II SA/Ke 519/18, Obowiązek organu administracji cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2555573

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 września 2018 r. II SA/Ke 519/18 Obowiązek organu administracji cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Kuza.

Sędziowie WSA: Beata Ziomek, Asesor Agnieszka Banach (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowanego do Prokuratury Okręgowej w Kielcach - Wiesławy Klimontowicz sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. znak: (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami

I.

oddala skargę;

II.

przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) znak: (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej w skróecie tez jako "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty J. z dnia 14 maja 2018 r. znak: (...) orzekającą o cofnięciu K. S. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B.

Kolegium wydało ww. decyzję w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Sąd Rejonowy w J. II Wydział Karny, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt (...), orzekł wobec K. S. m.in. środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, w związku ujawnieniem, że w dniu 25 maja 2017 r. prowadził pojazd mechaniczny, czym nie zastosował się do decyzji wydanej przez Starostę J, w dniu 13 stycznia 2014 r. znak: (...) o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. Sąd Okręgowy w Kielcach IX Wydział Kamy Odwoławczy, postanowieniem z dnia 16 marca 2018 r. sygn. akt (...), utrzymał w mocy ww. postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia 12 grudnia 2017 r. Pismem z dnia 10 kwietnia 2018 r. Sąd Rejonowy w J. przesłał Staroście Jędrzejowskiemu odpis prawomocnego postanowienia sądu karnego z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt II K 415/17 celem wykonania orzeczonego w sprawie dotyczącej K. S. środka karnego. Nastepnie po wszczęciu postępoowania, o którym zawiadomiono K. S., ww. decyzją organ pierwszej instancji orzekł o cofnięciu K. S. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B.

Rozpoznając odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, Kolegium stwierdziło, że nie narusza ona obowiązującego prawa. Organ odwoławczy zważył, że zgodnie z treścią art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks kamy wykonawczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 665), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony. Z kolei § 2 cytowanego wyżej artykułu stanowi, iż organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień, w okresie obowiązywania zakazu. Zatem Kolegium zważyło, że ponieważ przywołane przepisy mają charakter obligatoryjny, to z uwagi na treść 43 § 3 k.k. organ pierwszej instancji zasadnie cofnął K. S. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B.

Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach - w odpowiedzi na twierdzenia odwołania - wyjaśniło, że nie jest organem właściwym do badania prawidłowości rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd kamy. Jako organ administracji publicznej jest organem właściwym do rozpatrywania odwołań i zażaleń wnoszonych w trybie administracyjnym, a nie karnym. Ponadto, stosownie do treści art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Organ podkreślił, że prawidłowość postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt II K 415/17 była przedmiotem rozpatrywania przez Sąd Okręgowy w Kielcach i sąd ten utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Karol S. wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie decyzji Starosty Powiatowego w J. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego i okoliczności sprawy. Ponadto strona zarzuciła procedowanie w sposób bezpodstawny, niesłuszny, niesprawiedliwy, na podstawie błędnych, sfałszowanych dokumentów, protokołów i orzeczeń administracji publicznej. Zdaniem autora skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach procedowało w sposób całkowicie niezgodny z obowiązującym prawem.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organy i instytucje administracji publicznej, w tym Starostwo Powiatowe w J. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie zbadały dokładnie całego materiału dowodowego i okoliczności sprawy. Zdaniem skarżącego, organy procedowały w niniejszej sprawie w sposób niezgodny z obowiązującym prawem, w sposób upokarzający skarżącego, bezpodstawnie, niesłusznie, niesprawiedliwie, czym wyrządzona została skarżącemu wielka szkoda. Decyzje organów administracji publicznej były wydawane całkowicie niesłusznie, na podstawie błędnej, sfałszowanej dokumentacji, orzeczeń i protokołów. Dokument prawa jazdy, jak zarzucił autor skargi, został mu bezpodstawnie wstrzymany. Wskazał, że po wydaniu wobec niego bezpodstawnej i niesprawiedliwej decyzji o wstrzymaniu dokumentu prawa jazdy został niesłusznie zatrzymany do kontroli przez Policję - Powiatowy Komisariat Policji w M. Policja niesłusznie przesyłała dokumentację, protokoły z informacjami na temat skarżącego do prokuratur, sądów, po czym niesłusznie zostało przeciwko niemu wszczęte postępowanie. Pomimo, że jest zdrowy, był przez prokuratury i sądy wysłany na badania, na skutek których została wydana - jak ocenił - bezpodstawna, niesprawiedliwa, błędna opinia i został niesprawiedliwie ukarany karą zakazu prowadzenia pojazdów, a następnie niesłusznie zostały wszczęte postępowania Starostwa Powiatowego w J. jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. pełnomocnik skarżącego popierając skargę, wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która nie została opłacona w całości ani w żadnej części. Skarżący oświadczył nadto, że dokument prawa jazdy znajduje się w depozycie Starosty Jędrzejowskiego od 2013 r. do chwili obecnej. W imieniu organu nikt się nie stawił. Swój udział w sprawie zgłosiła Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach, która wniosła o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Skarga K. S. nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Decyzja organu I instancji, utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, została wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.). Stosownie do treści art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Ponadto zgodnie z art. 182 ust. 1 Kodeksu karnego wykonawczego (w skrócie "k.k.w."), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (art. 182 ust. 2 k.k.w.).

Treść przywołanych przepisów nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.

W przypadku orzeczenia przez sąd powszechny środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, organ administracji ma obowiązek cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w orzeczonym przez sąd karny zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Decyzje o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowią akty o charakterze związanym, czyli takie, które nie zależą od uznania organu. Organ, w przypadku zaistniałych ustawowych przesłanek, ma bowiem nie tylko prawo lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 czerwca 2017 r., II SA/Ol 380/17, Lex nr 2323128, wyrok WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 1389/15, Lex nr 2113865). Organy administracji są związane wydanym wyrokiem sądu karnego na podstawie przytoczonych wyżej przepisów i nie są uprawnione do weryfikowania wyroku tego sądu. Podobnie sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji wyroku sądu karnego, a rolą sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy decyzja organu - wydana w wykonaniu takiego wyroku - nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie w związku z orzeczeniem przez sąd karny (Sąd Rejonowy w J. postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II K 415/17) zakazu prowadzenia pojazdów, Starosta Jędrzejowski zobowiązany był wydać decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie dostosowanym do orzeczenia sądu karnego. Postanowienie Sądu Rejonowego w J. uprawomocniło się z dniem 16 marca 2018 r., z uwagi na wydanie postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach w sprawie (...) oddalającego apelację K. S. od postanowienia wydanego w pierwszej instancji.

Na skutek przekazania organowi pierwszej instancji powyższych postanowień sądowych wydanych w postępowaniu karnym, w celu wykonania wobec K. S. orzeczonego środka zabezpieczającego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa Starosta J,. decyzją z dnia 14 maja 2018 r. orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. Przy czym podnieść należy, że zasadnie cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi wskazanej kategorii, skoro, co nie było kwestionowane w sprawie przez strony i wynika z akt administracyjnych sprawy, tylko takiej kategorii uprawnienie zostało skarżącemu udzielone.

Sąd dostrzega także, że prawomocną decyzją z dnia (...) r. znak: (...) wydaną przez Starostę J. orzeczono uprzednio o cofnięciu K. S. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. Jednak z uwagi na zasadnicze różnice co do podstawy prawnej obu decyzji, powodów i czasookresu pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami, ale także kategoryczne brzmienie art. 130 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji zasadnie cofnął skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 listopada 2016 r., II SA/Gl 727/16, lex nr 2158559). Przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie wyłączają obowiązku cofnięcia uprawnień wskutek prawomocnie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdu przez sąd karny w sytuacji, gdy starosta cofnął te uprawnienia z innej przyczyny. Uzasadnieniem dla takich regulacji prawnych jest pełniona przez omawiane przepisy prawa funkcja gwarancyjna. Cofnięcie osobie uprawnień do kierowania pojazdami z uwagi na orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów, w sytuacji uprzedniego cofnięcia tej osobie takich uprawnień w związku z zaistnieniem przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, będzie gwarantować niemożność wydania prawa jazdy tej osobie nawet w sytuacji braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, na skutek powrotu do zdrowia, jeżeli powyższy zakaz nie zostanie tej osobie uchylony (bądź nie przestanie obowiązywać). Posiadanie bowiem uprawnienia do kierowania pojazdami przez osobę, u której nie stwierdzono przeciwskazań zdrowotnych, ale z określonych w przepisach prawa karnego powodów nie może - w sposób bezpieczny dla siebie i innych uczestnikow ruchu - kierować określonymi przez sąd karny pojazdami, zabezpiecza tę osobę i innych uczestników ruchu przed ewentualnymi negatywnymi skutkami jego zachowania za kierownicą, które to spowodowały orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów przez sąd karny.

Sąd stwierdził również, że z uwagi na treść przepisów art. 99 Kodeksu karnego (w skrócie k.k.), właściwie Starosta J. nie określił daty, do jakiej cofnięto K. S. uprawnienia do kierowania pojazdami. W myśl tych przepisów prawa karnego, jeżeli sprawca dopuścił się czynu zabronionego w stanie niepoczytalności określonej w art. 31 § 1, sąd może orzec tytułem środka zabezpieczającego nakaz lub zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-3. Zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-3 orzeka się bez określenia czasu ich obowiązywania; sąd uchyla je, gdy ustały przyczyny ich orzeczenia (art. 99 § 2 k.k.).

Natomiast w zakresie daty początkowej, od jakiej cofnięto uprawnienia, stwierdzić trzeba, że nie została ona wprost wyartykułowana przez organy w uzasadnieniu decyzji, ale wynika z argumentacji organy tam, gdzie wskazuje się, że do wydania decyzji doszło na skutek przesłania organowi pierwszej instancji prawomocnego postanowienia sądu karnego. Ponadto stanowi o tym treść obowiązującego przepisu prawa karnego tj. art. 43 § 2 k.k., zgodnie z którym pozbawienie praw publicznych, zakazy i nakaz obowiązują od uprawomocnienia się orzeczenia, skoro dokument prawa jazdy nie został wydany skarżącemu - co potwierdził na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. i co wynika z akt sprawy - po jego zdeponowaniu przez organ pierwszej instancji wskutek wykonania decyzji z dnia 13 stycznia 2014 r.

Kontrola przeprowadzona przez Sąd pod kątem legalności zaskarżonej decyzji prowadzi więc do wniosku, że zaskarżona decyzja - jak również decyzja organu I instancji - odpowiada prawu. Organy orzekające w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym poczyniły bowiem wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne, a następnie w oparciu o właściwe przepisy prawa materialnego dokonały prawidłowej ich oceny prawnej.

Argumenty przedstawione w skardze nie mogą zasługiwać na uwzględnienie wobec jednoznacznego brzmienia przepisów obowiązujacego w tej materii prawa, nie mogło mieć w szczególności znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy to, że decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w odczuciu strony jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa. Organy administracji w tej sprawie nie rozstrzygały bowiem w warunkach uznania administracyjnego. Również toczące się postępowania o ułaskawienie czy zadośćuczunienie nie mogły miec wpływu na wynik sprawy, albowiem organy obu instancji na dzień wydania kwestionowanych decyzji były związane prawomocnym postanowieniem sądu karnego orzekającym wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt I w wyroku).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej przyznanych na rzecz pełnomocnika skarżącej w kwocie 295,20 zł (pkt II w wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.