Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 9 lutego 2007 r.
II SA/Ke 1096/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.).

Sędziowie WSA: Danuta Kuchta, Dorota Pędziwilk-Moskal.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lutego 2007 r. sprawy ze skargi E. i A. małż. K. na postanowienie Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia (...)znak (...) w przedmiocie zwrotu podania

I.

oddala skargę,

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata M. D. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia (...) znak: (...) wydanym na podstawie art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Starosty z dnia (...) znak: (...) stwierdzające swoją niewłaściwość oraz zwrot podania wniesionego do Starosty.

W uzasadnieniu postanowienia Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podał, że wnioskiem z dnia 22 lipca 2005 r. E. i A. małżonkowie K. wystąpili do Starosty o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia miejsca położenia usuniętego stuletniego znaku granicznego, który znajdował się przy południowym końcu granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w obrębie K. P. gmina S. numerami działek 148/3 i 148/4. Starosta podniósł, że stosownie do art. 7d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne do zadań starosty należy ochrona znaków geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych. Uszkodzony słupek betonowy nie był znakiem geodezyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy, zaś z przepisów ustawy nie wynika by ochrona znaków granicznych należała do starosty.

Na postanowienie Starosty z dnia (...) znak: (...) zażalenie wnieśli małżonkowie K. żądając ukarania w trybie przepisów kodeksu karnego E.K., która usunęła wspomniany znak graniczny oraz podnosząc, że znak ten łączy się ze sprawą o uzyskanie tytułu własności przez zasiedzenie działki stanowiącej dojazd do działki będącej ich własnością.

Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przywołał treść art. 2 pkt 5 powołanej ustawy zawierającego definicję znaku geodezyjnego jako znaku z trwałego materiału określającego położenie punktów osnowy geodezyjnej. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji co do kwalifikacji znaku granicznego tj. przedmiotowego słupka betonowego jako punktu granicznego, niebędącego punktem osnowy geodezyjnej. Stan ten potwierdzają dokumenty znajdujące się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S.: mapa ze scalenia gruntów obrębu K. P. wykonanego w 1970 r. oraz dane dotyczące istniejącej na tym terenie osnowy szczegółowej III klasy. Nadto przywołano treść przepisów art. 38 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zgodnie z którym właściciele lub inne osoby władające nieruchomościami (gruntami) są obowiązane do ochrony znaków granicznych oraz art. 39 tej ustawy stanowiący o możliwości wznowienia znaków granicznych na zlecenie zainteresowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą i inne jednostki. Wskazano również art. 277 Kodeksu karnego przewidującego za niszczenie, uszkadzanie, usuwanie, przesuwanie lub czynienie niewidocznymi znaków granicznych karę grzywny, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 oraz art. 152 Kodeksu cywilnego z którego wynika obowiązek współdziałania właścicieli gruntów sąsiadujących do utrzymywania stałych znaków granicznych. W oparciu o przedstawione regulacje wywiedziono, iż zarówno w sprawie ustalenia położenia usuniętego stuletniego znaku granicznego jak i w sprawie o zasiedzenie właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest sąd powszechny, w związku z tym stosownie do art. 66 § 3 k.p.a. wniosek E. i A. małż. K. należało zwrócić.

W skardze na postanowienie Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego E. i A. małż. K. wnieśli o jego uchylenie zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego art. 7d pkt 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przez jego błędną wykładnię oraz art. 7, art. 8 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Zdaniem skarżących starosta jest właściwy do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie zniszczonego w 2001 r. znaku granicznego, będącego punktem osnowy geodezyjnej, co zostało potwierdzone opinią biegłego w sprawie o sygn. akt (...) przed Sądem Rejonowym w S.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). W rozpoznawanej sprawie Sąd takich naruszeń nie stwierdził.

Przede wszystkim należy podkreślić, że organy administracji publicznej są właściwe do rozstrzygania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej jeżeli podstawę do jej wydania stanowią obowiązujące przepisy prawa materialnego. Brak obowiązku konkretyzacji prawa materialnego w przewidzianych prawnych formach działania administracji oznacza, że organ administracji publicznej nie ma obowiązku wszczęcia postępowania administracyjnego i prowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z regułami kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Zgodnie z art. 7d ust. 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.- cytowanej dalej jako ustawa), do zadań starosty należy ochrona znaków geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych. Sposób i tryb ochrony wymienionych znaków precyzuje art. 15 ustawy oraz wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy rozporządzenie z dnia 15 kwietnia 1999 r. w sprawie ochrony znaków geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych (Dz. U. Nr 45, poz. 454 ze zm.).

§ 4 cyt. rozporządzenia określa, że ochrona znaków polega na:

1)

doręczeniu właścicielowi lub innej osobie władającej nieruchomością oraz staroście zawiadomienia o umieszczeniu znaku na nieruchomości,

2)

wykonywaniu przeglądu i konserwacji znaków,

3)

ustawianiu urządzeń zabezpieczających, w tym sygnalizujących położenie znaków.

W przypadku zawiadomienia o zniszczeniu, uszkodzeniu, przemieszczeniu znaku lub zagrożenia przez niego bezpieczeństwa życia lub mienia starosta podejmuje czynności przewidziane w § 9 cyt. rozporządzenia, to znaczy sprawdza stan w jakim znajduje się znak, przekazuje protokół z tej czynności marszałkowi województwa bądź też Głównemu Geodecie Kraju, gdy zawiadomienie dotyczy znaku podstawowej osnowy geodezyjnej (I i II klasy) oraz wnioskuje o przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia i ukarania sprawcy w razie podejrzenia popełnienia wykroczenia, o którym mowa w art. 48 ust. 1 pkt 3 ustawy.

W świetle powołanych wyżej przepisów zakres w jakim starosta sprawuje ochronę znaków geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych nie obejmuje wydawania decyzji administracyjnych w sprawie umieszczenia zniszczonego znaku. Ustalanie położenia znaków granicznych na gruncie nie należy do spraw administracyjnych wymagających załatwienia w formie decyzji administracyjnej, lecz stanowi czynność techniczną związaną z ustaleniem przebiegu granic, będącego elementem postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Stosownie bowiem do art. 29 ust. 1 ustawy, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach przewidzianych w ustawie, sądy (ust. 3 art. 29). Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Wydanie decyzji poprzedza dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia.

W rozpoznawanej sprawie bez względu na okoliczność czy sporny znak graniczny jest punktem osnowy geodezyjnej czy też nie jest, ochrona znaków geodezyjnych o jakiej mowa w art. 7d pkt 6 ustawy nie obejmuje kompetencji starosty do wydania decyzji nakazującej przywrócenie usuniętego znaku granicznego.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący kilkakrotnie zwracali się do Starosty o wszczęcie postępowania administracyjnego i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, po której "będą wznowione granice z utwierdzeniem ograniczników dz. 148/3". (wniosek z dnia 8 czerwca 2005 r.). domagając się wydania w tym zakresie decyzji (wniosek z dnia 15 lipca 2005 r.). Żądali przywrócenia stuletniego słupa betonowego, graniczącego działki oznaczone nr ewidencyjnym 148/3 i 148/4 położone w obrębie K. P. gmina S. Według twierdzeń skarżących granicznik ten został usunięty przez E.K. w trakcie budowy ogrodzenia w 2001 r. Pisemne odpowiedzi organu (pisma z dnia 22 lutego 2005 r., 30 czerwca 2005 r., 18 lipca 2005 r.), nie satysfakcjonowały skarżących. Organ informował, że podczas dokonanej w dniu 29 czerwca 2005 r. wizji lokalnej stwierdzono brak betonowego słupka we wskazanym miejscu jak również uzasadniał dlaczego znak ten nie podlega ochronie w trybie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Szczególną regulację prawną dającą zainteresowanym możliwość przywrócenia istniejącego uprzednio znaku granicznego zawiera przepis art. 39 ustawy. Wedle powołanego wyżej przepisu, przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Jednocześnie ustawodawca w ust. 2 art. 39 określił, że wznowienie znaków granicznych następuje na zlecenie zainteresowanych, a dokonują tego podmioty prowadzące działalność gospodarczą i inne jednostki, o których mowa w art. 11.

Z brzmienia powołanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że instytucja wznowienia znaków granicznych także nie należy do spraw administracyjnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej albowiem przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne nie przewidują w tym zakresie możliwości wydania decyzji jak również nie dają staroście jako organowi wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej kompetencji do rozstrzygania tego typu spraw. Jeżeli zatem pomiędzy stronami nie ma sporu co do położenia znaku granicznego, osoby zainteresowane mogą skorzystać z instytucji wznowienia znaków granicznych, dokonywanej na ich zlecenie przez uprawnione podmioty, o których mowa w art. 39 ust. 2 ustawy. Jeżeli zaś pomiędzy stronami istnieje spór co do położenia znaku granicznego sprawa należy - jak słusznie zauważył Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego - do właściwości sądów powszechnych.

Zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu administracji publicznej, a właściwym w sprawie jest sąd powszechny, to organ winien zwrócić podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem.

Z podniesionych wyżej względów działanie Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego polegające na zwrocie skarżącym podania było zgodne z prawem.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151, art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).