Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2724049

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 24 lipca 2019 r.
II SA/Go 398/19
Istota zaświadczeń wydawanych w postępowaniu administracyjnym.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz.

Sędziowie WSA: Krzysztof Dziedzic (spr.), Asesor Jarosław Piątek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K.O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem nr (...) z dnia (...) lutego 2019 r., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy (...), Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej (...), odmówił wydania K.O. zaświadczenia o treści żądanej przez K.O. w sprawie spłaty w całości zadłużenia dłużnika alimentacyjnego K.O. wobec wierzyciela, tj. Ośrodka Pomocy Społecznej (...) (dalej jako OPS).

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że 8 lutego 2019 r. do OPS wpłynął wniosek dłużnika alimentacyjnego - K.O., o wydanie zaświadczenia o całkowitej spłacie zadłużenia alimentacyjnego wobec OPS. Organ wskazał, iż 2 stycznia 2019 r. na konto OPS wpłynęła wpłata od dłużnika alimentacyjnego - K.O., w wysokości 5.700 zł tytułem spłaty całkowitej wierzyciela (...). Powyższą kwotę, zgodnie z zasadą pierwszeństwa i proporcjonalności w zaspokajaniu należności i praw, o której mowa w art. 1026 § 2 k.p.c. i na podstawie art. 27 ust. 11 u.p.o.u.a. Dyrektor OPS przekazał 7 stycznia 2019 r. Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym (...), celem potrącenia kosztów postępowania. W tej samej dacie komornik sądowy przekazał na konto OPS kwotę 1.581,57 zł. Organ podał, że powyższa kwota nie zaspokoiła całej należności K.O. wobec funduszu alimentacyjnego, dodając, iż na dzień wydania postanowienia do organu nie wpłynęła od komornika kolejna wpłata na poczet uregulowania należności wynikającej z wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz wierzyciela, w związku z czym aktualny stan zadłużenia K.O. z powołanego tytułu wynosi 4.068,78 zł (w tym: 4.041,15 zł - należność główna, 27,63 zł - odsetki ustawowe za opóźnienie).

Mając na uwadze powyższe organ wyjaśnił, iż nie mógł wydać zaświadczenia potwierdzającego całkowitą spłatę zadłużenia alimentacyjnego wobec OPS.

K.O. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, w którym podniósł miedzy innymi, że zapłata egzekwowanego świadczenia przez dłużnika bezpośrednio do rąk wierzyciela powinna prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela wiążący organ egzekucyjny (art. 825 pkt 1 k.p.c.). Zdaniem strony jeżeli zapłata egzekwowanego świadczenia przez dłużnika nastąpiła bezpośrednio do rąk wierzyciela, prowadzenie dalszej egzekucji jest bezcelowe, wierzyciel został bowiem zaspokojony. Nie może zatem oczekiwać zwrotu kosztów takiej egzekucji (art. 770 k.p.c.).

Postanowieniem z dnia (...) lipca 2019 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (...), działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 570 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 217 i art. 219 k.p.a., art. 27 ust. 11, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 554 z późn. zm., dalej jako u.p.o.u.a.), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia, nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Powyższe oznacza, iż organ może zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji.

Organ odwoławczy podkreślił, że art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. statuuje bezwzględny obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W przypadku braku wywiązania się z tego obowiązku dochodzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w wyniku którego wyegzekwowane środki są zaliczane na poczet należności zgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ust. 1 u.p.o.u.a. Przepis ten, poprzez odwołanie do art. 1025 § 1 k.p.c., nakazuje w pierwszej kolejności zaspokoić koszty egzekucyjne (art. 1025 § 1 pkt 1 k.p.c.), następnie: należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy; należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej; należności wierzyciela alimentacyjnego; należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia. Dopiero potem zaspokojeniu podlegają należności określone w art. 1025 § 1 pkt 2-10 k.p.c. Kolegium wskazało, iż kolejność ustalona w art. 28 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a. zostaje również zachowana w sytuacji, gdy wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego kwoty przekazywane są przez organ egzekucyjny organowi właściwemu wierzyciela i następnie przez ten organ zaspokajane (art. 27 ust. 9 i 11 u.p.o.u.a.).

SKO podniosło, iż procedura przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego opiera się na informacji o bezskuteczności prowadzonej wobec dłużnika alimentacyjnego egzekucji. Podejmowane przez organ egzekucyjny czynności mają więc na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania nałożonego obowiązku. Z tego też względu przystąpienie przez zobowiązanego do realizacji obowiązku po wszczęciu postępowania egzekucyjnego będzie zawsze uznawane za pozytywny efekt prowadzonej egzekucji.

Mając powyższe na względzie i biorąc pod brak możliwości spełnienia żądania strony odnośnie wydania zaświadczenia o żądanej treści SKO uznało zażalenie K.O. za nieuzasadnione.

Na powyższe postanowienie K.O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając organowi:

1) naruszenie art. 825 pkt 1 k.p.c. poprzez niezłożenie przez organ I instancji - Burmistrza Miasta i Gminy (...) reprezentowanego przez Dyrektora OPS do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym (...) prowadzącego postępowanie egzekucyjne wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego pod sygnaturą akt (...) mimo dokonania przez dłużnika alimentacyjnego spłaty pełnej kwoty zadłużenia bezpośrednio do rąk wierzyciela;

2) naruszenie przez organy obu instancji art. 27 ust. 11 u.p.o.u.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten uprawnia organ do przekazania otrzymanej od dłużnika wpłaty do organu egzekucyjnego - komornika sądowego celem potrącenia przez komornika kosztów prowadzonego przez siebie postępowania;

3) naruszenie przez organy obu instancji art. 27 ust. 11 u.p.o.u.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że rozliczenie kwot otrzymanych z tytułu zwrotu należności przypadających od dłużnika alimentacyjnego wraz z odsetkami zgodnie z kolejnością określoną w art. 1026 § 2 k.p.c. uprawnia organ do przekazania otrzymanej od dłużnika wpłaty do organu egzekucyjnego - komornika sądowego, podczas gdy w przepisie tym jest mowa jedynie o kosztach postępowania, ale nie organu egzekucyjnego, a organu właściwego wierzyciela, a więc Dyrektora OPS i tylko te koszty organ ten, a nie komornik sądowy, ma obowiązek rozliczyć zgodnie z kolejnością wskazaną w art. 1026 § 2 k.p.c.;

4) naruszenie przez organy obu instancji art. 6 k.p.a. poprzez działanie wbrew przepisom prawa, a mianowicie wbrew art. 27 ust. 11 u.p.o.u.a. oraz wbrew art. 825 pkt 1 k.p.c.;

5) naruszenie przez organy obu instancji art. 7 k.p.a. poprzez podejmowanie czynności wbrew interesowi społecznemu i słusznemu interesowi obywateli, a w szczególności interesowi dłużnika, który spłacił zadłużenie w całości;

6) naruszenie przez organy obu instancji art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej poprzez rażące naruszenie przepisów prawa, w tym art. 27 ust. 11 u.p.o.u.a. oraz art. 825 pkt 1 k.p.c.;

7) naruszenie art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki w zakresie rozliczania przez ośrodki pomocy społecznej wpłat dłużników alimentacyjnych dokonywanych bezpośrednio do wierzyciela.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą ją argumentacją.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. 2018.1302, dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzając w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia tego rozstrzygnięcia.

Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji dotyczące odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści zostały wydane w trybie i na zasadach określonych w Dziale VII k.p.a. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 219 k.p.a., zgodnie z którym odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, zaś w myśl § 2 tego przepisu, zaświadczenie wydaje się, jeżeli: urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1); osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Zgodnie natomiast z art. 218 § 1 k.p.a. organ administracji obowiązany jest wydać zaświadczenie w sytuacji, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje uprawnień ani obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaświadczenie potwierdza jedynie informacje posiadane przez organ, przy czym poświadczane informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2011 r., II OSK 1148/10, zaświadczenie z uwagi na jego "naturę" nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne ipso iure, nie są jasne, a zwłaszcza gdy istnieje spór, co do ich występowania w konkretnym wypadku. W przypadku zatem gdy problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe.

W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu, żądanie skarżącego zawarte we wniosku z dnia (...) lutego 2019 r. wykracza poza zakres postępowania prowadzonego na podstawie art. 217 i nast.k.p.a. Skarżący wniósł o wydanie zaświadczenia o całkowitej spłacie zadłużenia alimentacyjnego wobec organu z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Należy zauważyć, że organ nie podziela stanowiska dłużnika o spłaceniu całości tych zobowiązań. Jak wskazano wyżej tam gdzie jest spór, tam z założenia nie może być w tym zakresie wydane zaświadczenie.

W okolicznościach sprawy spór dotyczył wykładni i zastosowania wskazanych w skardze przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przepisów o postępowaniu egzekucyjnym zawartych w kodeksie postępowania cywilnego. Jest oczywiste, że organ w postępowaniu zmierzającym do wydania zaświadczenia nie mógł rozstrzygać merytorycznie kwestii spłaty przez skarżącego zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego przy zastosowaniu tych przepisów, gdyż należy to do postępowania cywilnego.

Odmowa wydania zaświadczeń przez organy orzekające w sprawie niniejszej nie naruszyła zatem wskazanych wyżej przepisów art. 217 § 2 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 218 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.