad obowiązujących w ruchu drogowym.

Prawidłowa wykładnia przepisów art. 130 ust. 1 ustawy o ruchu drogowym oraz 99 ust. 1 pkt 1 lit.b ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do stwierdzenia, że kierowca po uzyskaniu 24 punktów, chcąc zachować uprawnienie do kierowania pojazdami, musi poddać się badaniu psychologicznemu.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że zarówno organy jak i Sąd nie są uprawnione do badania zasadności bądź prawidłowości wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Wpisy te mają bowiem charakter czynności materialno-technicznych, podlegających kontroli w odrębnym postępowaniu. Podkreślenia wymaga, że w razie przekroczenia limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji - właściwy organ zobowiązany jest skierować osobę uprawnioną do kierowania pojazdem na badania psychologiczne. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do weryfikowania przypisanej kierowcy liczby punktów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1808/13).

Co do kwestionowanej ilości punktów przypisanej za naruszenie popełnione 8 lipca 2013 r. zauważyć należy, że skarżący nie wykazał, ażeby wpis dotyczący wykroczenia drogowego popełnionego tego dnia nie miał charakteru ostatecznego.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazał jedynie, że sprawa przed Sądem Rejonowym w J., VII Zamiejscowy Wydział Karny we W., dotycząca tego zdarzenia, została przeprowadzona pod jego nieobecność, a on zwrócił się o wznowienie postępowania sądowego, co nie oznacza jeszcze, że postępowanie w tym zakresie toczy się na nowo. Potwierdza to treść znajdującej się w aktach notatki służbowej sporządzonej przez członka SKO, iż na dzień 26 sierpnia 2015 r. w Sądzie tym nie toczyło się żadne postępowanie z wniosku skarżącego o wznowienie postępowania, na mocy którego zostały mu przypisane punkty karne. W piśmie z 1 września 2015 r. J. Ł. wskazał natomiast, że przed Sądem Rejonowym w J. VII Zamiejscowy Wydział Karny we W., toczy się postępowanie sygn. akt II W 250/14 (obecna sygn. II W 32/15) dotyczące współobwinionego, którego wynik będzie stanowił podstawę do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie skarżącego, a na dzień 1 września 2015 r. postępowanie to nie zostało zakończone. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że wpis za zdarzenie z 8 lipca 2013 r. nie ma charakteru ostatecznego.

Odnosząc się zaś do zarzutu opartego na twierdzeniu, że doszło do zatarcia ukarania za wykroczenie z 26 sierpnia 2012 r. zauważyć należy, że wprawdzie skarżący pismem z 26 kwietnia 2015 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji o wykreślenie z ewidencji punktów karnych przypisanych za to wykroczenie, jednakże w odpowiedzi na powyższe organ ten w piśmie z 13 maja 2015 r. stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do usunięcia punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz wystąpienia do właściwego Starosty z wnioskiem o rozważenie możliwości umorzenia postępowania administracyjnego. Raz jeszcze podkreślić przy tym należy, że jedynie Komendant Wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji, a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty przyznane poszczególnym kierowcom i tylko ten organ dokonuje ich wykreśleń. Zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego taką czynność (zarówno sam wpis jak i odmowę jego wykreślenia) na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. Oznacza to, że kwestia prawidłowości wpisów dokonywanych przez właściwe organy policji do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a co za tym idzie ilość punktów karnych przyznanych z tego tytułu danemu kierowcy, może być przedmiotem oceny sądu administracyjnego, ale tylko w sprawie ze skargi na taką czynność. Ponieważ skarżący nie wykazał, aby ta czynność Komendanta została wyeliminowana, skutkuje to koniecznością przyjęcia, że wpis ten ma charakter ostateczny i mógł stanowić podstawę ustaleń organów co do spełnienia przesłanek z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b w związku z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Niniejsza sprawa nie dotyczy bowiem kontroli czynności w przedmiocie usunięcia punktów z ewidencji prowadzonej przez Policję, lecz skierowania kierowcy, w drodze decyzji, na badania psychologiczne. Tym samym zawarte w skardze zarzuty co do prawidłowości wpisów w ewidencji nie mogły być przedmiotem kontroli Sądu.

Ma natomiast rację skarżący, że po wezwaniu go przez SKO pismem z 16 lipca 2015 r. do przedłożenia kopii wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego w J., VII Zamiejscowy Wydział Karny we W., informacji kiedy taki wniosek został złożony oraz sygnatury, pod którą toczy się to postępowanie, organ nie czekał na udzielenie przez skarżącego odpowiedzi i w dniu 26 sierpnia 2015 r. wydał zaskarżoną decyzję. Działanie organu można wprawdzie zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, jednak nie może ono skutkować uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarżący nie wskazał, jaki wpływ na wynik sprawy miałoby naruszenie w ten sposób art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a Sąd nie stwierdził go z urzędu, co wynika z przedstawionych wyżej rozważań. Zauważyć także należy, że organ poczynił w tym zakresie własne ustalenia, na co wskazuje treść notatki służbowej z 26 sierpnia 2015 r.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.