II SA/Go 402/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2717568

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 sierpnia 2019 r. II SA/Go 402/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Pauter.

Sędziowie WSA: Jacek Jaśkiewicz, Grażyna Staniszewska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie przyznania nieodpłatnie na własność działki oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) stycznia 2019 r. znak: (...), działając na podstawie art. 118 ust. 2a i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 z późn. zm.), dalej jako u.s.r., po rozpatrzeniu wniosku M.N., Starosta (...) przyznał nieodpłatnie na własność działkę Skarbu Państwa - Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddziału Terenowego w (...), Filii w (...) (dalej KOWR), oznaczoną nr (...) o pow. 0,3024 ha, położoną w obrębie (...), na rzecz M.N. c. K. i R.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją Naczelnika Gminy w (...) Nr (...) z dnia (...) października 1984 r. przejęto od R.iK. L. na rzecz Skarbu Państwa, w zamian za świadczenia emerytalno-rentowe, gospodarstwo rolne o powierzchni 9,95 ha, położone we wsi (...). Z przejętego gospodarstwa wyłączono i pozostawiono na własność budynki i działkę gruntu pod budynkami oznaczoną nr (...) o powierzchni 0,14 ha. Według danych ewidencji gruntów i budynków właścicielami działki i zabudowań na niej usytuowanych są spadkobiercy zmarłych rolników. Zgodnie z pkt 4 decyzji, uprawnionym przydzielono w dożywotnie użytkowanie 0,30 ha gruntu rolnego z działki oznaczonej nr (...). Z protokołu wydzielenia działki dożywotniej z dnia (...) grudnia 1984 r. dla K.L. wynika, że uprawnionym wyznaczono na gruncie do dożywotniego użytkowania działkę oznaczoną nr (...) o powierzchni 0,30 ha. Na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu nr (...) z (...) czerwca 2014 r. ustalono, że K.L. zmarł (...) czerwca 2014 r. Zgodnie z treścią skróconego odpisu aktu zgonu z października 2014 r. nr (...) w dniu (...) października 2014 r. zmarła R.L. Na podstawie odpisu skróconego aktu małżeństwa z (...) sierpnia 2005 r. nr (...) ustalono, że (...) lipca 1984 r. M.L. zawarła związek małżeński z L.N., przyjmując nazwisko męża - N.

W dniu 9 sierpnia 2017 r. M.N., jako zstępna uprawnionych, złożyła wniosek o nadanie jej na własność działki dożywotniego użytkowania po zmarłych uprawnionych K. i R.L., oznaczonej nr (...) o powierzchni 0,30 ha, położonej w obrębie (...).

W dniu (...) maja 2018 r. odbyły się oględziny działki, w których uczestniczył przedstawiciel KOWR, pracownicy Starostwa Powiatowego oraz wnioskodawczyni. Stwierdzono, że działka nr (...) stanowi pastwisko klasy V i uprawiana jest jako pastwisko. W chwili oględzin porośnięta jest trawą, według oświadczenia wnioskodawczyni trawę wykoszono w końcu kwietnia 2018 r., a pozyskane siano wykorzystano dla kur. Koszenie trawy odbywa się kosiarką we własnym zakresie. Sąsiadka k.m. uzyskała zgodę wnioskodawczyni na wypasienie trawy przez dwie kozy. Wnioskodawczyni we wsi (...) mieszka od 1994 r. Od tego czasu przyjeżdżała do rodziców mieszkających we wsi (...) i pomagała w uprawie działki nr (...). Z uwagi na choroby i podeszły wiek rodzice K. i R.L. przeprowadzili się do domu wnioskodawczyni do wsi (...) i tam przebywali do chwili swej śmierci w 2014 r. W miarę potrzeb strona przyjeżdżała do wsi (...) i zajmowała się ich działką oraz dbała o zabudowania i działkę po gospodarstwie rolnym rodziców. Strona poinformowała, że nie pobiera dopłat bezpośrednich za działkę nr (...).

Organ dokonał w dniu (...) maja 2018 r. przesłuchania świadków. Jako świadek oświadczenie złożyła k.r., która oświadczyła, że mieszkanką wsi (...) jest od 2010 r., zna wnioskodawczynię od tego czasu. Stwierdza, że M.N. dba o działkę, kosi trawę, obcina gałęzie z drzew i wykonuje niezbędne prace. Potwierdza, że pomagała rodzicom wnioskodawczyni za ich życia oraz po ich śmierci. Świadek C.Ł. oświadczył, że mieszkańcem wsi (...) jest od 30 lat i od tego czasu zna wnioskodawczynię. Za życia jej rodziców i po ich śmierci uprawiała działkę nr (...). W tym czasie wykonywał prace agrotechniczne na działce, polegające na koszeniu trawy oraz inne prace rolne. Ponadto oświadczył, że M.N. przyjeżdża na nieruchomość w miarę potrzeb oraz rekreacyjnie, wykonuje niezbędne prace, zbiera owoce. Świadek potwierdza użytkowanie działki przez wnioskodawczynię za życia rodziców jak i po ich śmierci. Za życia byłych rolników uprawiane były na działce również warzywa i ziemniaki. W ostatnich latach życia T. i R.L. (dotyczy to okresu przed rokiem 2014) działka nie była uprawiana w sposób prawidłowy, bowiem nie usuwano samosiejek drzew i krzewów. Po śmierci uprawnionych M.N. dokonała usunięcia zbędnych krzewów i doprowadziła działkę do właściwego stanu. Podpisane oświadczenia świadków dołączono do akt jako dowód w sprawie.

Organ I instancji stwierdził, że stan pastwiska na działce będącej przedmiotem oględzin był zadowalający, trawa była wykoszona i zebrana. Organ przyjął zebrane dowody jako wiarygodne i wystarczające do stwierdzenia, że M.N. włada działką dożywotnią nr (...) od śmierci rodziców zmarłych w 2014 r. Zgodnie z oświadczeniem obu świadków, wnioskodawczyni władała działką również za życia T. i R.L. Udowodniono również, na podstawie dokumentów Urzędu Stanu Cywilnego, że M.N. spełnia drugi warunek - jest zstępną uprawnionych T. i R.L. Starosta stwierdził, że M.N. spełnia oba warunki art. 118 ust. 2a u.s.r. do otrzymania na własność działki oznaczonej nr (...) o powierzchni 0,3024 ha, położonej w obrębie (...) gmina (...), bowiem jest jedynym jej użytkownikiem i władającym od śmierci rodziców zmarłych w 2014 r.

Organ I instancji stwierdził, iż brak jest przesłanek do stwierdzenia, że wnioskująca na przestrzeni lat 2014-2018 wydzierżawiła komukolwiek działkę, jedynie wyraziła zgodę na jednorazowe wypasienie działki. Okoliczności te wskazują, że wykonywanie prac rolnych na działce wnioskowanej do zwrotu, czy wyrażenie zgody na wypasienie jej przez zwierzęta, nie wyklucza możliwości skutecznej realizacji roszczeń zawartych w przepisie art. 118 ust. 2a. Zdaniem organu nieruchomość wykorzystywana jest nadal na cele rolnicze, a nieruchomość ta nadal pełni funkcję alimentacyjną.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 118 ust. 1 i 2a u.s.r. poprzez jego błędne zastosowanie i przyznanie wnioskodawcy własności działki dożywotniej, pomimo że w postępowaniu nie zostało wykazane, że ww. włada przedmiotową działką od momentu śmierci R. i K.L., w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom oraz pomimo, iż w postępowaniu nie zostało udowodnione, że wnioskodawczyni jest uprawnioną do składania przedmiotowego wniosku. Ponadto odwołujący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na bezzasadnym przyjęciu, że wnioskodawca nieprzerwanie od śmierci wstępnej uprawnionej włada przedmiotową działką w zakresie odpowiadającym uprawnieniom R. i K.L. Dodatkowo zarzucono naruszenie przepisów art. 7, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ działań niezbędnych w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonania oceny, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione, co skutkowało błędnym uznaniem, że M.N. nieprzerwanie od śmierci R. i K.L. włada przedmiotową działką do czasu wydania zaskarżonej decyzji. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji odmawiającej przyznania M.N. przedmiotowej działki na własność, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia (...) marca 2019 r. znak: (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu swojego stanowiska oraz analizując przepisy art. 118 ust. 1 i 2a u.s.r. organ odwoławczy wskazał, że inna jest sytuacja prawna osób, o których mowa w ust. 1 art. 118 od sytuacji prawnej zstępnych, o których mowa w ust. 2a tego artykułu. W stosunku do osób, którym przysługiwało prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu (ust. 1) nie ma wymogu dotyczącego zstępnych, o którym mowa w ust. 2a. Tylko zstępny osoby uprawnionej winien faktycznie władać działką po jej śmierci w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom. Wymóg faktycznego władania nieruchomością rozumiany, jako osobiste użytkowanie nieruchomości, czyli osobistego uprawiania i pobierania pożytków z nieruchomości nie dotyczy rolników, którzy przekazali gospodarstwo rolne Państwu.

Organ II instancji za nieuzasadnione uznał zarzuty odwołującego dotyczące nie przeprowadzenia należycie postępowania dowodowego dotyczącego gruntu pod budynkami - działka nr (...). Nieruchomość ta nie jest przedmiotem postępowania dotyczącego zwrotu działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu za świadczenia emerytalno-rentowe tj. działki nr (...). Zwrot działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., jest uregulowany w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Przepisy art. 118 ust. 1 i 2a u.s.r. oraz art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. stanowią niezależne od siebie podstawy prawne dla zwrotu działek gruntu i dotyczą innych sytuacji. Okoliczności dotyczące zwrotu działki nr (...) pod budynkami zdaniem organu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Organ II instancji stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że M.N. faktycznie władała i włada w zakresie odpowiadającym uprawnieniom R. i K.L. przedmiotowym gruntem. Grunt jest pastwiskiem stąd prawidłowe jest utrzymywanie gruntu w prawidłowej kulturze rolnej poprzez koszenie trawy. Dodatkowo na gruncie rosną drzewa, w tym drzewa owocowe, które są przycinane, a zbędne gałęzie są usuwane przez wnioskodawczynię. Fakt jednorazowego, a nawet kilkukrotnego użyczenia nieruchomości dla osoby trzeciej - sąsiadki w celu wypasania kóz nie świadczy o tym, iż M.N. nie włada samodzielnie gruntem, skoro to ona podejmuje w tym zakresie decyzje, dzieje się to za jej wiedzą i zgodą, a wypasanie zwierząt na gruncie będącym pastwiskiem jest zgodne z przeznaczeniem tego gruntu.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia przepisów art. 7, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Okoliczności faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia zostały udowodnione. Odwołujący miał przy tym zapewniony czynny udział w postępowaniu, jednak nie składał tam wniosków dowodowych, ani nie kwestionował czynności organu I instancji i dokonanych przez ten organ ustaleń.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty złożył Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy, reprezentowany przez profesjonalnego penomocnika. Pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 89 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez odstąpienie od przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w toku której przesłuchani zostaliby wszyscy właściciele sąsiadującej z działką (...) o pow. 0,3024 ha położonej w miejscowości (...), nieruchomości oraz sołtys wsi (...) i jednostronne przyjęcie przez organ pierwszej jak i drugiej instancji okoliczności faktycznego władania nieruchomością przez wnioskodawcę pomimo lakonicznych oświadczeń słuchanych w sprawie świadków, braku zbieżności zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, co stanowi uchybienie obowiązkowi w zakresie poczynienia konkretnych i nie budzących wątpliwości ustaleń. Ponadto zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organy I i II instancji oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z tych przepisów, co skutkowało błędnym uznaniem, że M.N. nieprzerwanie od śmierci R. i K.L. włada działką nr (...) o pow. 0,3024 ha położonej w miejscowości (...), do czasu wydania decyzji Starosty z dnia (...) stycznia 2019 r.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 118 ust. 1 i 2a u.s.r., poprzez jego błędne zastosowanie i przyznanie M.N. własności działki dożywotniego użytkowania, pomimo że wnioskodawczyni nie wykazała, aby władała działką nr (...) położonej w obrębie (...) gmina (...) od daty śmierci ostatniego uprawnionego, tj. od (...) października 2014 r. - śmierci R.L., w zakresie wynikającym z prawa użytkowania. Jednocześnie zarzucił naruszenie art. 118 ust. 2a u.s.r., poprzez jego błędne zastosowanie i przyznanie wnioskodawczyni własności działki dożywotniej, pomimo, że wnioskodawczyni nie jest uprawniona do składania wniosku o nieodpłatne przyznanie prawa własności działki (...) o powierzchni 0,3024 ha, położonej w obrębie (...).

Dodatkowo pełnomocnik skarżącego zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na bezzasadnym przyjęciu, że wnioskodawczyni użytkowała przedmiotową działkę nieprzerwanie od śmierci ostatniego uprawnionego - wstępnej uprawnionej i do chwili obecnej włada działką nr (...), w zakresie wynikającym z prawa użytkowania odpowiadającemu uprawnieniom R. i K.L.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. także o uchylenie w całości poprzedzającej jej decyzji Starosty z dnia (...) stycznia 2019 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.

Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja obarczona jest naruszeniem przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. niezastosowaniem art. 138 § 2 k.p.a. i przyjęcie przez organ odwoławczy, iż w toku postępowania wnioskodawczyni wykazała, że władała działką o nr (...) od daty śmierci ostatniego uprawnionego w zakresie wynikającym z prawa użytkowania w zakresie w jakim to uprawnienie przysługiwało wstępnym K. i R.L.

Jak wskazał skarżący w uzasadnieniu skargi, z dokumentacji fotograficznej wykonanej podczas wizji lokalnej działki dożywotniego użytkowania wynika, że nie jest ona użytkowana zgodnie z przeznaczeniem i w zakresie odpowiadającym uprawnieniom właściciela, a nadto, że jest użytkowana od niedawna, incydentalnie została raz skoszona. Oświadczenie wnioskodawczyni zawarte w protokole oględzin działki nie dostarcza informacji w jaki sposób wnioskodawczyni użytkowała działkę, mowa jest jedynie o jednorazowym skoszeniu trawy w kwietniu 2018 r., a także o tym, że siano zostało wykorzystane dla kur.

Ponadto, zdaniem skarżącego żaden z organów nie wziął pod uwagę w zakresie oceny mocy dowodowej oświadczenia świadka k.r., że nie znała ona rodziców wnioskodawczyni, a we wsi (...) mieszka od 2010 r., kiedy rodzice wnioskodawczyni już tam nie mieszkali, ale jednocześnie potwierdza, że wnioskodawczyni pomagała rodzicom za ich życia w uprawie działki. Z kolei na oświadczeniu C.Ł. z dnia (...) maja 2018 r., na którym organy opierają się ustalając stan faktyczny w sprawie - w rubryce "podpis składającego oświadczenie" widnieje podpis skrócony i podpis "L.Ł.", w ocenie skarżącego czyni takie oświadczenie nieprawidłowym, a tym samym bezużytecznym dla sprawy. Jednocześnie oświadczenie to wskazuje na informację, że na działce nr (...) wykonywane były prace rolne. Jednakże z powyższego oświadczenia nie wynika, jakie i kiedy to były prace. Ponadto w oświadczeniu tym wskazano, że wnioskodawczyni przyjeżdżała na działkę w miarę potrzeby jednakże nie wynika z niego kiedy i na czym to polegało, a co istotne takie sformułowanie nie potwierdza, że działka była użytkowana w sposób ciągły od chwili śmierci ostatniego uprawnionego, a także czy w zakresie odpowiadającym uprawnieniom zmarłego rolnika. W treści oświadczenia brak informacji o nieprawidłowym użytkowaniu działki przez K. i R.L. polegającym na zaprzestaniu usuwania samosiejek drzew i krzewów, a także o usunięciu krzewów i doprowadzeniu działki do właściwego stanu przez wnioskodawczynię. Natomiast zdjęcia wykonane w trakcie wizji lokalnej wykazują stertę gałęzi jako pozostałość po drzewach krzewach. Również tych niejasności w wadliwym oświadczeniu świadka C.Ł. lub L.Ł. organy nie wzięły pod uwagę opierając ustalony w sprawie stan faktyczny o wskazane oświadczenie.

Zdaniem skarżącego organy były obligatoryjnie zobowiązane do przeprowadzenia rozprawy oraz przesłuchania wnioskodawczyni. W ocenie skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności oświadczenia i wyniki wizji w terenie (...) maja 2018 r., nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia sprawy. Ze względów wyżej wskazanych organy obu instancji miały podstawy ku temu, aby kwestionować treść złożonych oświadczeń i zachodziła potrzeba przesłuchiwania osób składających oświadczenia, bowiem ich wyjaśnienia nie były spójne i logiczne.

W ocenie skarżącego w przedstawionych wyżej okolicznościach istniały przesłanki do zastosowania przez organ II instancji art. 138 § 2 k.p.a., bowiem zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Względnie, organ II instancji uprawniony był do wyeliminowania nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego w trybie art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Zdaniem skarżącego organ odwoławczy nieprawidłowo wskazał, iż organ I instancji ustalił w sposób jednoznaczny, że M.N. najpóźniej w chwili śmierci uprawnionego przejęła po nim posiadanie i przedmiotową działkę nr (...) i posiadała, a także władała nieprzerwanie nieruchomością do dnia wydania decyzji organu pierwszej instancji. Nie może budzić najmniejszych wątpliwości, że powyższe ustalenia faktyczne nie są relewantne w świetle normy prawa materialnego zawartej w art. 118 ust. 2a u.s.r. Organ odwoławczy nie wykazał w sposób przekonywujący, że organ pierwszej instancji przeprowadził w sposób wszechstronny i wnikliwy postępowanie dowodowe. Skarżący podkreślił, że w sprawie nie został przeprowadzony dowód z zeznań świadków. W aktach sprawy administracyjnej znajdują się bowiem oświadczenie świadków: L.Ł., C.Ł. i k.r.

Ponadto w ocenie skarżącego załączone oświadczenia nie dostarczają wiedzy kiedy nastąpiło objęcie we władanie przez wnioskodawczynię działki (...), a także czy nastąpiło najpóźniej (...) października 2014 r., tj. kiedy zmarł ostatni z uprawnionych do dożywotniego użytkowania, w jaki sposób wnioskodawczyni użytkowała tę działkę - informacja o jednorazowym koszeniu trawy w kwietniu 2018 r. i przeznaczeniu jej dla kur nie wyczerpuje twierdzenia, że działka jest w ten sposób użytkowana w ciągle i nieprzerwanie. Zdaniem skarżącego również uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom jakie stawia przepis art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wbrew zarzutowi skargi, M.N. - zstępna osób uprawnionych, faktycznie władała po śmierci osób uprawnionych, a nawet jeszcze przed ich śmiercią działką gruntu nr (...), co zostało udowodnione w postępowaniu prowadzonym przez Starostę. Stwierdzenie skarżącego, że przedmiotowa działka nie jest użytkowana zgodnie z przeznaczeniem w zakresie odpowiadającym uprawnieniom właściciela oraz, że jest użytkowana od niedawna i została incydentalnie raz skoszona nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Z oświadczenia k.r. wynika, że mieszkała we wsi (...) od 2010 r., czyli około 4 lata przed śmiercią uprawnionych rolników i co przyznał skarżący, potwierdziła ona okoliczność pomocy przez M.N. rodzicom w uprawie działki. Uprawianie działki świadczy o faktycznym władaniu przez zstępną, które rozpoczęło się już za życia wstępnych. Oświadczeniu L.Ł. nie można odbierać mocy dowodowej, nawet w sytuacji gdy organ I instancji nieprawidłowo podał jako składającego oświadczenie C.Ł., skoro zostało ono podpisane przez L.Ł. i nie budzi wątpliwości, kto je złożył.

Z art. 86 k.p.a. wynika, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Wobec wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie było konieczności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony. Z tych samych przyczyn nie było potrzeby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Dlatego nie zostały naruszone wskazane w skardze przepisy prawa materialnego - art. 118 ust. 1 i 2a u.s.r. oraz prawa procesowego - art. 7, 77 § 1, 80, 107 k.p.a.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie skargi w całości.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, spór sprowadzał się do oceny czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia, że M.N. spełnia określone w art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, warunki do przyznania na jej rzecz nieodpłatnie prawa własności działki dożywotnej nr (...).

Zgodnie z treścią art. 118 ust. 1 u.s.r. osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Stosownie do treści art. 118 ust. 2a z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków.

W sprawie pozostaje poza sporem, że decyzją Naczelnika Gminy z dnia (...) pażdziernika 1984 r. Skarb Państwa przejął od R. i K.L. gospodarstwo rolne w zamian za świadczenia emerytalno - rentowe oraz że przydzielono im w dożywotnie użytkowanie wydzieloną działkę z działki nr (...). Na podstawie protokołu wydzielenia (...) grudnia 1984 r. oraz ww. decyzji Naczelnika Gminy do bezpłatnego dożywotniego użytkowania wydzielono działkę nr (...) o powierzchni 0, 30 ha.

W dniu (...) czerwca 2014 r. zmarł K.L. (ojciec wnioskodawczyni), natomiast w dniu (...) pażdziernika 2014 r. zmarła R.L. (matka wnioskodawczyni). Wnioskodawczyni, jako zstępna osób uprawnionych do nabycia działki dożywotniej na podstawie art. 118 ust. 1, w oparciu o przepis art. 118 ust. 2a posiadała legitymację prawną do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie jej prawa własności działki dożywotniej nr (...).

W okolicznościach sprawy sporną kwestią było natomiast, czy po śmierci rodziców wnioskodawczyni faktycznie władała daną nieruchomością, w zakresie odpowiadającym ich uprawnieniom, co jak wyżej wskazano stanowi kolejną przesłankę, której spełnienie warunkuje nieodpłatne nabycie prawa własności do nieruchomości.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia, że warunek faktycznego władania daną nieruchomością przez M.N. został spełniony.

Z pisemnych oświadczeń złożonych przez k.r. i L.Ł. wynika, że zarówno przed jak i po śmierci swoich rodziców wnioskodawczyni zajmowała się utrzymaniem danej nieruchomości w odpowiednim stanie. Zabiegi agrotechniczne odpowiadały charakterowi i przeznaczeniu danej nieruchomości, czyli polegały na koszeniu trawy, bądź jej wypasaniu, przycinaniu gałęzi drzew i usuwaniu samosiejek. Okoliczności te znajdują również potwierdzenie w treści protokołu oględzin z dnia (...) maja 2018 r.

Przyjdzie zauważyć, że kwestionując prawidłowość ustaleń w powyższym zakresie skarżący nie przedstawił dowodu podważającego zebrany materiał dowodowy, jak również nie wskazał argumentacji, która w sposób przekonywujący podważałaby twierdzenia zawarte w oświadczeniach k.r. i L.Ł. oraz ustalenia wynikające z treści protokołu oględzin. Nie podzielając stanowiska zawartego w decyzjach organów obydwu instancji skarżący nie wskazał ani dowodu, ani okoliczności które zmierzałyby do obalenia ustaleń wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Trzeba przy tym mieć na uwadze, że uznając daną okoliczność za udowodnioną organ nie ma obowiązku dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem miałoby być "potwierdzenie" ustaleń wynikających z już zebranego materiału dowodowego. Wskazać należy, że jako stronie postępowania administracyjnego skarżącemu przysługiwała inicjatywna dowodowa, która legitymowała go do składnia wniosków dowodowych, których celem byłoby wykazanie, że wnioskodawczyni po śmierci swoich rodziców faktycznie nie władała działką nr (...), a z którego to uprawnienia skarżący nie skorzystał.

Po myśli art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie z § 2 jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio.

Oświadczenie strony czy innego podmiotu, można zatem przyjąć jako miarodajny dowód w postępowaniu administracyjnym, musi ono jednak przede wszystkim stanowić tzw. oświadczenie wiedzy, a więc odnosić się do istotnych dla danej sprawy okoliczności oraz przedstawiać określony stan rzeczy. W ocenie Sądu złożone w sprawie oświadczenia powyższe wymogi spełniają, dotyczą one bowiem faktu władania daną nieruchomością, a jednocześnie złożone zostały przez osoby, które opierając się na własnym doświadczeniu oraz spostrzeżeniach mogły złożyć wiarygodne i miarodajne oświadczenia wiedzy na dany temat. Odnosząc się do kwestionowanego przez stronę skarżącą oświadczenia złożonego przez L.Ł. zauważyć należy, że zarówno pod treścią oświadczenia jak i na formularzu pouczenia w trybie art. 233 § 1 k.k. widnieje ten sam podpis osoby składającej oświadczenie oraz pouczonej w trybie art. 233 § 1 k.k., przy czym pod treścią oświadczenia widnieje również podpis złożony w formie czytelnej - L.Ł., co wskazuje jednoznacznie, że ww. złożyła zarówno oświadczenie, jak i została pouczona o treści art. 233 § 1 k.k.

Z powyższych względów argumentacja skargi skierowana na podważenie mocy dowodowej oświadczeń złożonych w toku postępowania administracyjnego nie mogła odnieść zamierzonego skutku.

Analiza sprawy wykazała, że również pozostałe zarzuty skargi, wskazujące na naruszenia przepisów prawa procesowego, nie były zasadne.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.