II SA/Gl 469/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2550049

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 września 2018 r. II SA/Gl 469/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. K. - M. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 27 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 469/18 w sprawie ze skargi G. K. - M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Uzasadnienie faktyczne

W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 1 lipca 2018 r. skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, posiada dom jednorodzinny o pow. 130 m2 oraz samochód osobowy marki (...). Dochód gospodarstwa domowego kształtuje się na poziomie 2.400 zł (świadczenie emerytalne skarżącej; mąż bez dochodu). Do stałych miesięcznych kosztów skarżąca zaliczyła wydatki z tytułu: opłat za media (600 zł), zakupu opału (200 zł), leczenia męża (600 zł), utrzymania domu (200 zł), wyżywienia (400 zł) oraz kosztów paliwa do samochodu (400 zł). Razem wydatki podsumowała na kwotę 2.400 zł.

Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 9 lipca 2018 r. zobowiązał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez nadesłanie wymienionych w wezwaniu dokumentów, w terminie 7 dni. W wezwaniu pouczono skarżącą, że niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej zwanej p.p.s.a.). Przesyłkę sądową doręczono skarżącej w dniu 30 lipca 2018 r., lecz pozostała ona bez odpowiedzi.

W świetle tych okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r. oddalił wniosek skarżącej. Referendarz stwierdził, że wniosek skarżącej jest obarczony mankamentami dowodowymi. Nie udokumentowano bowiem niezbędnych wydatków ponoszonych przez skarżącą, w szczególności tych, które dotyczą kosztów utrzymania mieszkania. Brak jest także informacji o aktualnych dochodach męża skarżącej. Nie nadesłano w tym zakresie ani zaświadczenia pracodawcy, ani ewentualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy wskazującego, iż osoba ta jest bezrobotna. Skarżąca nie złożyła nadto wyjaśnień w kwestii prawa własności pojazdu marki (...), który figuruje w aktach administracyjnych tej sprawy.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od tego postanowienia. Zwróciła uwagę, że 7 - dniowy termin na wykonanie wezwania referendarza był za krótki, gdyż sprawowała ona opiekę na chorym mężem.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a., sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Z kolei art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W zawisłej sprawie skarżąca zwróciła się o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. I tak w myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania.

Prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady, zgodnie z którą, każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Oceniając zasadność wniosku, sąd musi rozważyć z jednej strony - interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy.

W rozpoznawanej sprawie referendarz słusznie wskazał, że skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła swoich oświadczeń. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca nie wykazała, iż w stosunku do jej osoby zachodzi przesłanka uzasadniająca uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżąca nie udzieliła bowiem wymaganej odpowiedzi na wskazane powyższej wezwanie referendarza. Tymczasem, w myśl art. 255 p.p.s.a., wezwanie takie wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Innymi słowy, omawiane wezwanie oznacza w istocie, że złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania czy też niepełne jego wykonanie nie usuwa mankamentów wniosku, co więcej ukazuje je w jeszcze bardziej niekorzystnym świetle. Nie tylko uniemożliwia ono bowiem weryfikację twierdzeń wnioskodawcy, ale nawet może wzmocnić zastrzeżenia co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych.

Zauważyć wymaga, że skarżącą nie udzieliła żadnej odpowiedzi na wezwanie referendarza, a ten wydał swoje rozstrzygnięcie z dużym odstępem czasowym od daty, w której upłynął skarżącej 7-dniowy termin do nadesłania wymaganych dokumentów. Również na etapie wniesionego sprzeciwu skarżąca nie podjęła starań mających na celu usunięcie mankamentów jej wniosku, lecz powołała się na wcześniejszą przeszkodę utrudniającą jej dochowanie terminu wyznaczonego przez referendarza. Tymczasem skarżąca miała możliwość przywołania tych okoliczności ustosunkowując się do przedmiotowego wezwania w wyznaczonym jej terminie bądź kilka dni później, wówczas referendarz mógłby rozważyć jego przedłużenie.

W świetle przywołanych okoliczności, Sąd stwierdził prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia i na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł o utrzymaniu tego postanowienia w mocy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.