Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 28 kwietnia 2006 r.
II SA/Ke 683/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka.

Sędziowie WSA: Renata Detka (spr.), Asesor Sylwester Miziołek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia (...) numer (...) w przedmiocie: choroby zawodowej

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji,

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., na podstawie § 1 i § 10 pkt 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, nie stwierdził u A.K. choroby zawodowej - stan po całkowitym usunięciu krtani z powodu nowotworu pochodzenia zawodowego, wymienionej w poz. 9 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 18 listopada 1983 r.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że dwa zakłady służby zdrowia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., wydały zgodne orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u A. K. wymienionej wyżej choroby jako zawodowej. W rozpatrywanym przypadku należy przyjąć pozazawodową przyczynę choroby - wieloletnie palenie papierosów w przeszłości.

Rozpoznając odwołanie wniesione od tego rozstrzygnięcia przez A.K., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia (...). utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy ustalił, że skarżący w okresie zatrudnienia w latach 1975 - 1997 pracował w "A" SA w K. na stanowisku kierowcy wózka spalinowego typu RAK w narażeniu na pył zawierający SiO2, spaliny silnika Diesla, smoły i lakiery bitumiczne, a w latach 1997 - 1999 pracował przy lakierowaniu odlewów w narażeniu na lakiery bitumiczne (zawierające benzen) oraz emalie ftalowe. Instytut Medycyny Pracy w Ł. na podstawie danych o narażeniu zawodowym, dokumentacji medycznej i analizie danych literaturowych wydał opinię, w której nie znalazł merytorycznych podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii rozpoznanego u A. K. raka krtani. Wśród licznych substancji chemicznych występujących na stanowisku wykańczania odlewów oraz ręcznego malowania rur, tylko benzen jest czynnikiem o udowodnionym działaniu rakotwórczym na ludzi, ale jest on kancerogenem dla układu krwiotwórczego. Rakotwórcze dla ludzi jest także działanie smół węglowych, ale dane literaturowe wskazują na zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory umiejscowione na skórze, w płucach i pęcherzu moczowym. Nie potwierdzono natomiast zwiększonego ryzyka nowotworów o innej lokalizacji, w tym raka krtani.

Na podstawie powyższych danych, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej wydał Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., a stanowisko to podzielił organ orzeczniczy II stopnia - Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.W tej sytuacji organy Powiatowej Inspekcji Sanitarnej nie są upoważnione do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzeń.

Skargę od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. K.Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając obrazę art. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez:

a.

wadliwą analizę czynników chorobotwórczych, na które narażony był skarżący, wpływającą na błędny wynik postępowania,

b.

bezzasadne przyjęcie przyczyny choroby skarżącego w paleniu papierosów,

c.

zaniechanie oceny materiału dowodowego w sprawie i bezkrytyczne przyjęcie wniosków wynikających z ekspertyz, oparcie wniosków zasadniczo na literaturze przedmiotu,

d.

orzekaniu in abstracto, nie zaś in concreto w danej sprawie,

e.

całkowicie nieuzasadnione antycypowanie przyczyn choroby ubiegającego się o stwierdzenie choroby zawodowej, w innych niż zawodowe przyczynach - zdziałane bez podstaw i bez właściwej legitymacji do działania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania "A" SA w K. również wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego orzeczenia podnieść należy, że w toku rozpoznania sprawy organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący w latach 1975 - 1999 pracował w warunkach narażenia zawodowego i miał bezpośredni kontakt z czynnikami powodującym zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory (smoły bitumiczne i benzen). Oba organy orzecznicze rozpoznały przy tym u A.K. stan po całkowitym usunięciu krtani z powodu nowotworu tego narządu. W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) - prawidłowo przyjętym przez organy obu instancji jako podstawa prawna rozstrzygnięcia - pod poz. 9 ustawodawca jako jedną z chorób zawodowych wymienił: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników rakotwórczych występujących w środowisku pracy. W powiązaniu z dyspozycją przepisu § 1 tego rozporządzania, ustalony wyżej stan faktyczny wskazuje na to, że w przypadku skarżącego występują dwa elementy, od których zależy pozytywne rozpoznanie choroby zawodowej: sama choroba oraz narażenie na działanie czynników ją wywołujących, występujące w środowisku pracy. Pozostaje zatem do ustalenia ostatnia, trzecia przesłanka, a mianowicie związek przyczynowy pomiędzy chorobą a narażeniem. Orzeczenie w tej kwestii wydają właściwe specjalistyczne jednostki zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, o jakich mowa w par. 7 ust. 1 Rozporządzenia. Przepis ust. 4 tego paragrafu stanowi, że jednostki te wydają orzeczenia w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań i dokumentacji lekarskiej.

Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy nie wskazują na to, aby wnioski obu organów orzeczniczych co do pozazawodowej etiologii stwierdzonego u skarżącego nowotworu postawione zostały w oparciu o badanie konkretnego przypadku chorobowego występującego u A. K.Orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.z dnia 23 lutego 2004 r. opiera się w głównej mierze na opinii Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Ł., gdzie skarżący nie był badany. Wykluczenie związku przyczynowego pomiędzy chorobą A. K. a wywołującymi nowotwory czynnikami szkodliwymi, z którymi miał kontakt w trakcie pracy zawodowej nastąpiło wyłącznie w oparciu o analizę danych literaturowych, co pozostaje w sprzeczności z powołanym wyżej przepisem § 7 ust. 4 Rozporządzenia. Wnioski wysunięte w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Ł. są natomiast uzasadnione tak lakonicznie, że trudno nawet ocenić ich wiarygodność. Z treści tego orzeczenia nie wynika nawet, czy przed sporządzeniem opinii skarżący był badany przez lekarzy orzekających.

Tak przedstawione opinie lekarskie budzić muszą uzasadniony sprzeciw w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

W tym miejscu omówienia wymaga kwestia wzajemnej relacji pomiędzy orzeczeniami wydawanymi przez lekarskie organy orzecznicze i decyzjami administracyjnymi zapadającymi w oparciu o nie i wydawanymi przez organy właściwe w sprawach chorób zawodowych.

Stosownie do treści § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Orzeczenie lekarskie ma natomiast walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., co z kolei oznacza, że bez niego lub sprzecznie z nim organ nie może dokonywać rozpoznania choroby i ustalenia, że dane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Z drugiej jednak strony organ przed wydaniem decyzji dokonać musi w oparciu o art. 80 k.p.a. oceny wiarygodności opinii i nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na orzeczeniu lekarskim, które niedostatecznie lub w sposób nieprzekonujący uzasadnia zajęte stanowisko (por. także wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., LEX nr 45833).

Powinnością organów wynikającą z treści art. 7 i 77 k.p.a. było zatem zobowiązanie lekarskich organów orzeczniczych do uzupełnienia wydanych orzeczeń poprzez ustalenie (bądź wykluczenie) ewentualnej zawodowej etiologii występującego u skarżącego nowotworu w odniesieniu do jego konkretnego przypadku, a nie wyłącznie na podstawie danych literaturowych. Tylko wówczas opinię taką można uznać za zgodną z wymogami § 7 ust. 3 rozporządzenia oraz ocenić jako wiarygodną i dającą podstawy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia administracyjnego.

W świetle powyższych rozważań uznać należy, że rozpoznając sprawę organy zarówno I-szej jak i II instancji dopuściły się naruszenia obowiązków wynikających z treści art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ponieważ naruszenie prawa procesowego, o jakim mowa wyżej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I-szej instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzeczenie zawarte w pkt 1I wyroku znajduje oparcie w art. 152 ustawy.

Orzekając ponownie, organ I-szej instancji mając na względzie poczynione wyżej uwagi wyda stosowne rozstrzygniecie, eliminując naruszenia prawa procesowego, o jakich moa wyżej. W szczególności, przed wydaniem decyzji zwróci się do lekarskiego organu orzeczniczego o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego we wskazanym wyżej kierunku i dopiero na tej podstawie poczyni stosowne ustalenia faktyczne w zakresie zawodowej bądź pozazawodowej etiologii choroby występującej u skarżącego.