Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2222051

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 22 czerwca 2004 r.
II SA/Ka 1270/02

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach.

Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik, WSA Małgorzata Jużków (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi I. S., M. S., L. M. - Firma Handlowo-Usługowa S.C. "A" w J. na decyzję "B" Zespół Ośrodków Kwalifikacji Jakości Wyrobów Ośrodek Badań i Certyfikacji Sp. z o.o. w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie certyfikatu na znak bezpieczeństwa

1)

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) r. Zespołu Ośrodków Kwalifikacji Jakości Wyrobów "B" Ośrodek Badań i Certyfikacji

2)

zasądza na rzecz strony skarżącej od Spółki "B" Zespołu Ośrodków Kwalifikacji Jakości Wyrobów kwotę (...) /(...) / zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

Firma Handlowo-Usługowa Spółka Cywilna - "A" Zakład w (...) w H., reprezentowana przez pełnomocnika wniosła w dniu 28 maja 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach skargę na decyzję z dnia 29 kwietnia 2002 r. "B" Zespół Ośrodków Kwalifikacji Jakości Wyrobów Ośrodek Badań i Certyfikacji Spółka z o.o. w K. utrzymującą w mocy decyzję z dnia (...) r. wydaną przez "B" Zespół Ośrodków Kwalifikacji Jakości Wyrobów Ośrodek Badań i Certyfikacji Sp. z o.o. w K. odmawiającą przyznania certyfikatu bezpieczeństwa dla odkuwki wykrojonej dla motoryzacji do układów kierowniczych - dotyczącego dźwigni układu kierowniczego - prawej do samochodu (...) według rysunku (...) produkowanej przez skarżącą.

Z przedstawionych akt sprawy wynika, że strona wnioskiem z dnia (...) 1996 r. wystąpiła, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z zarządzenia Dyrektora Państwowego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia (...) 1995 r. do Ośrodka Badań i Certyfikacji "B" Spółka z o.o. w K. o wydanie certyfikatu uprawniającego do oznaczania znakiem bezpieczeństwa B produkowanego przez siebie wyrobu w postaci odkuwek wykrojonych dla motoryzacji do układów kierowniczych (dźwignia układu kierowniczego - prawa bez obróbki cieplnej) typu BN-86 3608-01 oznaczonego symbolem SWW 0483-54. Wniosek został wpisany w dacie złożenia do ewidencji pod numerem (...), a zarejestrowany w dniu (...) 1997 r.

Jednostka certyfikująca "B" decyzją z dnia (...) r. odmówiła przyznania certyfikatu bezpieczeństwa B dla wyżej opisanej odkuwki wykrojonej z powodu stwierdzonych niezgodności materiału, wymagań wykonawczych i odbiorczych z dokumentacją konstrukcyjną zatwierdzoną przez "C" (w aktach brak dowodu jej doręczenia). Podstawą wydania tej decyzji było orzeczenie Komitetu Technicznego ds. Certyfikacji Wyrobów Hutnictwa Żelaza z dnia (...) 1997 r. o nie przyznaniu producentowi tego prawa.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie w dniu (...) 1997 r. zarzucając obrazę przepisów dotyczących trybu postępowania i procesu certyfikacji oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy jednostka certyfikująca "B" decyzją z dnia (...) r. na podstawie ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji oraz postanowienia nr 10 Rady ds. Badań i Certyfikacji z dnia 31 marca 1995 r. w sprawie szczegółowego trybu certyfikacji wyrobów utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu zawarto pouczenie o zaskarżeniu przez odwołanie do Komitetu Odwoławczego przy Polskim Centrum Badań i Certyfikacji.

Decyzją z dnia 15 stycznia 1998 r. na podstawie art. 24 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, poz. 250 z późn. zm.) oraz § 11 załącznika do uchwały Nr 1 Rady ds. Badań i Certyfikacji z dnia 31 marca 1995 r. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Komitet Odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, którą określono jako ostateczną. W związku z powyższym wnioskodawca certyfikatu zaskarżył decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (w aktach brak skargi). Sprawa zawisła pod sygn. akt IV SA 720/98 i została zakończona wyrokiem z dnia 25 października 2000 r. uchylającym zaskarżoną decyzję oraz decyzje ją poprzedzające. Rozpatrując skargę Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji stwierdził, że poddane jego kontroli decyzje wydane w niniejszym postępowaniu nie spełniały podstawowych wymogów określonych w art. 107 k.p.a.

W szczególności:

- decyzja z dnia (...) r. nie posiadała powołania podstawy prawnej, uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz pouczenia, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, nie wiadomo, kiedy została doręczona stronie,

- decyzja z dnia (...) r. posiadała ogólnie powołaną podstawę prawną, niekompletną,

- decyzja z dnia (...) r. nie precyzowała w wyniku odwołania, od jakiej decyzji jednostki certyfikującej została wydana, nie posiadała też uzasadnienia zgodnego z wymogami art. 107 k.p.a. i pouczenia o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Dalej w uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd stwierdził, że nie wyjaśniono relacji między decyzją z (...) r. a decyzją z (...) r., chociaż z treści tej ostatniej wynikało, że jest to decyzja II instancji. Tym samym decyzja z (...) r. byłaby decyzją III instancji, a takiego trybu nie przewidują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ani ustawa o badaniach i certyfikacji. Nadto za niesłuszne uznał stanowisko Komitetu Odwoławczego, iż zmiana przepisów prawa, która weszła w życie z dniem 17 lipca 1997 r. nie dotyczy niniejszej sprawy. Przypomniał, że w trakcie trwającego postępowania, od daty jego wszczęcia do dnia wydania decyzji ostatecznej, organy mają obowiązek uwzględnić wszelkie zmiany przepisów prawnych, które mogą mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie w danej sprawie.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku producenta nr (...) decyzją z dnia (...) r. jednostki certyfikującej "B" Ośrodek Badań i Certyfikacji Spółka z o.o. w K. na podstawie art. 104 k.p.a., ustawy o badaniach i certyfikacji, ustawy z dnia 28 kwietnia 2000 r. o systemie zgodności, akredytacji oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 489 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 marca 2000 r. w sprawie trybu certyfikacji wyrobów (Dz. U. Nr 17, poz. 219) w nawiązaniu do decyzji Dyrektora "B" Sp. z o.o. w K. z dnia (...) r. oraz decyzji Komitetu Odwoławczego przy Polskim Centrum Badań i Certyfikacji w W. z dnia (...) r. odmówiono przyznania certyfikatu upoważniającego do oznaczania znakiem B odkuwki wykrojonej dla motoryzacji do układów kierowniczych - dźwigni układu kierowniczego, prawej do samochodu (...) wg rysunku (...). W uzasadnieniu wskazano na stwierdzone w postępowaniu certyfikacyjnym niezgodności materiałowe, wykonawcze, odbiorcze z dokumentacją konstrukcyjną "C". Pouczono o służącym odwołaniu do Kierownika jednostki certyfikującej (w aktach brak dowodu doręczenia decyzji).

Pełnomocnik skarżących wniósł w dniu (...) 2002 r. odwołanie od powyższej decyzji zarzucając, że w związku ze zmianą przepisów powinna być ona uchylona a postępowanie umorzone. Przypomniał, że wniosek o przyznanie certyfikatu został złożony (...) 1996 r., a z dniem 17 lipca 1997 r. weszła w życie zmiana przepisów tj. zarządzenie Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 28 marca 1997 r. (M. P. Nr 22, poz. 216), która uzasadnia wydanie wnioskowanego rozstrzygnięcia. Oparł się również na wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 1983 r. publ. RNGA Nr 3/1985.

Decyzją z dnia (...) r. jednostki certyfikującej "B" Ośrodek Badań i Certyfikacji Spółka z o.o. w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ustawy o badaniach i certyfikacji, ustawy z dnia 28 kwietnia 2000 r. o systemie zgodności, akredytacji oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 489 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 marca 2000 r. w sprawie trybu certyfikacji wyrobów (Dz. U. Nr 17, poz. 219) w nawiązaniu do decyzji Dyrektora "B" Sp. z o.o. w K. z dnia (...) r. oraz decyzji Komitetu Odwoławczego przy Polskim Centrum Badań i Certyfikacji w W. z dnia (...) r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano dzień (...) 1997 r. jako datę zakończenia procesu certyfikacji i podkreślono, że do tego czasu odkuwka była produkowana przez skarżących bez obowiązującego ten rodzaj towaru oznaczenia znakiem bezpieczeństwa B. Zauważono, że powołany wyrok NSA nie odnosi się do przedmiotowej sprawy, w której jednostka certyfikująca działa na podstawie ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji.

W uzasadnieniu skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach pełnomocnik skarżących wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej odwołując się do treści wyroku NSA z dnia 25 października 2000 r. sygn. akt IV SA 720/98 wydanego w niniejszej sprawie oraz faktycznego zakończenia procesu certyfikacji decyzją z dnia 20 lutego 2002 r. i eksponując ponownie okoliczność zmiany wskazanych przepisów, która weszła w życie 17 lipca 1997 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe argumenty. Podkreślono, że istotnie z dniem 17 lipca 1997 r. ustał ustawowy obowiązek posiadania certyfikatu bezpieczeństwa dla wyrobów produkowanych przez skarżących. Nie został jednak zniesiony dobrowolny tryb uzyskiwania takiego certyfikatu, a ponieważ skarżący nie wycofali złożonego wniosku o przeprowadzenie procedury certyfikacji, organ był obowiązany go rozpatrzyć. Pomimo licznej zmiany przepisów, w tym wskazanego zarządzenia Dyrektora (...) zarzuty skargi są chybione, gdyż organ działa w oparciu o ustawę o badaniach i certyfikacji, a nie zarządzenia Dyrektora PCBC wyłączające spod obowiązku poddania certyfikacji odkuwki produkowane przez skarżących.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, dlaczego w niniejszej sprawie orzeka Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W dniu 31 grudnia 2003 r. utraciła moc ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i na podstawie art. 3 oraz art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce, na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wojewódzkie sądy administracyjne.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W tym trybie kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana w niniejszej sprawie. Art. 134 tej ustawy stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany z zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Dalej stosownie do art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające (...) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. za wyjątkiem podjętych w tym czasie przez ten Sąd uchwał wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1a, b, c Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2).

Wracając do meritum sprawy należy zauważyć, że obowiązującą ówcześnie ustawą z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, poz. 250 z późn. zm.) określono funkcjonowanie krajowego systemu badań i certyfikacji, uprawnienia krajowej organizacji badań i certyfikacji oraz jednostek dokonujących badań i certyfikacji wyrobów i usług (art. 1). Wprowadzono też obowiązek dla producentów i importerów wyrobów mogących stwarzać zagrożenie albo, które służą ochronie lub ratowaniu życia, zdrowia i środowiska certyfikacji na zastrzeżony przez Centrum znak bezpieczeństwa i oznaczanie tym znakiem lub wystawianie przez producenta, na jego wyłączną odpowiedzialność, deklaracji zgodności (art. 13.1.). Na podmioty, które wprowadziły do obrotu bez wcześniejszego ich zgłoszenia do certyfikacji lub wykonywały usługę nie posiadając wymaganego certyfikatu, ustawa nakładała sankcje ekonomiczne (art. 26 ustawy). Ustawa nakazywała Radzie Ministrów w drodze rozporządzenia określenie wykazów wyrobów podlegających obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa. Podstawa oceny wyrobów i usług zgłoszonych do certyfikacji były Polskie Normy wprowadzone do obowiązkowego stosowania i właściwe przepisy prawne. Do certyfikacji mogły być zgłoszone także inne wyroby niż te, które podlegały jej z mocy ustawy (art. 4). Tryb certyfikacji określało rozporządzenie ministra właściwego do spraw gospodarki. Należy w tym miejscu powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym orzekającym w niniejszym postępowaniu, że certyfikacja jest w istocie rozstrzygnięciem państwowej jednostki administracyjnej, powołanej z mocy prawa do załatwiania spraw indywidualnych określonych w ustawie, w drodze decyzji administracyjnej, do której mają zastosowanie przepisy Kodeksu administracyjnego.

Odnosząc się do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, należy stwierdzić, że nie spełniają one podstawowych wymogów określonych w art. 107 k.p.a. Uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część, z którego ma wynikać ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia (zobacz wyrok NSA z dnia 23 października 1998 r. sygn. akt I SA/Ka 225/97, Biuletyn Skarbowy 1999/1, poz. 20).

Decyzja z dnia (...) r. posiada ogólnie powołaną podstawę prawną, niekompletną. Nie posiada uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zawiera pouczenie o służącym odwołaniu do Kierownika jednostki certyfikującej w terminie 30 dni od doręczenia decyzji. Przytoczono wyżej całość podstawy prawnej wskazanej w przedmiotowej decyzji oraz uzasadnienia. Niezrozumiałe jest dla Sądu, a nie wyjaśnione nawiązanie organu do decyzji uchylonych wyrokiem NSA sygn. akt IV SA 720/98.

Decyzja jednostki certyfikującej "B" Zespół Ośrodków Kwalifikacji Jakości Wyrobów Ośrodek Badań i Certyfikacji Sp. z o.o. w K. z dnia (...) r. jest podpisana przez Dyrektora i jego zastępcę, identycznie jak uzasadnienie oraz decyzja, którą utrzymano w mocy. Tylko z pisma przewodniego z dnia (...) 2002 r. nr (...) adresowanego do skarżącej wynika, że jest to decyzja Dyrektora Jednostki Certyfikującej. Oparta jest także na tożsamej podstawie prawnej (za wyjątkiem przepisów k.p.a.), co zaskarżona decyzja, bez wskazania konkretnych przepisów powołanych ustaw czy rozporządzeń. W lakonicznym uzasadnieniu wskazuje datę (...) 1997 r. jako dzień zakończenia procesu certyfikacji odkuwek produkowanych przez skarżących. Tym samym, wobec braku uzasadnienia wskazującego na poczynione przez organ ustalenia, dokonaną ocenę materiału dowodowego i brak wskazania konkretnych artykułów ustaw czy rozporządzeń, odniesienia do wprowadzonych w okresie od złożenia wniosku do wydania zaskarżonej decyzji zmian przepisów prawa dotyczących rozpatrywanej kwestii niemożliwym jest dokonanie przez Sąd orzekający kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Trudno też uznać za zasadne argumenty podnoszone przez pełnomocnika skarżącej, które nie wskazują na konkretne naruszenie prawa. Ogólne odwołanie się do wejścia w życie wskazanego zarządzenia Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 28 marca 1997 r. zmieniające zarządzenie w sprawie ustalania wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłoszenia do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem (z dnia 20 maja 1994 r. MP Nr 39, poz. 335), wydanego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji, które weszło w życie z dniem 17 lipca 1997 r. jest niewystarczające i niezrozumiałe w świetle zapisu § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 marca 2000 r. w sprawie trybu certyfikacji wyrobów (Dz. U. Nr 17, poz. 219), który stanowi, że do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczas obowiązujące.

Reasumując powyższe na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 powyższej ustawy.

Na koniec Sąd zauważa, że stosownie do zapisu art. 67 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. Nr 166, poz. 1360 z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. o treści "Z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską Członkostwa w Unii Europejskiej traci moc ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji" utraciła ona moc z dniem 1 maja 2004 r. Fakt ten winien również znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu prawnym decyzji, która zostanie wydana po ponownym rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku z dnia 17 grudnia 1996 r.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.