Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 17 sierpnia 2006 r.
II SA/Go 411/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Asesor WSA Joanna Brzezińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L.N. o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym pracowników postanawia odrzucić wniosek.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu (...) lipca 2006 r. (data stempla pocztowego) L.N. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P.P.H.U. "O" L.N., wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim pismo oznaczone jako "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału z dnia (...) lutego 2006 r., nr (...)" stwierdzającej, że N.D. od (...) lipca 2005 r. nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawarcia umowy o pracę z P.P.H.U. "O" B. i L.N. W piśmie skarżący wskazał, iż przedmiotowa decyzja nie jest ostateczna, gdyż złożono odwołanie do Sądu Okręgowego, lecz postępowanie jeszcze się nie rozpoczęło. Niezależnie od powyższego L.N. domaga się jednakże stwierdzenia nieważności decyzji, która w jego ocenie rażąco narusza prawo.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:

Przedmiotowe pismo strony z dnia 17 lipca 2006 r. uznać należy za wniosek zmierzający do wszczęcia postępowania sądoaowadministracyjnego. W myśl przepisu art. 63 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.),zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek, jeżeli ustawy tak stanowią. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze.

Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Analiza wniosku L.N. wskazuje, że domaga się on od sądu administracyjnego stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia.

W myśl przepisów art. 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne są powołane wyłącznie do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych, tj. spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych przewidzianych ustawami szczególnymi. Sprawując kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.) nie mogą zatem, co do zasady, zastępować organów administracji publicznej czy też innych jednostek organizacyjnych w wykonywaniu powierzonych im ustawowo zadań - przejąć załatwienia sprawy administracyjnej. Orzeczenia sądu administracyjnego, w razie uwzględnienia skargi, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Odstępstwa od tego rodzaju rozstrzygnięć należą do wyjątków i zawsze mieszczą się w ogólnej formule sprawowania kontroli działalności administracji publicznej. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (R. Hauser, A. Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004, nr 2, s. 25 i n.).

Podkreślenia wymaga fakt, iż konstytucyjny model sądownictwa zakłada całkowitą odrębność pionu sądownictwa powszechnego i administracyjnego oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości sądów tworzących ich strukturę. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że sprawuje wymiar sprawiedliwości przez sadową kontrolę wykonywania administracji publicznej, na zasadach określonych w ustawie. Poddanie w art. 184 Konstytucji RP wykonywania administracji publicznej kontroli sądów administracyjnych, nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została poddana takiej kontroli, bowiem ograniczenie jej zakresu wprowadza zastrzeżenie, że kontrola ta wykonywana jest na zasadach określonych w ustawie. Ograniczenia właściwości sądu administracyjnego zostały wprowadzone przez określenie prawnych form wykonywania administracji publicznej, podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, podmiotów, na których działanie przysługuje skarga, enumeracji negatywnej, wyłączającej rodzaje spraw spod właściwości tych sadów, a także kryterium kontroli administracji publicznej, sprawowanej przez sąd administracyjny (vide uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2001 r. OPS 3/01. ONSA 2002, nr 3, poz. 99).

Oznacza to, że tożsama sprawa nie może podlegać właściwości jednocześnie sądów powszechnych oraz sądów administracyjnych. Jeżeli zatem, na podstawie przepisów szczególnych, sprawa podlega kognicji sądów powszechnych, skarga wniesiona w takiej sprawie do sądu administracyjnego - podlega odrzuceniu. Stanowisko takie wyrażono także w doktrynie (vide B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, str.; J.P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi..., s. 115).

Na mocy przepisów art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. przebiegu ubezpieczeń, przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego, w terminie i według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego.

Z tych powodów sąd administracyjny nie jest właściwym do rozpoznania skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału z dnia (...) lutego 2006 r., nr (...)" w przedmiocie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym, gdyż sprawa ta należy do kognicji właściwego sądu powszechnego - Sądu Okręgowego. Dodatkowo uwzględniając przyznana przez skarżącego okoliczność złożenia do właściwego sądu odwołania od przedmiotowej decyzji, co oznacza że sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku.

Niezależnie od powyższego należy także rozważyć inny aspekt sprawy tzn. sformułowany w niej wobec sądu wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału z dnia (...) lutego 2006 r., nr (...). Odnosząc się do powyższego należy podkreślić, że gdyby nawet decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przedmiotowo podlegała po wyczerpaniu toku instancji administracyjnych, zaskarżeniu do sądu administracyjnego, sąd ten niebyłby uprawniony do rozpoznawania wniosku o stwierdzenie jej nieważności.

W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., ustawodawca zastrzegł, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1)

decyzje administracyjne,

2)

postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty inne akty i czynności oraz bezczynność organów,

3)

postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,

4)

inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,

5)

akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej,

6)

akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej,

7)

akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego,

8)

bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.

Ponadto sądu administracyjne orzekają także w innych sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądowa kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Skargę można wnieść do sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.

Jedynie badając poddane jego kontroli przez skarżącego orzeczenia organów administracji publicznej, sąd administracyjny władny jest je uchylić lub nawet stwierdzić nieważność, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednakże procedura sądowoadministracyjne nie przewiduje możliwości rozpoznania przez sąd administracyjny wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, z pominięciem uprzedniego trybu postępowania administracyjnego. Jeżeli wolą skarżącego jest uruchomienie nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, winien skierować wniosek do właściwego organu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (rozdział 13, art. 156-159) lub przepisów szczególnych. W konsekwencji jedynie ewentualna ostateczna decyzja właściwego organu administracji publicznej w przedmiocie stwierdzenia nieważności, mogłaby zostać zaskarżona do sądu administracyjnego. Jednakże w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy także zwrócić uwagę na przepisy szczególne - ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (rozdział 8, art. 83a), które po myśli art. 123 ww. ustawy mogą w konkretnych sprawach wyłączać stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wniosek L.N. zawierający żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału z dnia (...) lutego 2006 r., nr (...), podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny, zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.