Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2098293

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 27 lipca 2016 r.
II SA/Gl 448/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Rafał Wolnik.

Sędziowie WSA: Piotr Broda, Andrzej Matan (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie faktyczne

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta G. (dalej: PINB) decyzją z dnia (...) r. nr (...) nakazał J. L. rozbiórkę budynku użytkowanego jako garaż z kotłownią gazową, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie nieruchomości przy ul. (...) (dz. nr (...), obręb ewid. B.) w G. oraz w części na terenie nieruchomości przy ul. (...) w G. (dz. nr (...), obręb ewid. B.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono szczegółowo przebieg dotychczasowego postępowania w tej sprawie, trwającego od (...) r., oraz ustalenia poczynione w jego wyniku. Zdaniem PINB zaistniały podstawy do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę tego obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 pr. bud. bowiem został on zrealizowany bez pozwolenia budowlanego i wkracza częściowo na teren działki sąsiedniej. J. L. nie miał zgody sąsiada na takie usytuowanie budynku. Przyjęto, iż prowadzone roboty zostały zakończone po (...) r.

Co do przebiegu postępowania PINB wyjaśnił, iż dwukrotnie podejmował decyzje o rozbiórce tego obiektu (decyzje z dnia: (...) r.; (...) r.), a organ odwoławczy rozstrzygnięcia te uchylał (decyzje z dnia: (...);(...) r.), przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu uzupełnienia postępowania wyjaśniającego co do czasu powstania przedmiotowego budynku.

W odwołaniu z dnia (...) r. J. L. kwestionuje, przyjęty przez organ I instancji, czas budowy garażu i kotłowni, wskazując na rachunki zakupu materiałów oraz usługi w postaci zalewania stropu, pochodzące sprzed (...) r. Ponadto stwierdza, iż w prowadzonych robotach uczestniczył E. P., będący właścicielem działki sąsiedniej.

(...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: (...) WINB) decyzją z dnia (...) r. nr (...). EU uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu podkreślono, iż w przedmiotowej sprawie inwestor oraz właściciel działki sąsiedniej, zajętej w części pod budynek, przedstawiają różne stanowiska co do czasokresu wykonanych robót budowlanych, jak i ich zakresu Inwestor twierdzi, że wykonał jedynie remont lub przebudowę stajni na garaż i kotłownię, co miało nastąpić w (...) r., zaś właściciele działki sąsiedniej twierdzą, iż budynek powstał po (...) r.

W ocenie (...) WINB, dotychczasowe postępowanie nie pozwoliło na ustalenie powyższych okoliczności. W związku z tym konieczne jest prowadzenie dalszych czynności, których celem ma być wyjaśnienie wątpliwości co charakteru wykonanych robót budowlanych oraz daty ich wykonania. Dopiero poczynienie odpowiednich ustaleń w tym zakresie pozwoli na przyjęcie właściwego trybu postępowania.

W ponownie prowadzonym postępowaniu powiatowy organ nadzoru budowlanego powinien przesłuchać wskazanych przez (...) WINB świadków na okoliczność charakteru i daty wykonanych robót m budowlanych, a w ostateczności także posiłkowo przesłuchać strony postępowania.

W skardze z dnia 13 kwietnia 2016 r., E. P. podnosi, iż budynek garażu wraz kotłownią ma wymiary 7x7 m, podczas gdy poprzednio istniejący obiekt (szopka), który zdaniem J. L. został jedynie wyremontowany miał wymiary 3x3m. Budowa jest całkowicie nowa od fundamentów po dach. Sporny budynek jest usytuowany całą swoją szerokością (7m) ok. 1,5 m na działce należącej do skarżącego. Jego budowa była ukończona w roku (...).

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: (...) WINB) z dnia (...) r., mocą której organ ten uchylił rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta G. (dalej: PINB) z dnia (...) r. w sprawie nakazu rozbiórki budynku użytkowanego jako garaż z kotłownią gazową, wybudowanego przez J. L. bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie nieruchomości przy ul. (...) (dz. nr (...), obręb ewid. B.) w G. oraz w części na terenie nieruchomości należącej do K. i E. P. przy ul. (...) w G. (dz. nr (...), obręb ewid. B.).

Kontrolowana decyzja została podjęta na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z przywołanym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji "zakres sprawy", mając istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, i który wymaga wyjaśnienia przez organ I instancji, dotyczy kwestii charakteru oraz czasy wykonania robót budowlanych, polegających na wybudowaniu garażu wraz z kotłownią na działce nr (...), stanowiącej jego własność, usytuowanego w części na działce nr (...), należącej do małżonków.

Zdaniem Sądu wskazane okoliczności, rzeczywiści mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zostały już dostatecznie wyjaśnione w trakcie prowadzonego postępowania, trwającego od (...) r.

Jeśli chodzi o charakter wykonanych robót, to niewątpliwie mamy do czynienia z budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 290 z późn. zm., dalej: pr. bud.). Pod tym pojęciem ustawodawca rozumie wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Także po rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm., dalej: pr. bud. z 1974 r.), stosownie do art. 2 pkt 2 roboty prowadzone przez uczestnika postępowania były budową. Tu z kolei budowa to wykonywanie obiektu budowlanego, a także jego przebudowę i rozbudowę.

Jak wynika z akt sprawy uczestnik postępowania wybudował, przebudował, bądź rozbudował albo odbudował budynek, który wcześniej był budynkiem gospodarczym, a obecnie pełni funkcję garażu i kotłowni. Nie jest do końca jasne jaki charakter miały wykonane roboty, ale pozostają one w zakresie pojęcia budowy.

Na gruncie starego i nowego pr. bud. prowadzenie budowy wymagało uzyskania pozwolenia budowlanego, którego uczestnik postępowania nie posiadał. Wobec tego mamy do czynienia z sytuacją, w której zrealizowano budowę bez wymaganego prawem pozwolenia, a więc z tzw. samowolą budowlaną.

Zgodzić się trzeba z organem odwoławczym, iż nie udało się jednoznacznie ustalić czasu prowadzenia przedmiotowych robót, a w szczególności tego czy zostały one zakończone przed (...) r., co otwierałoby drogę do zastosowania przepisów pr. bud. z 1994 r., czy też wcześniej, co z kolei powodowałoby konieczność stosowania pr. bud. z 1974 r. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 pr. bud., art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

W ocenie Sądu, mimo tego, iż organ I instancji nie dokonał precyzyjnych ustaleń w tym względzie, to w sytuacji, w której mamy do czynienia z samowolą budowlaną, która ze względu na jej charakter (częściowe usytuowanie obiektu na działce sąsiedniej) nie może zostać zalegalizowana na podstawie art. 48 pr. bud, ani też art. 37 pr. bud. z 1974 r. uzasadnione było podjęcie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego w oparciu o wskazane przepisy. Czas zaistnienia samowoli nie jest w takim przypadku okolicznością istotną dla sprawy, która wymagałaby dokładnego ustalenia.

Zważyć trzeba, iż dokonanie tego rodzaju samowoli budowlanej po (...) r. wymaga wydania decyzji o rozbiórce na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 tego przepisu pr. bud. Nie jest bowiem możliwe wdrożenie trybu legalizacji określonego w art. 48 ust. 3, 4 i 5 pr. bud. ze względu na nieusuwalną przeszkodę wskazaną w ust. 2 pkt 2 art. 48. Legalizacja jest dopuszczalna o ile budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Przedmiotowa budowa ewidentnie narusza przepisy dotyczące lokalizacji budynku w stosunku do działki sąsiedniej, określone w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) i nie ma możliwości konwalidacji tych naruszeń.

Tego rodzaju samowola budowlana także pod rządami przepisów pr. bud. z 1974 r. podlegała sankcji w postaci nakazu rozbiórki. Zgodnie z art. 37 ust. 1 tego aktu, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1)

znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2)

powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Stosownie do ust. 2 art. 37 właściwy organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Stan faktyczny sprawy, zakładając zakończenie budowy przez 1 stycznia 1995 r., mieści się w zakresie hipotezy art. 37 ust. 2 pr. bud. z 1974 r. Obiekt był wybudowany niezgodnie z przepisami dotyczącymi lokalizacji budynków wobec działek sąsiednich, określonych w postanowieniach rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 z późn. zm.), w szczególności z § 13 ust. 1, który dopuszczał sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast przepisy te nie dopuszczały w żadnym przypadku sytuowania budynku poza granicami działki inwestora. Nie budzi także wątpliwości, iż wydanie nakazu rozbiórki w takim stanie rzeczy jest uzasadnione innymi niż wskazane w art. 37 ust. 1 przyczynami, a w szczególności naruszeniem zasady praworządności wyrażającym się w ewidentnym naruszeniem prawa budowlanego, które nie dopuszczało możliwości wkraczania budynkami na działki sąsiednie oraz naruszeniem prawa własności, przysługującego sąsiadom.

Na marginesie przyjdzie zauważyć, iż za koniecznością merytorycznego załatwienia sprawy przez organ odwoławczy przemawiał fakt prowadzenie postępowania w tej sprawie od (...) r. i istniejący stan przewlekłości postępowania, jak również to, że uzupełnienie postępowania o zeznania świadków prawdopodobnie niewiele do sprawy wniesie, bowiem część z nich była już przesłuchiwana, a strony, także wskazane do przesłuchania od początku postępowania prezentują swoje niezmienne stanowiska.

Wobec powyższego uznać przyjdzie, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa procesowego - art. 138 § 2 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Ocen prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania, wiążące organy w dalszym postępowaniu na zasadach określonych w art. 153 p.p.s.a., wynikają z rozważań prowadzonych wyżej.

W tym stanie rzeczy Sąd, uwzględniając wskazane wyżej naruszenia prawa procesowego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.