II SA/Gl 580/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2580853

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 października 2018 r. II SA/Gl 580/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek.

Sędziowie WSA: Grzegorz Dobrowolski, Elżbieta Kaznowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2018 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

W wyniku wniosku Prokuratora Prezydent Miasta C. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie, a decyzją z dnia (...) r., działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami skierował D. A. G. na badania lekarskie w celu ustalenie istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Nie odwołując się od otrzymanej decyzji wymieniona poddała się badaniom lekarskim, w wyniku których otrzymała orzeczenie lekarskie nr (...) z dnia (...) r. stwierdzające istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Następnie organ pismem z dnia (...) r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień, a decyzją z dnia (...) r., przywołując w postawie prawnej art. 103 ust. 1 lit.a ustawy o kierujących pojazdami orzekł o cofnięciu D. A. G. uprawnienia kategorii B, dokument nr (...) druk nr (...) wydane w dniu (...) r. i mając na uwadze bezpieczeństwo wszystkich użytkowników ruchu drogowego, nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od powyższej decyzji D. G. wniosła o uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ust. 1 lit.a ustawy o kierujących pojazdami poprzez niewłaściwe uznanie, iż zachodzą przesłanki do cofnięcia uprawnień, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, jakie przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami istnieją po stronie odwołującej, a także zarzuciła naruszenie przepisów art. 86 w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 79 oraz art. 80 i art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego. W motywach odwołania podkreśliła, że zarówno z orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny w S., jak i z orzeczenia Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w W. nie wynika, jakie to są przeciwskazania do kierowania pojazdami, co powinno być w nich zawarte, aby zapewnić uczestnikowi postępowania możliwość weryfikacji. Zdaniem odwołującej badania przeprowadzone zostały nierzetelnie, a z treści orzeczeń nie wynika jakie przeciwskazania zdrowotne powodują brak możliwości kierowania pojazdami.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Swoje rozstrzygnięcie Kolegium oparło o treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy o kierujących pojazdami, z którego wynika, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Wskazało, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym należy do kompetencji starosty i ma charakter prewencyjny-zabezpieczający.

W niniejszej sprawie doszło do stwierdzenia u odwołującej istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii B. W takiej sytuacji organ pierwszej instancji nie mógł postąpić inaczej, niż tak jak nakazują przepisy obligujące do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Odwołując się do orzecznictwa sądów, wprawdzie opartego na starym stanie prawnym, (tj. art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym) Kolegium stwierdziło, iż regulacja ta zachowuje aktualność i obecnie, gdyż rozwiązanie powyższe przeniesione zostało ustawy o kierujących pojazdami. Kolegium podkreśliło, że organ administracji nie ma uprawnień do dokonywania oceny orzeczenia lekarskiego, jest związany jego treścią i ma obowiązek podjęcia działania wynikającego z treści tego orzeczenia.

Zatem tak organ pierwszej, jak i drugiej instancji jest związany treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez właściwy organ. Kolegium podkreśliło, że orzeczenie nr (...) wydane przez Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej w W., stanowiące podstawę wydania decyzji o cofnięciu uprawnień zapadło w wyniku rozpatrzenia odwołania od orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. - Poradnia dla Kierowców. Sprawa istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami została więc potwierdzona przez dwa niezależne (specjalistyczne) organy i nie ma podstaw prawnych, aby w sprawie powoływać biegłych, jak tego domaga się strona.

W stwierdzonym stanie faktycznym i prawnym należało orzec jak w sentencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D. G. powtórzyła zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu. Podkreśliła, że w żadnej z instytucji nie była badana przez psychiatrę czy psychologa i "nie przechodziła żadnych testów." Nie dostała też żadnego uzasadnienia otrzymanych orzeczeń. Dodała, że nie poinformowano jej jakie przeciwskazania zdrowotne uniemożliwiają jej uzyskanie uprawnień do kierowania. Wskazano jedynie, że po ustąpieniu dolegliwości może starać się o ponowne odzyskanie prawa jazdy.

Wniosła o cofnięcie decyzji i ponowne skierowanie jej na badania komisyjne, podkreślając, że czuje się niesprawiedliwie pokrzywdzona, a brak prawa jazdy pozbawił ją środków do życia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 19 października 2018 r. skarżąca podtrzymała skargę i zawartą w niej argumentację. Przyznała, że nie odwoływała się od decyzji kierującej ją na badania lekarskie, gdyż była przekonana, że uzyska pozytywne orzeczenie lekarskie. Odwołała się też do poglądu zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 406/18.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o cofnięciu posiadanych przez skarżącą uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B ze względu na stan jej zdrowia. Zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na normie prawa materialnego wyrażonej w przepisie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.) Zgodnie ze wskazanym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W ocenie sądu, z treści przytoczonego przepisu wynika dla starosty obowiązek wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań u konkretnej osoby do kierowania przez nią pojazdami. Celem tego przepisu jest wykluczenie z ruchu drogowego osób, które nie powinny kierować pojazdami z uwagi na brak predyspozycji zdrowotnych. Dobrem chronionym jest w tym przypadku bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego, które ma zdecydowanie większe znaczenie dla interesu publicznego niż zaspokajanie potrzeb komunikacyjnych osoby niezdolnej do prowadzenia pojazdu. Użyte w art. 103 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami sformułowanie "starosta wydaje decyzję", wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie, co do zasadności wydania takiej decyzji, przy tym organy administracji są związane orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Weryfikacja następuje bowiem w odpowiednim trybie, przewidzianym w ustawie o kierujących pojazdami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 532/10), a nie w niniejszym postępowaniu, które ma jedynie charakter następczy. Dodatkowo, orzeczenie takie, wydawane w szczególnym trybie, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Ł 911/13 czy w Bydgoszczy z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1269/14).

Na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 949 z późn. zm.) zwane dalej rozporządzeniem, które reguluje m.in. tryb postępowania w przedmiocie wydania wymienionego powyżej orzeczenia przez lekarza orzecznika, jednocześnie określając podmioty uprawnione do dokonania badań. W przypadku skierowania kierowcy na badania na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b i pkt 3 w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, muszą być one przeprowadzone we właściwym terytorialnie wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (§ 10 ust. 1 rozporządzenia), zaś organem odwoławczym od orzeczenia wydanego w takim ośrodku jest jeden z podmiotów enumeratywnie wymienionych w § 11 ust. 2 rozporządzenia - w analizowanej sprawie jest to Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej w W. Regulacja powyższa, wskazująca krąg podmiotów uprawnionych do orzekania o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, w razie decyzyjnego skierowania na badania, zapewnia legitymowanie się przez lekarzy odpowiednim wykształceniem i doświadczeniem zawodowym oraz bezstronność przy ocenie stanu zdrowia osoby badanej. Na etapie powyższego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiając będące w jej posiadaniu dokumenty lekarskie, takie jak orzeczenia, zaświadczenia, historie choroby, czy wreszcie wyniki innych badań mające znaczenie w sprawie, a w szczególności uprawniona jest do odwołania się od orzeczenia lekarskiego pierwszej instancji do specjalistycznego organu wyższego stopnia, po doręczeniu jej tego orzeczenia lekarskiego. Uprawnienie do odwołania się stanowi gwarancję zapewnienia ochrony praw osoby badanej. Uprawniony lekarz organu odwoławczego wydając orzeczenie uwzględnia nie tylko wyniki przeprowadzonego przez siebie badania, lecz również dokumentację medyczną zgromadzoną przez lekarza orzekającego w pierwszej instancji oraz wyniki konsultacji oraz badań specjalistycznych, pomocniczych, jeśli uznał je za niezbędne (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 91/14).

Z mocy art. 79 ust. 7 ustawy o kierujących pojazdami, orzeczenie lekarskie uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego jest ostateczne. Przedstawiona powyżej procedura jest określona w sposób precyzyjny przez wskazane przepisy, zaś ostateczność orzeczenia uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego świadczy o tym, że nie są dopuszczalne żadne środki odwoławcze od tego orzeczenia w normalnym toku postępowania.

Orzeczenia lekarskie zapadłe w trybie tej procedury, nie podlegają zatem weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, co oznacza, że organy te są związane takimi orzeczeniami i nie mają jakichkolwiek podstaw kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1859/10 czy z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 251/06).

Organ administracji orzekający w postępowaniu dotyczącym cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi nie został upoważniony do oceny orzeczeń medycznych. Działanie takie nie tylko przekraczałyby kompetencje organu, lecz wręcz byłoby niemożliwe, gdyż organ administracji nie posiada specjalistycznej wiedzy medycznej. Kwestionowane orzeczenie lekarskie jest dokumentem urzędowym, któremu Kodeks postępowania administracyjnego przyznaje zwiększoną moc dowodową w zakresie tego co nim stwierdzono, bowiem dokument ten, jak wskazano wyżej, został sporządzony w przypisanej formie i przez powołane do tego organy w zakresie ich działania - rzeczowo, miejscowo i instancyjnie.

Postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy, prowadzone jest przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje w tym zakresie, na podstawie decyzji starosty o skierowaniu na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W niniejszej sprawie decyzja taka została wydania przez Prezydenta Miasta C. w dniu (...) r. Podstawę jej wydania stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b ustawy o kierujących pojazdami. Od decyzji tej skarżącej przysługiwało odwołanie, o czym informację zawarto w pouczeniu tej decyzji. Skarżąca nie skorzystała z tej możliwości, wskutek czego decyzja stała się ostateczna, a sama skarżąca, zgodnie z jej treścią, poddała się przedmiotowemu badaniu lekarskiemu. Podnoszone przez skarżącą w toku niniejszego postępowania zarzuty kierowane pod adresem braku zasadności skierowania jej na te badania, na tym etapie postępowania są spóźnione i nie mogą odnieść żadnego skutku w zakresie oceny decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania, tj. decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Także przywołany w trakcie rozprawy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dotyczy rozstrzygnięć w zakresie skierowania na badania lekarskie, a nie orzeczeń zapadłych już po przeprowadzeniu takich badań i stwierdzających istnienie przeciwskazań zdrowotnych do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. O ile były zastrzeżenia co do decyzji kierującej skarżącą na badania lekarskie, to należało ją w drodze odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie zaskarżyć. Jednak sama skarżąca przyznała, że nie miała takich wątpliwości, gdyż była przekonana o pozytywnym wyniku badań. Kwestionowanie obecnie przez skarżącą tej decyzji nie może podważyć tego, co wynika z treści orzeczeń lekarskich. Wewnętrzne przeświadczenie skarżącej o dobrym stanie zdrowia, nie przemawia przeciwko opinii lekarza wyspecjalizowanego w ocenie kwalifikacji zdrowotnych osób kierujących pojazdami.

Decyzja w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy należy do kręgu decyzji, których wydanie nakazuje konkretny przepis prawa i organ administracji nie może od tego obowiązku odstąpić w sytuacji, gdy spełniona zostanie przesłanka faktyczna, tj. nastąpiło stwierdzenie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, określone w tym przepisie prawa tj. w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy i kierujących pojazdami.

Odnosząc się do przedstawionego w sprawie orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Pracy w K. z dnia (...) r., w którym stwierdzono brak istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (przynajmniej do następnego badania wyznaczonego na dzień (...) r., należy wskazać, że zostało ono wydane już po decyzjach organów obu instancji. Zatem organy administracji orzekały na zupełnie innym stanie faktycznym i opierały swe rozstrzygnięcia na innych orzeczeniach, dodatkowo, co należy podkreślić wydanych na zupełnie innej podstawie prawnej. O ile bowiem orzeczenia będące podstawą kwestionowanych rozstrzygnięć wydane zostały na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 - tzn. wobec istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy, o tyle orzeczenie dołączone przez stronę do akt sądowych wydane zostało na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 3 - tzn. dotyczy osoby ubiegającej się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia. Posiadając zatem takie orzeczenie lekarskie skarżąca może ubiegać się o przywrócenie jej cofniętego prawa jazdy.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Tym samym skarga nie mogła być uwzględniona. Ocena przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają bowiem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla bowiem zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.