Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2626654

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 13 lutego 2019 r.
II SA/Ke 28/19
Właściwość wydania rozstrzygnięcia w sprawie świadczeń rodzinnych przez wojewodę.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek.

Sędziowie WSA: Krzysztof Armański (spr.), Dorota Pędziwilk-Moskal.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2019 r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 grudnia 2018 r. znak: (...) w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za niezależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wojewody z dnia (...) w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych wypłaconych A. B. w okresie od 1 czerwca 2016 r. do 30 września 2016 r. w postaci zasiłków rodzinnych i dodatku do zasiłku rodzinnego za niezależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia (...) organ I instancji, działając na podstawie art. 21 ust. 1 i ust. 2, art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017. poz. 1952 z późn. zm.):

I. uznał świadczenia rodzinne wypłacone A. B. w okresie od 1 czerwca 2016 r. do 30 września 2016 r. w postaci:

1) zasiłku rodzinnego na dziecko - J. B., ur. 3 maja 2008 r. w kwocie 118,00 zł miesięcznie,

2) zasiłku rodzinnego na dziecko - P. B., ur. 13 lutego 2011 r. w kwocie 118,00 zł miesięcznie,

3) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rok szkolny 2016/2017 na dziecko J. B. w kwocie 100,00 zł jednorazowo za świadczenia rodzinne nienależnie pobrane;

II. zobowiązał A. B. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w pkt I, za okres od 1 czerwca 2016 r. do 30 września 2016 r. w wysokości 1.044,00 zł na wskazany rachunek bankowy.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła A. B. podnosząc, że jej mąż wyjechał za granicę z przyczyn ekonomicznych, ale jego pobyt był krótkotrwały, a dochody nie były stałe, dodatkowo ograniczone z powodu konieczności wynajęcia mieszkania. Tym samym dochód nie przekroczył, jej zdaniem, kryterium dochodowego.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podkreślił że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W tym zakresie SKO wskazało, że:

- zarówno w treści wniosku, jak i w decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 4 maja 2016 r. A. B. została pouczona o treści art. 25 ust. 1 ustawy oraz o konsekwencjach zmian w dochodach rodziny mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych,

- w sierpniu 2017 r. organ I instancji powziął informację, że mąż odwołującej się - C. B. - pracował poza granicami kraju w okresie od 10 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. oraz od 1 maja 2017 r. i osiągnął dochód za miesiąc maj 2016 r. w wysokości 9000,00 zł netto - w związku z czym ww. kwota stanowi dochód uzyskany podlegający doliczeniu do dochodu rodziny za 2015 r.

W rezultacie SKO stwierdziło, że miesięczny dochód rodziny wyniósł 10.995,72 zł, a w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie 2.748,93 zł, co przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych w okresie od 1 czerwca 2016 r. do 30 września 2016 r. Pomimo powyższych pouczeń strona nie zgłosiła niezwłocznie wyjazdu męża za granicę i uzyskania dochodu - wobec czego, zdaniem organu, doszło do wypłaty świadczeń wychowawczych w okresie od 1 czerwca 2016 r. do 30 września 2016 r. w związku z zaistnieniem okoliczności powodujących ustanie prawa do tych świadczeń, a w konsekwencji doszło do nienależnego pobrania tych świadczeń w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy - które obecnie podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami.

Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wyjaśniło, że orzeczenie o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ustawowymi odsetkami wynika wprost z przepisu art. 30 ust. 8 ustawy. Co się zaś tyczy wniosku o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami, to rozstrzyganie tej kwestii na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy, będzie możliwe dopiero po uprawomocnieniu się decyzji wydanej w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na ww. decyzję organu II instancji wniosła A. B., kwestionując zasadność uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i domagając się "anulowania" tego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej to organ dokonał wyliczenia, przyznania i przesłania tych świadczeń - a zatem wziął na siebie odpowiedzialność za swoją decyzję, skoro zatrudnia kompetentnych urzędników. Natomiast zaistniała sytuacja jest skutkiem opieszałości organu w poinformowaniu o wystąpieniu błędu, skutkującego cofnięciem przyznanej pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie sądowej w dniu 13 lutego 2019 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach, delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach, która zgłosiła swój udział w sprawie na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wniosła o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji, wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności trzeba podnieść, że w ocenie Sądu zasadne jest stanowisko SKO, iż pismo skarżącej z dnia 11 grudnia 2018 r. należało potraktować jako skargę na decyzję tego organu z dnia (...). Skarżąca co prawda powołuje się w nim na przepis art. 235 § 1 k.p.a., zgodnie z którym skargę w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany, które może być uwzględnione, z zastrzeżeniem art. 16 § 1 zdanie drugie, a jako adresat pisma zostało wskazane Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jednak pismo to, zatytułowane jako "skarga-odwołanie", zawiera wskazanie decyzji SKO, której dotyczy, zostało wniesione w terminie przewidzianym do zaskarżenia tej decyzji, a strona kwestionuje w nim zasadność wydanej decyzji i wnosi o jej "anulowanie". Ponieważ zatem tryb zaskarżenia decyzji nie został wyczerpany, wobec takiej treści pisma zasadnym było potraktowanie go jako skargi do sądu, który - jak podniesiono - jest powołany do kontroli decyzji pod względem zgodności z prawem.

Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wojewody w szczególnym jeśli chodzi o właściwość organów trybie (w stosunku do zasady przewidzianej w art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm., dalej jako ustawa), uregulowanym w art. 23a powołanej właśnie ustawy. Zgodnie zatem z ust. 1 tego artykułu w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie (do dnia 31 grudnia 2017 r., tj. do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, Dz. U. z 2017 r. poz. 1428, marszałkowi województwa; analogicznie w kolejnych ustępach cytowanego artykułu). Art. 23a ust. 2 ustawy reguluje przypadek gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1. Wówczas organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisów powyższych nie stosuje się w przypadku wyjazdu lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2a). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z ust. 5 art. 23a w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2 (ta bowiem ma miejsce w niniejszym przypadku), ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tym przypadku wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6). W przypadku zaś (ust. 7) gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w przypadku, o którym mowa w ust. 2 informuje o tym fakcie organ właściwy. Zgodnie wreszcie z ust. 9 art. 23a, w oparciu o który wydana została decyzja organu I instancji w niniejszym przypadku, wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 30 stosuje się odpowiednio.

Decyzja objęta kontrolą Sądu stanowiła konsekwencję zastosowania wobec A. B. opisanego właśnie trybu postępowania. Powodem tego było powzięcie informacji przez organ właściwy (Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy), że mąż wnioskodawczyni, której decyzją z dnia 4 maja 2016 r. przyznano zasiłki rodzinne wraz z dodatkiem za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 października 2016 r., w okresie od kwietnia 2016 r. do końca września 2016 r. przebywał na terenie Niemiec, gdzie prowadził działalność gospodarczą. W tej sytuacji Marszałek Województwa w piśmie z dnia 2 października 2017 r., skierowanym do organu właściwego, wyraził stanowisko, że w sprawie A. i C. B. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego m.in. w okresie od 1 maja 2016 r. do 30 września 2016 r., co ma związek - jak wynika z pisma - z zamieszkiwaniem C. B. na terytorium Niemiec z tytułu wykonywania działalności gospodarczej zarejestrowanej w Polsce i podleganiu ustawodawstwu niemieckiemu m.in. we wskazanym powyżej okresie. Skutkiem tego było uchylenie przez organ właściwy w trybie art. 23a ust. 5 ustawy ww. decyzji przyznającej zasiłki rodzinne wraz z dodatkami za okres od dnia 1 maja 2016 r. do dnia 30 września 2016 r., orzeczenie przez Wojewodę decyzją z dnia 23 kwietnia 2018 r. w trybie art. 23a ust. 6 i art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie tych świadczeń za okres od 1 maja 2016 r. do 30 września 2016 r. (w tym odmowa ich przyznania za okres od 1 czerwca 2016 r. do 30 września 2016 r.), a wreszcie wydana w trybie art. 23a ust. 9 ustawy decyzja, podlegająca kontroli w niniejszej sprawie, orzekająca o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu.

Otóż, jak przyjmuje się w orzecznictwie (por.m.in. wyroki NSA: z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. I OSK 972/16, z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. I OSK 541/16, z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. I OSK 556/10, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. II SA/Łd 406/17, wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. I OSK 541/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. III SA/Kr 706/16), a które to stanowisko Sąd w niniejszym składzie podziela, możliwość wydania przez wojewodę (uprzednio marszałka województwa) decyzji, o których mowa w art. 23a ust. 5, 6, a w konsekwencji także ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. z wyłączeniem ogólnej właściwości, przewidzianej w art. 20 ustawy, winno zostać poprzedzone ustaleniem, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz czy dana osoba przebywająca za granicą "podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie", o czym stanowi art. 23a ust. 5 ustawy. Z unormowania zawartego w art. 23a ust. 2 i 5 u.ś.r. wynika obowiązek ustalenia przez organ - wojewodę (uprzednio marszałka województwa), czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji, co ustawodawca wiąże z podleganiem ustawodawstwu kraju wykonywania pracy. NSA w ww. wyroku z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. I OSK 556/10, wskazał, że nie można inaczej rozumieć "ustalenia podlegania ustawodawstwu", jak tylko jako wymóg:

a) wskazania na przepis, który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego z innego Państwa Członkowskiego jako świadczeniobiorcę, albo

b) wskazania aktu (rozstrzygnięcia, czynności) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu.

Jak z kolei podniósł NSA w powołanym wyżej wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie I OSK 541/16 użyte w art. 23a ust. 5 i 6 ustawy pojęcie "podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że marszałek województwa (obecnie wojewoda) w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności winien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. Powinien więc wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pracującego na terenie państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu. Marszałek województwa (obecnie wojewoda) nie może zatem ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o wyjeździe do innego państwa i podjęciu tam zatrudnienia. W następstwie dokonanych ustaleń marszałek województwa orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 23a ust. 4-9 ustawy w zw. odpowiednio z art. 21 oraz art. 30). Jak wynika z dyspozycji art. 23a ust. 9 u.ś.r. wojewoda orzeka o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w sytuacji, gdy mają zastosowanie przepisy o koordynacji świadczeń. A contrario, jeżeli unormowania dotyczące koordynacji świadczeń nie mają zastosowania, organ ten nie jest legitymowany do rozstrzygania w sprawie świadczeń nienależnie pobranych, a organem właściwym jest organ, który orzekał o przyznaniu świadczenia (por.m.in. ww. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. II SA/Łd 406/17). Nie sposób przyjąć, że okolicznością przesadzającą o właściwości marszałka województwa (czy obecnie wojewody) jest sam wyjazd do innego państwa członkowskiego i podjęcie tam zatrudnienia. W każdej sprawie, która została przekazana ww. organowi z uwagi na zamieszkiwanie członka rodziny wnioskodawcy za granicą, organ ten uprawniony jest samodzielnie ustalić, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ale też obowiązany jest tę decyzję uzasadnić i wskazać, na jakiej podstawie przyjął, iż w grę wchodzi koordynacja zabezpieczenia społecznego. W zależności od dokonanej oceny organ ten może dokonać merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie świadczeń lub zwrotu wniosku organowi, który sprawę przekazał (wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. I OSK 541/16).

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie regulacji wynikających z art. 23a ustawy i właściwość rzeczową wojewody oparto wyłącznie (jak należy wnioskować na podstawie akt sprawy, nie wynika to bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji) na ustaleniu, że C. B. w określonym czasie pracował na terenie Niemiec, czy też - jak wynika z pisma Marszałka Województwa z dnia 2 października 2017 r. - zamieszkiwał na terytorium Niemiec i wykonywał działalność gospodarczą zarejestrowaną w Polsce. Nie wyjaśniono w żaden sposób, czy z tego tytułu był on uprawniony do ubiegania się o analogiczne świadczenia rodzinne na terenie Niemiec, czy podlegał ustawodawstwu tego państwa w tym zakresie, nie mówiąc już o ustaleniu, czy rzeczywiście się o nie ubiegał i czy ewentualnie zostały przyznane. Należy zauważyć, że rozstrzygnięcie organów w niniejszym przypadku o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu nie opiera się na przesłance przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, ale na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, tj. gdy świadczenie zostało pobrane nienależnie z powodu zaistnienia okoliczności powodujących m.in. ustanie prawa do świadczeń. Co więcej, ze wspomnianego pisma Marszałka Województwa wynika, że pomimo pobytu na terenie Niemiec C. B. wykonywał działalność zarejestrowaną w Polsce, a w zestawieniu danych na k. 4 akt administracyjnych wskazano, że składki na ubezpieczenie społeczne były odprowadzane w Polsce. Okoliczności te tym bardziej wywołują wątpliwość co do istnienia po stronie C. B. prawa do ubiegania się na terenie Niemiec o stosowne świadczenia. Kwestia ta jak do tej pory nie została jednak należycie ustalona przez organy, co uzasadniało przyjęcie, że doszło do naruszenia w tym zakresie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mającego charakter istotny, albowiem mogącego przesądzać o właściwości organów. Z tych powodów zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.

Niezależnie od powyższego należy podnieść, że rozstrzygając w kwestii uznania świadczeń za nienależnie pobrane organy obu instancji nie wyjaśniły dostatecznie podstawy prawnej, na jakiej oparły swoje decyzje. Jak należy wnosić, co jednak nie wynika wprost z decyzji, uwzględnienie dochodu uzyskanego za miesiąc maj 2016 r. przy ustalaniu dochodu rodziny za rok 2015 nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 4b ustawy. Zgodnie z tym przepisem w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jak się przyjmuje, dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczeń rodzinnych. Z art. 5 ust. 4b ustawy wynika bowiem wprost, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc, albowiem doliczeniu podlega dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty (por.m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 października 2018 r., sygn. II SA/Bk 452/18). W niniejszym przypadku poza tym, że C. B. pracował za granicą od 10 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. oraz że osiągnął dochód z działalności za miesiąc maj 2016 r. w wysokości 9.000 zł (por.k. 3) nie wiadomo, czy i w jakiej wysokości dochód osiągnął C. B. w pozostałych miesiącach 2016 r. Jak wynika z powyższego stanowiska ma to zaś istotne znaczenie dla zastosowania dyspozycji art. 5 ust. 4b ustawy. Co więcej, w judykaturze prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym gdy dochody uzyskiwane po roku poprzedzającym okres świadczeniowy są zmienne i nieregularne, przepis art. 5 ust. 4b ustawy winien być interpretowany z uwzględnieniem celu świadczeń rodzinnych, które mają służyć pomocy finansowej dla rodziny z dziećmi. W takiej sytuacji ustalanie prawa do świadczeń rodzinnych w trybie art. 5 ust. 4 ustawy będzie polegało na wyliczeniu średniego dochodu z okresu obliczeniowego, a nie przyjmowaniu dochodu z następnego miesiąca po uzyskaniu przez daną osobę dochodu (por.m.in. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. VIII SA/Wa 520/16, WSA w Bydgoszczy z dnia 23 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Bd 881/17, WSA w Łodzi z dnia 12 października 2018 r., sygn. II SA/Łd 435/18). Stanowisko to tym bardziej uzasadnia dokonanie ustaleń w zakresie dochodów za pozostałe miesiące 2016 r. Wreszcie nie wiadomo także na jakiej podstawie ustalono wysokość dochodu uzyskanego w 2015 r. Z zestawienia za ten rok (k. 47) wynika inna wysokość dochodu (1572,81 zł) niż to przyjęto w zaskarżonej decyzji (kwoty tej nie podano wprost, jednak po odjęciu od ustalonego dochodu rodziny kwoty 9000 zł, taki miesięczny dochód przyjęto na poziomie 1995,72 zł).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić zawarte w niniejszym uzasadnieniu wskazania co do konieczności uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, w tym w pierwszej kolejności jeśli chodzi o poruszane kwestie podlegania obcemu ustawodawstwu, zaś - jeśli zajdzie taka konieczność - także w zakresie odnoszącym się do dochodów uzyskanych w 2016 i 2015 r. Wydane przez organy rozstrzygnięcia winny zostać uzasadnione z uwzględnieniem dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.