II SA/Gl 691/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2739764

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 września 2019 r. II SA/Gl 691/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski.

Sędziowie WSA: Elżbieta Kaznowska (spr.), Andrzej Matan.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2019 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta B. odmówił P. S. (S.) przyznania zasiłku okresowego za miesiąc sierpień 2018 r. i miesiąc października 2018 r. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek strony o wyrównanie zasiłków okresowych za okres wcześniejszy - tj. miesiąc sierpień i października 2018 r. wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w dniu 7 stycznia 2019 r. Zatem na podstawie art. 102 i 106 ustawy o pomocy społecznej brak podstaw do wyrównania zasiłku za wskazany okres.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła zainteresowana, domagając się przyznania jej zaległych zasiłków okresowych z tytułu niepełnosprawności, uważając, iż taki zasiłek jej się należy. W uzasadnieniu swego odwołania stwierdziła, że nie jest jej znane takie orzeczenie, że świadczenia z pomocy nie mogą być przyznawane za okres wcześniejszy niż miesiąc złożenia wniosku. Podniosła, że nie była informowana o przysługującym jej zasiłku okresowym, więc dlatego nie występowała o jego przyznanie w wymienionych miesiącach. Dopiero w listopadzie został jej przyznany zasiłek okresowy i wtedy zorientowała się, że ma do niego prawo.

Podkreśliła, że pracownik socjalny wprowadził ją w błąd i nie informował o możliwości otrzymania takiego zasiłku, mimo że spełniała warunki i kryteria do jego otrzymania. Dodała, że wskutek uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmownej decyzji organu pierwszej instancji w zakresie przyznania jej zasiłku celowego na żywność, zasiłek taki otrzymała. Nie otrzymała natomiast zaległych zasiłków okresowych, bo, jak jej wyjaśniono, nie złożyła stosownego wniosku. Jednak w jej ocenie w listopadzie także nie złożyła wniosku o zasiłek okresowy, a został jej on przyznany. Wskazała też, że pracownik socjalny dopisał ten wniosek po jej podpisie. Przyznała, że zgłosiła ten fakt Zastępcy Dyrektora a wskutek niezadowalającej odpowiedzi ("pracownik może sobie dopisywać i żebym sobie powołała biegłego") zostanie wszczęta odrębna sprawa. Dodała, że jest na świadczeniu rehabilitacyjnym i powinna swój czas poświęcić zdrowiu, a tymczasem musi ciągle się odwoływać.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej decyzją z dnia (...) r., nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wskazał, że jedną z form pomocy społecznej wynikającą z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1508) jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego. Zasady i warunki przyznawania tego świadczenia reguluje art. 38 ustawy. Dalej organ wyjaśnił, że w dniu 3 sierpnia 2018 r. oraz w dniu 3 października 2018 r. odwołująca złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wnioski o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłków celowych (na żywność, pokrycie kosztów obiadów córki w szkole od września 2018 r.) Nie składała wówczas wniosku o przyznanie zasiłku okresowego.

Dopiero pismem z dnia 7 stycznia 2019 r. strona wystąpiła o sprostowanie wywiadów z dnia 9 sierpnia i 10 października 2018 r. poprzez rozszerzenie ich treści o ustalenie zasiłku okresowego z tytułu niepełnosprawności i przyznania wyrównania za okres wcześniejszy, tj. sierpień i październik 2018 r. oraz wniosła nowy wniosek o przyznanie pomocy finansowej na żywność i o zasiłek okresowy.

Dalej organ stwierdził, że ustalenia faktyczne w zakresie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony stanowi wywiad środowiskowy z dnia 17 stycznia 2019 r., na podstawie którego ustalono, że strona, posiadając orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności wydane w dniu (...) r., prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z córką, natomiast oddzielne z ojcem córki. W okresie od 28 maja 2018 r. do 21 lutego 2019 r. przebywała na świadczeniu rehabilitacyjnym z ZUS. Do określenia uprawnień z pomocy społecznej przyjęto dochód z grudnia 2018 r., na który składały się świadczenia rodzinne w kwocie 124 zł, alimenty na córkę 300 zł, świadczenie rehabilitacyjne w kwocie 289,09 zł, 2/3 dodatku mieszkaniowego w kwocie 15,31 zł oraz 2/3 dodatku energetycznego w kwocie 10,50 zł, co łącznie stanowi dochód w wysokości 738,01 zł. Dodatkowo rodzina objęta jest pomocą w formie świadczenia wychowawczego w wysokości 500 zł, nie wliczanego do dochodu. W sumie dochód rodziny nie przekroczył kryterium dochodowego - tj. 1056,00 zł. Skutkowało to przyznaniem stronie prawa do zasiłku okresowego na miesiąc styczeń 2019 r. decyzją z dnia (...) r., zgodnie ze złożonym w dniu 7 stycznia 2019 r. wnioskiem oraz odrębną decyzją z dnia (...) r. nr (...), gdzie organ orzekł o odmowie przyznania zasiłku za sierpień i październik 2018 r.

Organ podkreślił, że niesporny w sprawie pozostaje fakt, iż Strona nie występowała o zasiłek okresowy w sierpniu i październiku 2018 r., co zresztą potwierdziła sama w odwołaniu.

W świetle powyższego organ dokonując oceny zasadności odmowy przyznania zasiłków okresowych za sierpień i październik 2018 r. stwierdził, iż zgodnie z art. 102 ustawy o pomocy społecznej świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek osoby zainteresowanej. Postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania świadczeń z pomocy społecznej oparte jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że może być wszczęte jedynie na wniosek uprawnionego podmiotu. Wprawie w ust. 2 tego przepisu stwierdzono, że pomoc może być udzielona z urzędu, ma to jednak zastosowanie do wyjątkowych okoliczności, a takich w niniejszej sprawie nie było.

Organ dalej podniósł, że art. 106 ust. 1 ustawy przewiduje, że przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z ust. 3 tego przepisu świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy do miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentację. Z powyższego jednoznacznie więc wynika, że świadczenia pieniężne nie mogą być przyznane za okres wcześniejszy niż miesiąc złożenia wniosku, co jest ugruntowane w orzecznictwie.

W świetle powyższego Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji o braku podstaw do przyznania stronie zasiłku za miesiąc sierpień i październik 2018 r., wobec złożenia wniosku o wskazane świadczenia dopiero w styczniu 2019 r. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości wyrównania zasiłku okresowego wstecz za okres sprzed miesiąca, w którym został złożony wniosek.

Organ dodał, że zarzut skarżącej, iż nie złożyła wcześniej wniosku o przyznanie zasiłku okresowego na skutek wprowadzenia w błąd przez pracownika socjalnego (brak informacji o możliwości otrzymania takiego zasiłku) nie znajduje oparcia w materiałach sprawy, z których wynika, że strona była informowana o wszystkich formach pomocy oferowanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Dodatkowo organ podniósł, iż z racji wcześniejszego występowania z wnioskami o wsparcie z ustawy o pomocy społecznej, w tym m.in. wnioskowania o zasiłek okresowy, strona posiadała wiedzę, co do istnienia takiej formy pomocy.

Pismem z dnia 2 kwietnia 2019 r. strona złożyła skargę domagając się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku- Białej i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta B. w całości i orzeczenia o przyznaniu zasiłku okresowego za sierpień i październik 2018 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów procedury tj. art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego - tj. art. 102 i art. 106 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że świadczenie z pomocy społecznej przyznaje się dopiero od miesiąca, w którym złożono wniosek o te świadczenia. Dodatkowo wniosła o wydanie, w trybie art. 155 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienia sygnalizacyjnego dotyczącego niewłaściwego postępowania urzędników organu pierwszej instancji, którzy nie poinformowali jej o uprawnieniu ubiegania się o zasiłek okresowy, pomimo znajomości trudnej sytuacji życiowej jej rodziny, co doprowadziło do niekorzystnego rozstrzygnięcia w postaci zaskarżonej decyzji. Podkreśliła, że gdyby wiedziała o takim uprawnieniu złożyłaby wniosek wcześniej. W uzasadnieniu skargi opisała swoje starania o uzyskanie pomocy z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., podkreślając swoją walkę z tą instytucją. Dalej powtórzyła argumentację podniesioną już w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. odmawiającą skarżącej przyznania zasiłku okresowego na miesiąc sierpień 2018 r. i październik 2018 r. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, brak jest więc podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Wskazać należy, że zasiłek okresowy przyznawany jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1507). Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, osoby. Jak wynika z art. 38 ust. 5 cytowanej ustawy, okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.

Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 102 ust. 1 tej ustawy świadczenia z pomocy społecznej, czyli w tym także zasiłek okresowy, są udzielne na wniosek osoby zainteresowanej (...), a w myśl art. 106 ust. 3 ustawy, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej (czyli także zasiłek okresowy) przyznaje i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (...).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organy w sposób prawidłowy zastosowały powyższe przepisy, a podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty nie znajdują uzasadnienia.

W rozpoznawanej sprawie, skarżąca kwestionuje zasadność odmowy przyznania zasiłku okresowego na miesiąc sierpień 2018 r. i miesiąc październik 2018 r. z uwagi na złożenie wniosku o jego przyznanie i wypłatę dopiero w dniu 7 stycznia 2019 r. (prośba o wyrównanie za okres wcześniejszy zasiłku okresowego). Wbrew stanowisku skarżącej przyznać należy, iż organ prawidłowo potraktował wniosek skarżącej, zasadnie stwierdzając, iż nie został on złożony w wymaganym przez ustawodawcę terminie.

Skarżąca z uwagi na trudną sytuację życiową zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o udzielenie jest stosownej pomocy. Jednak w wywiadach środowiskowych przeprowadzonych w dniu 9 sierpnia 2018 r. oraz w dniu 10 października 2018 r. brak było wniosku skarżącej o udzielnie jej pomocy w formie zasiłku okresowego. Wówczas skarżąca wnioskowała jedynie o pomoc finansową na żywność. Dopiero pismem z dnia 7 stycznia 2019 r. skarżąca zwróciła się o rozszerzenie treści wywiadów sporządzonych we wskazanych powyższej dniach o "ustalenie zasiłku okresowego z tytułu niepełnosprawności i przyznanie wyrównania za okres wcześniejszy, tj. sierpień i października 2018 r. Przeprowadzony w wyniku tego pisma skarżącej wywiad środowiskowy z dnia 17 stycznia 2019 r. doprowadził do ustalenia rzeczywistej sytuacji rodziny strony, w wyniku czego odrębnymi decyzjami z dnia (...) r. przyznano skarżącej zasiłek okresowy na miesiąc styczeń 2019 r. w wysokości 158,55 zł, zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w wysokości 400 zł oraz zasiłek celowy w wysokości 60 zł na częściowe pokrycie kosztów leków. Natomiast ostatnią decyzją z tej daty, tj. z dnia (...) r., odmówiono skarżącej zasiłku okresowego za miesiąc sierpień i październik 2018 r. Jest poza sporem fakt, iż skarżąca swój wniosek o udzielenie jej pomocy w formie zasiłku okresowego za te miesiące złożyła dopiero w dniu 7 stycznia 2019 r. Nie może zatem budzić żadnych wątpliwości działanie organu, który przyznał jej ten zasiłek na miesiąc styczeń 2019 r., jednocześnie, uwzględniając zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, odmówił jej tych zasiłków za okres wsteczny, czyli za wnioskowane miesiące - sierpień i październik 2018 r. Odmienne działanie organu naruszyłoby przywołane powyżej przepisy art. 102 ust. 1 i art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Zasadnie organy podkreśliły, że stosownie do art. 106 ust. 1 - przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, przy czym działanie organu administracji wymaga inicjatywy ze strony ewentualnego przyszłego beneficjenta pomocy społecznej, gdyż organ nie działa zasadniczo z urzędu (art. 102 ustawy stanowi, że świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek). Skoro zatem w wywiadach poprzedzających wydanie decyzji w sierpniu i październiku 2018 r. strona skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie jej zasiłku okresowego, to organ nie mógł jej z urzędu takiego zasiłku przyznać, a wobec złożenia wniosku o ich przyznanie dopiero w styczniu 2019 r., nie mógł przyznać takiej pomocy wstecz, stosowanie do treści art. 106 ust. 3 cytowanej ustawy o pomocy społecznej - świadczenia pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego dotyczącego niewłaściwego postępowania urzędników organu pierwszej instancji - tj. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Sąd nie stwierdził takich uchybień, które kwalifikowałyby do takiego wystąpienia. Podnieść należy, że orzeczenie sygnalizacyjne ma charakter fakultatywny. Skład orzekający może poinformować właściwe organy, jeśli uzna, że jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, czego nie stwierdził w niniejszym przypadku.

Wobec powyższego, wniesiona skarga podlega oddaleniu, stosownie do treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.)

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.