Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2029936

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 26 lutego 2016 r.
II SA/Ke 26/16

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 26 lutego 2016 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) znak: (...) w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

M. Z. złożył formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.

Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Skarżący wykazał własność domu wielkości 100 m kw o wartości 73000 zł, gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,55 ha wartości około 200 000 z uprawami warzyw i zboża, budynku, inwentarsko-składowego mieszkania w S. wielkości 50 m kw o wartości 100000 zł. Ponadto posiada maszyny rolnicze Wnioskodawca osiąga z gospodarstwa rolnego miesięczny dochód w wysokości 2000 zł, ponadto otrzymuje dopłaty bezpośrednie w wysokości 400 zł i pobiera rentę w wysokości 628 zł miesięcznie. Jego żona otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2200 zł miesięcznie. Skarżący podał następujące stałe wydatki i zobowiązania: czynsz -200 zł prąd - 210 zł, gaz - 120 zł, ogrzewanie - 358 zł, telefon - 100 z, leki- 150 zł, internet i telewizja - 60 zł. Ponadto płaci podatki w wysokości 130 zł, ubezpieczenie osobowe, budynków i ciągnika - 150 zł, na zakup nasion wydaje 260 zł, a na środki ochrony roślin, nawozów paliwa i smarów do maszyn rolniczych -1260 zł. Ponadto płaci za wynajem kombajnu i pracowników sezonowych. Skarżący oświadczył, że od 2009 r. ponosi straty w gospodarstwie rolnym na skutek gradobicia. W 2011 r. wskutek wypadku zniszczeniu uległ ciągnik i przyczepa, a wnioskodawca doznał poważnego uszczerbku na zdrowiu.

Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem.

Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, że nie stać go na poniesienie sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Skarżący wraz z żona uzyskują stałe dochody z renty i wynagrodzenia za pracę, co umożliwia planowania wydatków. Wnioskodawca jest właścicielem dochodowego gospodarstwa rolnego, do którego otrzymuje dodatkowo dopłaty bezpośrednie. Ponadto posiada mieszkanie w S. które również może być źródłem dochodów. W świetle powyższych okoliczności nie można uznać skarżącego za osobę ubogą wymagającą pomocy ze Skarbu Państwa przez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu. Uznano, że przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi dochodami i posiadanym majątkiem wnioskodawca ma możliwość uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 300 zł oraz zgromadzić środki na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem - 100 zł, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej - 150 zł.

Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, opublikowane w CBOSA, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych.

Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo, wstępni lub zstępni. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Mi.Z. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów.

Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.