Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 12 lipca 2006 r.
II SA/Gd 709/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski.

Sędziowie WSA: Wanda Antończyk, Mariola Jaroszewska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2005 r. nr (...) w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta decyzją Nr (...) z dnia 17 grudnia 2004 r. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku odmówił nabycia przez A. C. prawa własności nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę nr (...) o pow. 260m2 położoną w G. przy ul. R. (...), dla której to nieruchomości założona jest księga wieczysta KW Nr (...). Uzasadniając wskazano, że w dniu 30 lipca 2003 r. A. C. złożyła wniosek o nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej domem jednorodzinnym, położonej w G. przy ul. R. (...), obejmującej działkę nr (...) o pow. 260m2,dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą KW Nr (...). W toku postępowania ustalono, że dnia 14 czerwca 1984 r. na podstawie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego i własności budynku użytkownikiem wieczystym została A. C. (dawniej R.). Wnioskodawczyni na mocy aktu notarialnego rep. A (...) z dnia 24 lutego 2003 r. skutecznie zbyła prawo użytkowania wieczystego gruntu przy ul. R. (...) na rzecz J. D. i B. J. B., co oznacza, że przestała być użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości gdyż w wyniku zawartej umowy wszelkie prawa i obowiązki przeszły na nabywców. W dniu30 lipca 2003 r. A. C. złożyła wniosek o nabycie prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. R. (...), tytułując się właścicielem przedmiotowego gruntu. Pismem z 22 czerwca 2004 r. powiadomiono A. C., że zgodnie z zawiadomieniem Sądu Rejonowego X Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 21 maja 2003 r. w dziale II księgi wieczystej KW (...) wpisani są J. D. i B. J. B. i w związku z tym nie jest ona stroną w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. R. (...).

Z treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. wynika, iż nabycie przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości przysługuje wyłącznie osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z późniejszymi zmianami) zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne.

A. C. na mocy aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia 24 lutego 2003 r. (rep. A (...)) skutecznie zbyła prawo użytkowania wieczystego gruntu przy ul. R. (...) na rzecz J. D. i B. J. B., co oznacza, że wnioskodawczyni przestała być użytkownikiem wieczystym. przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy nie zaistniały przesłanki określone w art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy co uzasadnia odmowę nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej domem jednorodzinnym, położonej w G. przy ul. R. (...).

Od decyzji tej A. C. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji lub przekazanie sprawy do rozpoznania zgodnie z właściwością. W uzasadnieniu skarżąca powołuje się na fakt, że toczy się postępowanie w X Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w G. w sprawie wpisu dotyczącego przedmiotowej działki gruntu. Ponadto, wnioskodawczyni wskazuje, że nie wystąpiła ona do organu I instancji o nabycie własności ww. gruntu działki lecz o wydanie jej zaświadczenia, że z mocy prawa na podstawie "jasno określonych przepisów" stała się właścicielem ww. gruntów w określonym czasie.

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 czerwca 2005 r. Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powołał się organ odwoławczy na art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zgodnie z którym osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystym nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem w którym decyzja nabyciu prawa własności nieruchomości stała się ostateczna. Z brzmienia art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wynika, że uprawnienia przewidziane przepisami ustawy przysługują osobom fizycznym będącym użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, a także w dacie złożenia stosownego wniosku. Na podstawie złożonego wniosku organ administracyjny podejmuje decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości (art. 1 ust. 3 cytowanej ustawy). Ustawodawca nie sprecyzował przesłanek odmowy wydania tej decyzji, niemniej w sytuacji gdy wniosek nie pochodzi od osoby uprawnionej wydanie przez organ decyzji o nabyciu prawa własności nie jest możliwe. Ostateczna decyzja o nabyciu prawa własności nieruchomości wydana przez właściwy organ tworzy prawo własności, wpisywane następnie do księgi wieczystej. Datą ustanowienia prawa własności jest data wydania decyzji administracyjnej. Przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek skarżącej nie mogło być zatem wydanie zaświadczenia.

Ustalono na podstawie odpisu księgi Wieczystej KW (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., że użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonej w G. przy ul. R. (...), obejmującej działkę o numerze ew. (...) o powierzchni 260 m2, od 24 lutego 2003 r. są J. D. i J. B. Oznacza to, że skarżaca w dacie złożenia wniosku tj. 30 lipca 2003 r. nie była użytkownikiem wieczystym oznaczonego gruntu, a zatem nie była uprawniona do nabycia prawa jego własności na podstawie przepisów wymienionej na wstępie ustawy.

Na opisana wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu skarżące stwierdza, że o fakcie sprzedaży Wydział Skarbu Urzędu Miejskiego został poinformowany aktem notarialnym. Wskazuje, że jeśli wydanie jej zaświadczenia, iż z mocy prawa na podstawie "jasno określonych przepisów" stała się właścicielem przedmiotowej działki w określonym czasie nie jest możliwe, to skarżąca wnosi o udzielenie takiej odmowy w formie postanowienia, na podstawie art. 219 k.p.a. Skarżąca powołuje się również na fakt dokonania opłaty jednorazowej za okres 99 lat użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując wcześniejszą argumentację.

W piśmie uzupełniającym skargę, wniesionym do Sądu 16 stycznia 2006 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta. Wskazała, ze datach 26 maja 1990 r. i 26 lipca 2001 r. była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Fakt sprzedaży nieruchomości gruntowej wraz z budynkiem jest niesporny, przy czym skarżąca twierdzi, iż na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości może uzyskać prawo własności gruntu z mocy prawa. Działka gruntu ujęta została w wykazie, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Skarbu, wykaz wyłożony był do 18 marca 2004 r. i skarżąca pismem z 8 czerwca 2004 r. podtrzymała wniosek o nabycie. Zdaniem skarżącej służy jej prawo ubiegania się o wydanie decyzji pozytywnej, to jest ustalającej, że z mocy prawa jest właścicielem wyżej wymienionego gruntu. Przy sprzedaży nieruchomości, jej zdaniem nie wszystkie prawa zostały przekazane. Z obecnymi użytkownikami mogłoby dojść do zawarcia stosownego porozumienia a nawet rozwiązania (unieważnienia) umowy sprzedaży za obopólna zgodą.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Sprawa niniejsza dotyczy nabycia własności nieruchomości z mocy prawa, na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, z 2003 r. Nr 3, poz. 24 i Nr 64, poz. 592)

Wniosek, z którego treści wynika, iż A. R. (obecnie C.) na podstawie przepisów wymienionej wyżej ustawy domaga się nabycia prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. R. (...), wpisanej do księgi wieczystej KW nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., oznaczonej jako działka nr (...), złożony został przez skarżącą do Wydziału Skarbu Urzędu Miejskiego w dniu 30 lipca 2003 r. (data wniosku - 28 lipca 2003 r. vide: k. 1 akt administracyjnych I instancji). Na dzień złożenia opisanego wniosku skarżąca nie była użytkownikiem wieczystym działki nr (...). Na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia 24 lutego 2003 r. Repertorium A nr (...) oraz odpisu z księgi wieczystej KW (...) organy administracji ustaliły bezsporną okoliczność, iż wskutek zbycia, przedmiotowa nieruchomość obejmująca działkę nr (...) stanowiącą własność Gminy Miasta pozostaje w użytkowaniu wieczystym przez J. D. i B. J. B. (vide: fotokopie aktu notarialnego, zawiadomienia o wpisie i odpisu z księgi wieczystej k. 6, 10, 12-14 akt administracyjnych I instancji).

Organ administracji publicznej przy rozstrzyganiu sprawy uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w chwili podejmowania decyzji. Oznacza to, że organy obu instancji rozstrzygając sprawę obowiązane były uwzględnić fakt, iż skarżąca od dnia 24 lutego 2003 r. przestała być użytkownikiem wieczystym działki, której dotyczył wniosek o nabycie prawa własności na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Okoliczność ta uzasadniała zatem odmowę nabycia tego prawa.

Przepis art. 1 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości miał w dacie orzekania przez oba organy brzmienie następujące: osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna (ust. 1). Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego (ust. 3). Ostateczna decyzja, o której mowa w ust. 3, stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 4).

Z treści cytowanego przepisu wynika, że nabycie może nastąpić tylko wówczas, gdy osoba fizyczna w dacie rozpatrywania wniosku jest użytkownikiem wieczystym oraz po wykazaniu przez nią, że była takim użytkownikiem w dacie 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. Uprawnienie to przysługuje bowiem jedynie użytkownikowi wieczystemu. Realizacja tego uprawnienia polega na złożeniu odpowiedniego wniosku z załącznikami do właściwego organu wydającego decyzję. Decyzja ta stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej. Z treści ustawy wynika również, iż decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, a skutek prawny polegający na nabyciu prawa własności następuje dopiero z datą jej ostateczności. Warunkiem koniecznym skutecznego ubiegania się o nabycie prawa własności poprzez wydanie decyzji, o której mowa w przytoczonym wyżej przepisie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. jest więc przysługiwanie osobie fizycznej prawa użytkowania wieczystego. Wobec tego, iż w dacie rozstrzygania przez organy bezspornie A. C. nie była już użytkownikiem wieczystym opisanej wyżej działki, utraciła zdolność do nabycia uprawnienia wynikającego z powołanej wyżej ustawy. Bez znaczenia prawnego pozostaje tym samym okoliczność, iż skarżąca była użytkownikiem wieczystym działki w datach wskazanych w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Zwrócić należy uwagę, iż sam tytuł wymienionej ustawy wskazuje adresatów uprawnienia wynikającego z art. 1 - są nimi użytkownicy wieczyści, a ten przymiot w dacie złożenia wniosku skarżącej już nie przysługiwał.

Nietrafne są również zarzuty podniesione w skardze - piśmie z dnia 23 lipca 2005 r. a odnoszące się do nierozpoznania przez organ wniosku skarżącej jako żądania wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 i art. 218 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak już wyżej zaznaczono, treść wniosku - pisma z dnia 28 lipca 2003 r. wskazywała, iż skarżąca domaga się nabycia własności nieruchomości na podstawie wyraźnie przez nią wymienionej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a uzasadniała wniosek faktem, iż była użytkownikiem wieczystym działki położonej w G. przy ul. R. (...) nr (...), KW (...) w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy. Taki zaś sposób nabycia własności reguluje art. 1 ust. 1, 3 i 4 ustawy, zgodnie z którymi nabycie następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej, ze skutkiem na datę jej ostateczności. Dopiero ostateczna decyzja o nabyciu stanowi podstawę do dokonania wpisu do księgi wieczystej nieruchomości. Wymieniona ustawa reguluje wyczerpująco zarówno przesłanki jak i tryb nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zatem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego odnoszące się do wydawania zaświadczeń nie mają tu zastosowania. Tym samym prawidłowo organ administracji rozpatrując wniosek skarżącej zastosował właściwy tryb postępowania, przewidujący rozstrzygnięcie o prawach strony lub jak w niniejszym przypadku o ich braku w drodze decyzji administracyjnej. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło przepisów postępowania rozpatrując odwołanie skarżącej w trybie przewidzianym w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Prawidłowość postępowania organu przy rozpoznaniu wniosku z dnia 28 lipca 2003 r. co do intencji i oczekiwań strony skarżącej potwierdza także treść opisanego wyżej pisma uzupełniającego skargę, wniesionego do Sądu w dniu 16 stycznia 2006 r., w którym skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji Prezydenta Miasta jednoznacznie stwierdza, iż odpowiadając wymogom ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. może ubiegać się o "wydanie decyzji pozytywnej, t.j ustalającej, że z mocy prawa jest właścicielem ww. gruntu."

Zarzut skargi odnoszący się do uiszczenia przez skarżącą jednorazowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest prawnie obojętny dla rozstrzygnięcia jej wniosku o nabycie własności przedmiotowej działki. Nietrafny jest również pogląd skarżącej co do tego, że nie wszystkie prawa zostały przekazane w związku ze sprzedażą nieruchomości. Przeniesienie własności nieruchomości oraz przeniesienie prawa użytkowania wieczystego obejmuje wszystkie prawa, które są z nimi związane. Zaś kwestię następstwa prawnego w zakresie uprawnień określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości regulował przytoczony wyżej ust. 2 tego przepisu.

Mając na względzie powyższe i uznając skargę za bezzasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.