Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 6 marca 2008 r.
II SA/Gl 39/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Krawczyk.

Sędziowie WSA: Włodzimierz Kubik, Maria Taniewska-Banacka (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...). nr (...) w przedmiocie transportu drogowego

1.

stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...). nr (...)

2.

orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości,

3.

zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Celnej w K. kwotę (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor Izby Celnej w K. nałożył na przedsiębiorcę M. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...), karę pieniężną w łącznej kwocie (...) zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz wykonywania transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy. Decyzja zawierała pouczenie, iż w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie służy prawo do odwołania się do Dyrektora Izby Celnej w K.

Stosownie do wskazanego wyżej pouczenia M. S. pismem z dnia (...) r. wniósł odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę prawa materialnego, błędne ustalenia faktyczne oraz naruszenie zasady proporcjonalności przy ustalaniu wysokości kary.

Po rozpoznaniu wniesionego przez stronę odwołania decyzją z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy podjęte przez siebie w dniu (...) r. rozstrzygnięcie. W obszernym uzasadnieniu orzekający organ przedstawił faktyczny i prawny stan sprawy wskazując, iż jego zdaniem kara pieniężna została nałożona prawidłowo.

Pismem z dnia (...) r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na otrzymaną decyzję zarzucając jej obrazę prawa procesowego i materialnego wskutek nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, nie wykazanie winy przedsiębiorcy, nie wzięcie pod uwagę, iż obowiązek uzyskania zaświadczenia o zgłoszeniu prowadzenia przewozów nie dotyczy rolnika. W konsekwencji wniósł o wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego albo poprzez jej unieważnienie, albo zmianę i umorzenie postępowania bądź też poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem zgromadzenia wymaganego materiału dowodowego.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej odrzucenie z powodu braku podpisu skarżącego (brak ten został przez skarżącego na wezwanie Sądu uzupełniony) bądź oddalenie z uwagi na argumenty podniesione już uprzednio w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także rozstrzygnięcia ją poprzedzającego wykazało, że dotknięte one są, z innych wprawdzie przyczyn niż wskazane w skardze, uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.

Wskazać w tym miejscu należy, iż w myśl art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej k.p.a.) organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przestrzegać swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, a stosownie do art. 15 w zw. z art. 17 k.p.a. także instancyjnej. Oznacza to, że przed przystąpieniem do rozpoznania wniesionego do niego podania bądź przed wszczęciem postępowania z urzędu organ ten winien zbadać, czy posiada zdolność prawną do prowadzenia orzecznictwa administracyjnego w danej sprawie. Wydanie bowiem decyzji przez niewłaściwy organ w myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przesądza o jej nieważności. O ile nieważność ta nie zostanie stwierdzona w toku instancji przez organ administracji publicznej wówczas w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zobligowany do jej stwierdzenia jest sąd administracyjny. Stosownie do cytowanego przepisu sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienie stwierdza bowiem ich nieważność jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie obydwie decyzje, zarówno podjętą w charakterze organu pierwszej instancji, jak też działając jako organ odwoławczy wydał Dyrektor Izby Celnej w K. Rozstrzygnięcia, z których pierwsze nałożyło na skarżącego karę pieniężną, natomiast kolejne, wydane w wyniku odwołania strony, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, wydane zostały na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2007, Nr 125, poz. 874).

Wskazać zatem należy, że w myśl art. 93 ust. 1 i 1a ustawy o transporcie drogowym osoby uprawnione do kontroli mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja, wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli. Zgodnie z kolei z art. 89 ust. 1 pkt 3 przywołanej ustawy do kontroli dokumentów kierowców podczas wykonywania przewozu drogowego, a tym samym do wymierzania kar, o których mowa powyżej, uprawnieni są m.in. funkcjonariusze celni.

W myśl z kolei art. 1c pkt 8 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2004 Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) do zadań naczelnika urzędu celnego należy, oprócz wykonywania czynności przewidzianych przepisami prawa celnego, wymiarem i poborem należności celnych, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów, sprawowaniem dozoru celnego i wykonywanie kontroli celnej, wykonywaniem szczególnego nadzoru podatkowego oraz zwalczaniem i ściganiem przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, także cyt. wykonywanie innych zadań zleconych w przepisach odrębnych. Zgodnie z kolei z art. 1b pkt 3 i 4 przywołanej ustawy do zadań dyrektora izby celnej należy m.in. rozstrzyganie w II instancji w sprawach należących w I instancji do naczelników urzędów celnych (pkt 3 cytowanego artykułu) oraz rozstrzyganie w I instancji w sprawach celnych określonych w przepisach odrębnych (pkt 4 tegoż artykułu).

W konsekwencji stwierdzić trzeba, iż dyrektor izby celnej uprawniony jest do orzekania w charakterze organu I instancji jedynie w określonych sprawach celnych (por. art. 69 i 70 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), do których z oczywistych względów nie należą kwestie kar nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym. W pozostałych natomiast kwestiach orzeka on działając jako organ II instancji, w pierwszej instancji natomiast orzekać winien naczelnik urzędu celnego. Płynący z ustawy o Służbie Celnej wniosek, iż wprowadzoną przez ustawodawcę zasadą jest, że poza przypadkami uregulowanymi w art. 1b pkt 4 ustawy organami uprawnionymi do wydawania rozstrzygnięć w pierwszej instancji są naczelnicy urzędów celnych, a nie dyrektorzy izb celnych, zgodny jest także z aktami regulującymi ustrój organów administracji rządowej. Wskazać w tym miejscu należy, iż dyrektorzy izb celnych i naczelnicy urzędów celnych zaliczeni zostali w myśl pkt 8 załącznika do ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001, Nr 80, poz. 872 z późn. zm.) do organów administracji niezespolonej. Stosownie natomiast do art. 6 przywołanej ustawy indywidualne akty administracyjne wydawane są w pierwszej instancji przez organy sprawujące administrację rządową na najniższym, możliwym do prawidłowego wykonania określonego zadania, poziomie zasadniczego podziału terytorialnego państwa. W efekcie poprawność tezy, iż na tym poziomie uprawnionym do działania jest naczelnik urzędu celnego zdaje się być niewątpliwa.

W konsekwencji uznać należy, iż w ramach prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej postępowania administracyjnego naruszone zostały przepisy o właściwości co obliguje Sąd do wyeliminowania obu podjętych przez organ ten rozstrzygnięć. Wada określona w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi bowiem wadę kwalifikowaną, powodującą nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 1982 r., II SA 1119/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 965). Tym samym Sąd nie może podjąć rozważań co do merytorycznej oceny zawartych w skardze zarzutów. Ocena taka mogłaby bowiem narzucić organowi właściwemu, do którego w ramach dalszego postępowania administracyjnego sprawa winna zostać przez Dyrektora Izby Celnej przekazana, treść przyszłego, podjętego przez organ ten rozstrzygnięcia - por. szerzej np. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008, s.359.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na wniosek skarżącego na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.