Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 30 maja 2006 r.
II SA/Ke 725/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal.

Sędziowie WSA: Beata Ziomek (spr.), Asesor Jacek Kuza.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2006 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Wojewody z dnia (...) numer (...) w przedmiocie: odmowy umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) znak: (...) wydaną na podstawie art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 104 k.p.a. Starosta K. odmówił umorzenia należności w wysokości 16.842,61 zł z tytułu udzielonej pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej oraz umorzył należność 8.683,43 zł z tytułu niespłaconych odsetek od pożyczki udzielonej przez Rejonowy Urząd Pracy w K. umową nr (...) z dnia (...).

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że z uwagi na treść art. 18 ust. 4a w zw. z ust. 4b art. 18 cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o którym mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie stanu majątkowego i rodzinnego zarówno dłużnika jak i jego ośmiu poręczycieli doprowadziło do uzyskania pełnej informacji od trzech poręczycieli: W. K., M. P., D.S. Pozostali nie wyrazili zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego bądź nie zgłosili się do organu celem złożenia wyjaśnień. W oparciu o dokonane ustalenia Powiatowa Rada Zatrudnienia wyraziła pozytywną opinię w kwestii umorzenia naliczonych odsetek (8.683,43 zł) natomiast negatywną w kwestii umorzenia niespłaconej pożyczki (16.842,61 zł).

W odwołaniu od decyzji Starosty K., M. P. podnosi, że w przedmiotowej sprawie zapadł już wyrok Sądu, uchylający obie niekorzystne dla niego decyzje organów administracji, a skoro tak to uważa, iż organy nie mogą dalej prowadzić postępowania. Wykonywał działalność gospodarczą, na którą zaciągnął pożyczkę przez okres 24 miesięcy tj. od dnia 26 stycznia 1998 r. do dnia 16 lutego 2000 r. Spłacił blisko połowę należności głównej. Potwierdza, że od 15 października 2002 r. wykonuje stałą pracę na podstawie umów na czas określony, jednakże podkreśla, że osiągane przez niego dochody są niewielkie o czym świadczy pobieranie dodatku mieszkaniowego, przyznawanego osobom o bardzo niskich, udokumentowanych dochodach. Dodaje, iż niespłacenie pozostałej części pożyczki było wynikiem niekorzystnego splotu zdarzeń losowych.

Wojewoda decyzją z dnia (...) znak: (...) po rozpatrzeniu odwołania M.P. utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) znak: (...) Starosty K.

W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, iż w dniu 12 lutego 1998 r. została zawarta pomiędzy M. P. a Rejonowym Urzędem Pracy w K. umowa pożyczki w kwocie 20.000 zł z przeznaczeniem na podjęcie działalności gospodarczej:Handel stacjonarny materiałami budowlanymi. Na skutek nieterminowej spłaty rat pismem z dnia 24 września 1999 r. Urząd wezwał pożyczkobiorcę do natychmiastowej wpłaty zaległych rat i odsetek jednocześnie informując, że dalsze niedotrzymanie warunków umowy skutkować będzie zwrotem całości pożyczki wraz z odsetkami. M. P. dwukrotnie (pismo z dnia 9 czerwca 1999 r. i z dnia 28 lutego 2000 r.) zwracał się do organu o prolongatę terminów spłaty rat a w dniu 28 listopada 2000 r. wystąpił o umorzenie pożyczki w całości z uwagi na trudności w prowadzeniu działalności spowodowane wypadkiem i długotrwałym zwolnieniem lekarskim, nierentownością przedsięwzięcia i dalszym zapożyczaniem się na spłatę kolejnych rat.

Decyzją z dnia (...) Starosta K. odmówił umorzenia należności z tytułu udzielonej pożyczki z Funduszu Pracy. Od powyższej decyzji M. P. odwołał się do Wojewody, a w następstwie utrzymania jej w mocy decyzją z dnia (...) Nr (...)- zaskarżył decyzję Wojewody do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie.

Wyrokiem z dnia 29 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił obie wymienione wyżej decyzje organów administracji publicznej wskazując, iż nie zostało właściwie, z uwzględnieniem przesłanek wynikających z art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające co do okoliczności uzasadniających umorzenie pożyczki po stronie osób będących ze względu na fakt poręczenia - dłużnikami solidarnymi ze skarżącym. Nie rozeznano bowiem sytuacji poręczycieli co do możliwości spłaty zadłużenia.

Decyzja z dnia (...) znak: (...) Starosty K. została wydana zgodnie z prawem, po przeprowadzeniu postępowania zmierzającego do ustalenia stanu majątkowego i możliwości płatniczych pożyczkobiorcy oraz wszystkich poręczycieli, zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia. Z dokonanych ustaleń faktycznych wynika brak przesłanek określonych w art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uzasadniających umorzenie pożyczki.

Skargę na decyzję Wojewody oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. P. domagając się ich uchylenia. Zdaniem skarżącego działania organu odwoławczego naruszają art. 18 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., art. 170 i art. 171 - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c., albowiem niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu, który wydał w dniu 29 marca 2004 r. prawomocny wyrok.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienie o charakterze procesowym. Stosownie do § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazuje się sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 r. Z tego względu właściwym do rozpoznania skargi M. P. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń nie wykazała.

Przede wszystkim skarżący mylnie uważa, iż prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 marca 2004 r. uchylający decyzję Wojewody z dnia (...) i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty K. z dnia (...) oznacza niedopuszczalność prowadzenia dalszego postępowania w sprawie umorzenia pożyczki zaciągniętej w 1998 r. z Funduszu Pracy. Wręcz przeciwnie, istotą uchylenia przez Sąd decyzji administracyjnych jest właśnie obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z uwzględnieniem wytycznych udzielonych przez Sąd w wyroku. Sądy bowiem nie mogą zastępować organów administracji w załatwianiu spraw administracyjnych a jedynie jak już było wskazane wyżej, kontrolują ich działalność pod względem zgodności z przepisami prawa. Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W celu wykonania wyroków uwzględniających skargę ustawodawca w art. 286 p.p.s.a. zawarł regulację określającą czynności sądu administracyjnego I instancji po uprawomocnieniu się orzeczenia stanowiąc, iż po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu I instancji (wojewódzkiego sądu administracyjnego) akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności (ust. 1). Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

W świetle podniesionych wyżej okoliczności po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 29 marca 2004 r. oraz zwrocie akt organowi administracji, obowiązkiem Starosty Kazimierskiego było podjęcie czynności zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem M. P. z dnia 29 listopada 2001 r. (data wpływu do organu) z uwzględnieniem wytycznych Sądu co do dalszego toku postępowania administracyjnego zawartych w treści uzasadnienia wyroku.

Dyspozycja art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) obowiązującej w dacie podejmowania przez Wojewodę kwestionowanej decyzji stanowi, że pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Z tego względu podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Wojewody oraz Starosty K. stanowił przepis art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) zgodnie z którym, Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę udzieloną z Funduszu Pracy o ile zachodzą okoliczności wymienione w pkt 1 - 5 tego przepisu. Umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Decyzja Starosty wydana w oparciu o powyższe przepisy jest zatem decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono - w zgodzie z art. 7 k.p.a. - wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Według zasad zawartych w art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej w toku postępowania są zobowiązane przestrzegać prawa, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Stosownie do dyspozycji art. 18 ust. 4a pkt 5 cyt. ustawy starosta może dokonać wyboru rozstrzygnięcia w zakresie określonym tym przepisem jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne, przy czym okoliczności te muszą zachodzić również co do wszystkich poręczycieli pożyczki, którzy odpowiadają solidarnie z dłużnikiem za jej spłatę (ust. 4b art. 18).

Pozostaje bezspornym, że zabezpieczeniem spłaty udzielonej M.P. pożyczki z Funduszu Pracy był weksel oraz poręczenie ośmiu żyrantów. Z faktu tego wynika zatem, iż względy gospodarcze lub społeczne uzasadniające umorzenie pożyczki powinny zachodzić wobec wszystkich odpowiadających za spłatę pożyczki osób.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że organy administracji przeprowadziły rozeznanie co do sytuacji rodzinnej i materialnej osób odpowiedzialnych za spłatę zaciągniętej przez M. P. pożyczki ustalając wysokość dochodów trzech osób spośród poręczycieli, a po uzyskaniu wymaganego prawem stanowiska Powiatowej Rady Zatrudnienia uznały za uzasadnione umorzenie w całości zaległych odsetek od pożyczki, natomiast nie znalazły podstaw do całkowitego umorzenia należności głównej. W ocenie Sądu taki sposób rozstrzygnięcia sprawy jest zgodny z przepisami prawa materialnego w zakresie dotyczącym umarzania pożyczek zaciągniętych z Funduszu Pracy i nie narusza zasad uznania administracyjnego. Sąd nie może natomiast badać celowości i słuszności wydanej decyzji. Skoro organy uwzględniły wniosek M. P. w części dotyczącej umorzenia zaległych odsetek to taki sposób rozstrzygnięcia nie może być kwestionowany przez Sąd. Należy również podnieść, iż organy powinny konsekwentnie przystąpić do czynności zmierzających do wyegzekwowania udzielonej pożyczki od osób zobowiązanych do jej spłaty, w razie zaś zmiany okoliczności faktycznych, które legły u podstaw odmowy umorzenia pożyczki pożyczkobiorca może zwrócić się do organu z dalszym wnioskiem o umorzenie, rozłożenie na raty bądź odroczenie terminu spłaty pożyczki.

Z podniesionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.