Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 27 września 2006 r.
II SA/Ke 1027/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Żak.

Sędziowie WSA: Dorota Chobian, Danuta Kuchta (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2006 r. sprawy ze skargi T.Ś. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia (...) 2005 r. nr (...) w przedmiocie skreślenia z listy uczniów

1.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji,

2.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją Nr (...) z dnia (...) 2005 r. Kurator Oświaty orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Technicznych Zakładów Naukowych w S. - K. z dnia (...)2005 r. w sprawie skreślenia z listy ucznia A. Ś.

Organ II instancji rozpatrując odwołanie T. Ś. - matki ucznia ustalił, iż w dniu 9 marca 2005 r. na terenie budynku szkolnego Technicznych Zakładów Naukowych w S. - K. nieznani sprawcy rozpylili gaz pieprzowy co spowodowało u 35 - ciu osób (uczniów i nauczycieli) poważne trudności w oddychaniu. Kilkanaście osób odwiezionych zostało do szpitala w celu udzielenia dalszej pomocy lekarskiej. Na miejsce zdarzenia przybyła również Policja oraz Straż Pożarna.

W wyniku przeprowadzonego dochodzenia udało się ustalić dwóch sprawców tego zdarzenia, wśród których był A. Ś. Uczeń ten sam przyznał się do rozpylenia gazu po zakończeniu akcji ratowniczej. Natomiast w trakcie jej trwania przyjął całkowicie postawę bierną przy ratowaniu kolegów i nauczycieli i nie ujawnił jak substancja została rozpylona, pomimo licznych apelów ze strony dyrekcji.

W dniu 8 marca 2004 r. została podjęta Uchwała Rady Pedagogicznej Szkoły Nr 20/04/05, w przedmiotowej sprawie. W oparciu o powyższy dokument oraz statut Dyrektor Szkoły w dniu (...)2005 r. podjął decyzję o skreśleniu z listy dwóch uczniów w tym ucznia A. Ś.

Po rozpatrzeniu odwołania T. Ś. od tej decyzji Kurator Oświaty wydał w dniu (...)2005 r. decyzję Nr (...) uchylającą decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podał, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 107 k.p.a. i nie posiada merytorycznego uzasadnienia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Szkoły na podstawie § 12 pkt 6 Statutu Technicznych Zakładów Naukowych, w związku z uchwałą Nr 20/04-05 Rady Pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego wydał w dniu (...)2005 r. decyzję, którą postanowił"podtrzymać decyzję o skreśleniu z listy uczniów A. Ś.."

W odwołaniu od tej decyzji T. Ś. zarzuciła, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa, ponieważ syn nie popełnił przestępstwa, a to co zostało mu przypisane jako sprawcy nie zostało odpowiednio udowodnione.

Kurator Oświaty po ponownym rozpatrzeniu odwołania, powołując się na art. 31 pkt 5 ppkt b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256, poz. 2572 z póź. zm). - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że decyzja Dyrektora Szkoły jest prawidłowa pod względem formalno - prawnym jak i merytorycznym.

Na decyzję tę T. Ś. wniosła skargę wnosząc o jej uchylenie i zmianę decyzji, której zarzuciła że:

-

sankcjonuje łamanie prawa, zasad współżycia społecznego;

-

w uzasadnieniu nie odpowiada prawdzie oraz stanowi faktycznemu i nie jest w żaden sposób poparta dowodami;

-

nie dano jej synowi żadnej możliwości złożenia wyjaśnień, zaś okoliczności podejmowania decyzji można nazwać histerycznymi;

-

mimo prawa do odwołania zabroniono synowi chodzenia do szkoły;

-

usunięto"donikąd" nieletniego ucznia mimo ustawowego obowiązku nauki;

-

czynienie zarzutu synowi, że nie przyznał się do czynu, którego nie popełnił, oraz że był bierny biorąc pod uwagę postawę osób dorosłych jest nie do przyjęcia, bowiem nie rozpylił on gazu w budynku szkolnym, potwierdził natomiast rodzaj rozpylonej substancji, co wykorzystane jest teraz przeciwko niemu;

-

uchylenie w całości pierwszej decyzji o skreśleniu syna z listy uczniów przez organ II instancji powinno skutkować zgodnym z prawem i przekazanymi zaleceniami ponownym rozpatrzeniem sprawy, czego nie uczyniono.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wnosząc o oddalenie skargi i jednocześnie odniósł się do zarzutów skargi stwierdzając że:

-

fakt, iż syn skarżącej był jednym ze sprawców zdarzenia z dnia 9 marca 2005 r. został ostatecznie udowodniony m.in. przez przyznanie się ucznia do winy;

-

nie nastąpiło naruszenie prawa dotyczącego obowiązku nauki - wynikającego z treści art. 15 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, ponieważ uczeń miał prawo kontynuować naukę w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 3 w S. - K. na kierunku obsługa i naprawa pojazdów samochodowych;

-

zachowanie ucznia było wyjątkowo naganne, a zatem wymierzona kara skreślenia z listy uczniów była adekwatna do czynu, jakiego dopuścił się uczeń i ostrzeżeniem dla innych uczniów o konsekwencjach wynikających z podobnych zachowań.

Z tych względów Kurator Oświaty nie znalazł podstaw do zmiany decyzji Dyrektora Szkoły w tej sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, aczkolwiek nie tylko z przyczyn przedstawionych przez skarżącą ale również z innych branych pod uwagę z urzędu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na Sądzie zatem ciąży obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji jest jednym z elementów najistotniejszych każdej decyzji administracyjnej i musi być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób jednoznaczny jaki obowiązek zostaje nałożony na stronę. Obowiązek ten powinien być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Jest to niezbędne ze względu na ewentualną potrzebę poddania takiej decyzji wykonaniu. Rozstrzygnięcie stanowi istotę decyzji (osnowę), bowiem w tym fragmencie przesądza się o udzielonym stronie uprawnieniu, względnie nałożeniu obowiązku, a wówczas treści rozstrzygnięcia organu nie można domniemywać. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracyjnego załatwiająca sprawę w tej formie.

Decyzja z dnia (...)2005 r., która zgodnie z intencją I instancji i organu odwoławczego miała precyzować rozstrzygnięcie organu I instancji w istocie nie uczyniła zadość temu wymogowi. Dyrektor Technicznych Zakładów Naukowych postanowił bowiem"podtrzymać decyzję o skreśleniu z listy uczniów A. Ś.".

Wprawdzie częścią składową decyzji jest też uzasadnienie faktyczne i prawne, które służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji, jednak zdaniem Sądu rozstrzygniecie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji. Określenie przedmiotu sprawy, w tym wypadku skreślenia A. Ś. z listy uczniów jest niezwykle istotnym elementem takiej decyzji i winno znaleźć się w osnowie decyzji, a nie w jej uzasadnieniu.

Reasumując, sentencja decyzji Dyrektora z dnia (...)2005 r. została błędnie sformułowana, powinna bowiem zawierać rozstrzygnięcie o skreśleniu A. Ś. z listy uczniów, a nie" podtrzymywać" taką decyzję. Z tych już względów jest wadliwa, nie spełnia wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a., przez to że nie zawiera pełnego rozstrzygnięcia, a decyzja organu II instancji aprobująca taką decyzję narusza przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - podlega zatem, uchyleniu.

W przedmiocie skreślenia ucznia z listy uczniów przewidziany jest szczególny tryb postępowania określony przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 - tekst jednolity ze zm.). Przepis art. 39 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że dyrektor szkoły może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Zarówno decyzja Dyrektora Technicznych Zakładów Naukowych w S.-K. z dnia (...) 2005 r., jak i decyzja Kuratora Oświaty z dnia (...)2005 r. w swojej treści powołują się na treść opinii samorządu uczniowskiego. Zaskarżona decyzja w uzasadnieniu wprost stwierdza, że Dyrektor Technicznych Zakładów Naukowych w S.-K. podjął swoją decyzję po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Przepis art. 106 § 1 k.p.a. stanowi, że jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od wyrażenia opinii przez inny organ, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Natomiast § 5 tego przepisu przewiduje dla wyrażenia opinii przez ten organ formę postanowienia, na które służy stronie zażalenie.

Nie ulega wątpliwości, że pisemna opinia samorządu uczniowskiego przy Technicznych Zakładach Naukowych w sprawie skreślenia z listy ucznia A. Ś. ustalona na spotkaniu w dniu 9 marca 2005 r. nie została wyrażona w formie postanowienia. Brak jest bowiem takiego postanowienia w materiale dokumentacyjnym, jak również żaden z organów w swoich decyzjach na takie postanowienie się nie powołuje. Brak jest również dowodu doręczenia opinii skarżącej, przez co pozbawiona została możliwości wniesienia zażalenia do Dyrektora Zakładów, co stanowi o naruszeniu przepisu art. 10 § 1 k.p.a. i art. 15 k.p.a., a konsekwencji pozbawia się stronę czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wyrażenie opinii przez samorząd uczniowski w innej formie, niż przewidziana jest dla tej czynności przepisem art. 106 k.p.a., pozostaje w sprzeczności z tym przepisem oraz z przepisem art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty.

Stosownie bowiem do treści art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity - Dz. U. Nr 67 z 1996 r., poz. 329) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 36 lit. b ustawy z dnia 21 lipca 1995 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 101, poz. 504 z 1995 r.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1996 r., dyrektor szkoły lub placówki może w drodze decyzji skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Cytowany przepis, w nowym nadanym mu brzmieniu wprowadził obligatoryjny wymóg zasięgnięcia opinii samorządu uczniowskiego przed wydaniem decyzji o skreśleniu ucznia z listy uczniów. Wydanie decyzji z dnia (...) 2005 r. nastąpiło więc z naruszeniem przepisu art. 39 ust. 2 cyt. ustawy.

Okoliczności te uwzględnione przez Sąd z urzędu nakazywały uchylenie decyzji organów obu instancji, gdyż decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, aprobowała naruszenie prawa i przez to sama to prawo naruszyła.

W ocenie Sądu należy uznać za uzasadnione zarzuty zawarte w skardze, a odnoszące się do niewyjaśnienia okoliczności udziału syna skarżącej w zdarzeniu rozpylenia gazu oraz braku dowodów dla wykazania tego faktu.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje bowiem, iż Dyrektor Zakładów nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie i nie oparł swojej decyzji na pisemnych oświadczeniach świadków zdarzenia w dniu 9 marca 2005 r., a jedynie na informacji nie popartej w aktach żadnym dowodem, przyjmując iż A. Ś. przyznał się przed organami Policji do rozpylenia gazu.

Z protokołu posiedzenia Rady Pedagogicznej nie wynika aby uczeń A. Ś. bądź jego matka miały możliwość złożenia wyjaśnień w sprawie, a także że rodzice skreślonego z listy ucznia przybyli na ogłoszenie uchwały Rady Pedagogicznej podjętej w dniu 9 marca 2005 r. w tej sprawie. Natomiast skarżąca dopiero w dniu 15 marca 2005 r. odebrała decyzję o skreśleniu syna z listy uczniów, dokumenty szkolne syna i została poinformowana o możliwości kontynuowania przez syna nauki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr. 3.

Ponadto uzasadnienie decyzji organu I instancji nie odpowiada wymogom z art. 107 par. 3 k.p.a., nie wskazuje ono bowiem dowodów, na których się ten organ oparł, a także nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, organ II instancji nie stwierdził jednakże w zakresie przeprowadzonego przez Dyrektora Zakładów postępowania wyjaśniającego nieprawidłowości, które należałoby zakwalifikować jako naruszenie prawa - art. 7 i 77 k.p.a., a tym samym nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzja organu II instancji w ocenie Sądu z przyczyn wyżej wskazanych aprobuje naruszenie prawa i podlega uchyleniu.

Istotną okolicznością w sprawie, zresztą w ogóle nie zauważoną przez skarżącą jest to, że jej syn urodził się 29 lipca 1987 r. a zatem w dacie zdarzenia oraz podjęcia decyzji o jego skreśleniu z listy uczniów miał 17 lat, był uczniem Szkoły ponadgimnazjalnej, miał zatem prawo do nauki - zgodnie z art. 15.1 cyt. ustawy, nie był natomiast objęty obowiązkiem szkolnym - zgodnie z art. 15.2 cyt. ustawy. Stosownie zaś do przepisu art. 39 ust. 2a, ustęp 2 tegoż samego przepisu nie dotyczy ucznia objętego obowiązkiem szkolnym. W uzasadnionych przypadkach uczeń ten, na wniosek dyrektora szkoły, może zostać przeniesiony przez kuratora oświaty do innej szkoły.

W takim stanie sprawy dopuszczalne było w świetle powołanych przepisów art. 39 ust. 2 i ust. 2a podjęcie przez Dyrektora Zakładów decyzji o skreśleniu A. Ś. z listy uczniów jednakże w okolicznościach nie budzących wątpliwości co do faktu, iż rozpylił on gaz i wskutek tego czynu przestępczego naraził na niebezpieczeństwo nauczycieli i uczniów swojej szkoły. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 10 marca 2005 r. znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż nieletniemu synowi skarżącej zostało zagwarantowane prawo do nauki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 3 w S. - K. na kierunku obsługa i napraw pojazdów samochodowych do klasy 2, a taką informację osobiście odebrała skarżąca w dniu 15 marca 2005 r. Ponadto w treści uchwały Nr 20/04/05 podjętej przez Radę Pedagogiczną postanowiono wskazać uczniowi możliwość kontynuowania nauki w szkole ponadgimnazjalnej.

Zarzut zawarty w skardze, iż syn skarżącej został pobawiony prawa do nauki w rozumieniu art. 15.1 cyt. ustawy, w świetle powyższych ustaleń faktycznych dokonanych w oparciu o dowody zgromadzone w aktach niniejszej sprawy jest, zatem, nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutu skargi, iż zaskarżona decyzja narusza zasady współżycia społecznego, należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Reasumując, wszystkie przytoczone okoliczności świadczą już o tym, że organy I i II instancji nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 106 § 1 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c u.p.p.s.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji wyeliminuje stwierdzone naruszenie przepisów art. 10 § 1, 7, 77, 106 § 1 k.p.a. oraz przepisu art. 39 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, wyjaśni w sposób wyczerpujący na podstawie dowodów określonych przepisami art. 75 § 1 k.p.a. okoliczności zdarzenia przede wszystkim czy i w jakim zakresie A. Ś. uczestniczył w rozpylaniu gazu pieprznego, ustali zatem, czy zachowanie syna skarżącej wyczerpuje znamiona czynu przestępczego określonego § 12 statutu Technikum Nr 6 Technicznych Zakładów Naukowych. Następnie Dyrektor wyda decyzję w przedmiocie skreślenia A. Ś. z listy uczniów stosownie do wymogów art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, mając na uwadze również argumentację prawną dotycząca wymogów opinii samorządu szkolnego, zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku.