Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723712

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 18 września 2019 r.
II SA/Gd 258/19
Przesłanka warunkująca nałożenie na stronę postępowania obowiązku dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego budynku.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.).

Sędziowie WSA: Dariusz Kurkiewicz, Asesor Magdalena Dobek-Rak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi H. Z., A. Z. i J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2019 r., nr (...) w przedmiocie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 listopada 2017 r., nr (...), 2/ zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących H. Z., A. Z. i J. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 2 kwietnia 2019 r. H.Z., A.Z. i J.Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB) z 13 marca 2019 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (dalej jako PINB) z 2 listopada 2017 r. Zaskarżone postanowienia wydane zostały na podstawie art. 81c ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202), dalej jako Prawo budowlane, w następującym stanie faktycznym:

PINB prowadził postępowanie z wniosku H.Z. z 24 września 2012 r. dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania utwardzenia kostką polbrukową części działki nr (...) w miejscowości R. P., gmina C. Strony tego postępowania administracyjnego - H.Z., J.Z. i A.Z. podnosiły kwestię podmakania i zalewania swojej posesji nr (...) oraz budynku mieszkalnego. Stan podtopień strony wiążą z robotami wykonanymi przez właścicieli działek (...) i (...), polegającymi na: wybudowaniu budynku gospodarczo-garażowego na działce nr (...), wyłożeniu znacznego terenu tyłu tej działki kostkami polbrukowymi na wylewkach betonowych, a także utwardzeniu fragmentu ciągu o preferencji ruchu pieszego na działce nr (...) W pismach strony zgłaszają uszkodzenia swojego budynku mieszkalnego, co zostało udokumentowane na fotografiach stanowiących załącznik do oględzin przeprowadzonych w przedmiotowym budynku w dniu 8 kwietnia 2016 r. oraz zaburzenie przepływu wód powierzchniowych i wód gruntowych, co ma powodować podmakanie posesji nr (...).

W ocenie organu pierwszej instancji zgłaszany przez strony nieodpowiedni stan techniczny budynku mieszkalnego obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości w myśl art. 66 Prawa budowlanego. Z tych względów postanowieniem z 2 listopada 2017 r. PINB nałożył na właścicieli: H.Z., J.Z. i A.Z. obowiązek dostarczenia do 31 stycznia 2018 r. ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr (...). Ekspertyza winna być sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności i przy należnej do właściwej izby samorządu zawodowego osób pełniących samodzielne funkcje techniczne. Ekspertyza powinna dotyczyć stanu technicznego budynku mieszkalnego w kwestii podmakania i zawilgocenia ścian budynku, prawidłowości wykonania ochrony przed zawilgoceniem i przyczyn zaistniałej sytuacji.

Na skutek rozpoznania zażalenia złożonego przez zobowiązanych postanowieniem z 13 marca 2019 r. WINB uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku, ustalając nowy termin na złożenie ekspertyzy do dnia 30 czerwca 2019 r. oraz utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy w pozostałej części.

W uzasadnieniu WINB zaaprobował prowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego utrzymania obiektu budowlanego w świetle przepisu art. 66 Prawa budowlanego. Stwierdził, że zgodnie z art. 61 tej ustawy wszelkie obowiązki dotyczące utrzymania obiektu budowlanego obciążają właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Z akt sprawy wynika, że właścicielami budynku mieszkalnego położonego na działce nr (...) są: H.Z., J.Z. i A.Z., w związku z tym to na nich spoczywają obowiązki dotyczące utrzymania tego obiektu budowlanego.

Jak ustalił WINB, podczas oględzin w dnia 8 kwietnia 2016 r. na działce nr (...) właściciele działki nr (...) zgłosili niewłaściwy stan techniczny budynku usytuowanego na swojej działce spowodowany, ich zdaniem, inwestycjami prowadzonymi na sąsiednich działkach nr (...) i nr (...). Na potwierdzenie tego dołączono do protokołu oględzin dokumentację fotograficzną pomieszczeń piwnicznych budynku usytuowanego na działce nr (...). Wynika z nich, że pomieszczenia piwniczne są w niewłaściwym stanie technicznym - widoczne są zawilgocenia ścian, podłogi, a także stolarki drzwiowej. W związku z tym wobec uzasadnionych wątpliwości, co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych a także stanu technicznego obiektu budowlanego PINB słusznie, w oparciu o art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na właścicieli obowiązek wykonania ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku. Wykonanie stosownej ekspertyzy pozwoli na ustalenie stopnia uszkodzeń elementów konstrukcyjnych budynku. Przedmiotowa ekspertyza powinna zawierać wnioski z oględzin i badań obejmujące: ocenę stanu budynku i jego przydatności do dalszego użytkowania, opis uszkodzeń powstałych w badanych elementach (zawilgocenia) ocenę przyczyn powstawania uszkodzeń, zalecenia dotyczące koniecznych napraw, wzmocnień, osuszenia oraz zalecenia co do sposobu wykonania tych napraw.

Z uwagi na upływ w toku postępowania zażaleniowego terminu przewidzianego na dostarczenie oceny technicznej zasadne stało się uchylenie kwestionowanego postanowienia organu pierwszej instancji i określenie przez organ odwoławczy nowego terminu wykonania ww. obowiązku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WINB oraz poprzedzającego go postanowienia PINB z 2 listopada 2017 r.; wyłączenia z przedmiotowej sprawy PINB w C. oraz uznanie przedmiotowej sprawy jako bezpodstawnej do kontynuowania, a także zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie skargi zawiera argumentację przywołaną uprzednio w zażaleniu. Skarżący wskazali, że nałożony postanowieniem obowiązek jest wynikiem postępowania wznowieniowego prowadzonego przez PINB od 2012 r. w sprawie wykonania na działce ewidencyjnej nr (...) samowoli budowlanej, poprzez niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego samowolne przekształcenie gruntowego ciągu pieszo-jezdnego w utwardzoną drogę. Postępowanie wznowieniowe było prowadzone przez PINB w sposób rażąco przewlekły, co doprowadziło do przedawnienia możliwości uchylenia decyzji z 2012 r. będącej jego przedmiotem. Na tej podstawie WINB wydał decyzję, w której uchylił w całości wydane w 2018 r. przez PINB rozstrzygnięcie, orzekając jednocześnie o wydaniu decyzji objętej postępowaniem wznowieniowym jako wydanej z naruszeniem prawa. WINB wyjaśnił także w swojej ostatecznej decyzji, że nastąpił brak podstaw do merytorycznego zbadania argumentów skarżących negujących działania i stanowisko PINB w postępowaniu wznowieniowym, jak też nastąpił brak podstaw do merytorycznej oceny podstaw rozstrzygnięcia PINB z 2018 r.

Wobec tego skarżący twierdzą, że również nałożony na nich obowiązek sporządzenia ekspertyzy utracił prawne podstawy swojego bytu jako materiał dowodowy do tego postępowania wznowieniowego. W tym zakresie wskazali na wyrok WSA w Gdańsku z 18 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 625/14, w którym uznano, że mają oni prawo do udziału w postępowaniu dotyczącym budowy na działce nr (...) jako strona i na tej podstawie zostało wszczęte z ich postępowanie wznowieniowe.

Ponadto strony podniosły, że ten sam inwestor równolegle z samowolą budowlaną wybudował, bez zachowania wymaganych prawem odległości od granicy działki skarżących, na działce nr (...) obiekty budowlane, tj. parkingi i budynek gospodarczo - garażowy. Ogół przeprowadzonych prac doprowadził do istotnego przekształcenia terenu, w szczególności doszło do znacznej zmiany rzędnych terenu zarówno na działce nr (...) jak i na działce nr (...). Wraz z realizacją inwestycji na wymienionych działkach zaczęło dochodzić do podtapiania posesji skarżących. Następnie, w wyniku rozebrania utwardzenia ciągu pieszo-jezdnego, zjawisko podtapiania ich posesji zmniejszyło się, choć nie ustąpiło całkowicie. Skarżący wskazują, że nie usunięto w całości samowoli budowlanej, gdyż nie przywrócono rzędnych terenu, które są w sposób widoczny zmienione.

W ocenie skarżących PINB nie miał podstaw do nakładania na nich obowiązku sporządzenia przedmiotowej ekspertyzy, gdyż przekroczenie okresu 5 lat prowadzenia postępowania wznowieniowego z winy organu, zamknęło ostatecznie możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia i uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym oraz spowodowało trwałą niewykonalność wyroku WSA w Gdańsku z 18 grudnia 2014 r. Co więcej, WSA nie wskazywał w swoim wyroku na potrzebę przeprowadzenia takiej ekspertyzy, jako koniecznej do rozstrzygnięcia postępowania wznowieniowego.

Skarżący zaprzeczyli też, jakoby zgłaszali nieodpowiedni stan techniczny budynku mieszkalnego na działce nr (...) - ich zgłoszenia dotyczyły podtapiania działki nr (...) w związku z realizacją inwestycji na działkach nr (...) i (...) i pojawiania się z tego tytułu wody w podpiwniczeniu budynku mieszkalnego. Nie można natomiast uznać pojawienia się smug przebarwienia kafelek na podłodze piwnicy, odpadnięcia fragmentów farby ze ścian piwnicy czy też zawilgocenia stolarki drzwiowej, jako elementów świadczących o złym stanie technicznym budynku. Są to naturalne następstwa zawilgocenia w piwnicy, które miało miejsce w konkretnym czasie w przeszłości, do czasu zlikwidowania samowoli budowlanej na działce (...).

Wnoszący skargę zakwestionowali też ustalenie, że PINB wszczął w przedmiocie nałożonej ekspertyzy odrębne postępowanie w przedmiocie stanu technicznego budynku skarżących oraz twierdzenia WINB, że skarżący nie dbają o stan techniczny budynku wybudowanego na działce nr (...). Przeciwnie, robią wszystko, aby stan ich nieruchomości był jak najlepszy, monitorując przy tym również czynniki zewnętrzne.

Dalej w skardze wskazano, że podczas oględzin 8 kwietnia 2016 r. organ pierwszej instancji nie stwierdził złego stanu technicznego budynku i nie miał podstaw do wydania postanowienia na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, przez to że lakonicznie twierdził o uszkodzonych ścianach budynku i zawilgoceniu ścian. Nie przedstawił ten organ żadnych wiarygodnych dowodów na zły stan techniczny budynku, tj. okoliczności uzasadniających konieczność sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego budynku.

Dalsze argumenty skargi odnoszą się do samowoli budowlanej na działce nr (...), jej skutków oraz niewykonaniu wytycznych wyroku WSA w sprawie sygn. akt II SA/Gd 625/14. Skarżący wskazują, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB, od 2012 r., podważa zasadę zaufania obywateli do organów państwa, przez co organ ten winien zostać wykluczony z przedmiotowej sprawy, a sama sprawa uznana za bezpodstawną do kontynuowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Kontrolowany akt podlega uchyleniu m.in. wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a. W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji doprowadziła do wniosku, że naruszają one przepisy prawa, a naruszenia te były na tyle istotne, że miały wpływ na wynik sprawy.

Objęte skargą postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 marca 2019 r. uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 listopada 2017 r. w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku, zaś w pozostałej części, tj. dotyczącej samego obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr (...), organ odwoławczy utrzymał postanowienie w mocy. Jak wskazano w wydanych rozstrzygnięciach, podstawą działania organów nadzoru budowlanego był art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, przy czym w uzasadnieniach wskazano, że okoliczności sprawy dają organom podstawy do zasadności prowadzenia postępowania w oparciu o art. 66 ust. 1 tej ustawy.

Przepis art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Z kolei art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego przewiduje, że w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

Ze zgromadzonego materiału wynika natomiast, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z wnioskiem złożonym przez skarżących a dotyczącym wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych polegających na utwardzeniu kostką polbrukową części działki nr (...). We wniosku tym współwłaściciele działki nr (...) podnieśli kwestię podmakania i zalewania swojej posesji nr (...) oraz znajdującego się na niej budynku mieszkalnego, co zdaniem stron związane jest z ww. robotami na sąsiedniej działce nr (...). Mając to na uwadze organ nadzoru budowlanego uznał, że zgłaszany nieodpowiedni stan techniczny budynku na działce nr (...) obliguje go do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Z uwagi jednak na to, że zastosowanie dyspozycji powołanego przepisu musi być poprzedzone poczynieniem dokładnych ustaleń faktycznych potwierdzających nieodpowiedni stan techniczny obiektu oraz sposób usunięcia istniejących nieprawidłowości, organ ten postanowieniem z 2 listopada 2017 r., wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku będącego ich własnością, znajdującego się na działce nr (...), w celu wyjaśnienia kwestii podmakania i zawilgocenia ścian obiektu, a także kwestii prawidłowości wykonania ochrony przed zawilgoceniem i przyczyn zaistniałej sytuacji.

Stanowisko organu pierwszej instancji podzielił skarżony organ odwoławczy, lecz w ocenie sądu z rozstrzygnięciem tym, i uzasadniającą jego wydanie argumentacją, nie sposób się zgodzić.

Wymaga podkreślenia, że dla zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nie jest wystarczające proste stwierdzenie organu o wątpliwościach co do jakości wyrobów robót budowlanych lub robót budowlanych czy stanu technicznego obiektu budowlanego, ale konieczne jest wykazanie, że wątpliwości te są uzasadnione tzn., że mają charakter kwalifikowany. Wątpliwości takie organ powinien oprzeć na szczegółowej analizie stanu faktycznego sprawy i wyczerpująco ich wystąpienie uzasadnić. Organ winien mieć przy tym na względzie, że skorzystanie z pomocy rzeczoznawcy winno odnosić się do sytuacji, gdy wiedza pracowników organu nie jest wystarczająca, gdyż co do zasady organy architektoniczno-budowlane i organy nadzoru budowlanego są fachowymi pionami administracji publicznej, zatem ewentualne wątpliwości powinny rozstrzygać we własnym zakresie, w ramach swoich kompetencji (zob.m.in. wyrok NSA z 22 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 192/12; WSA w Krakowie z 3 października 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 784/17, dostępne w CBOSA). Przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma bowiem charakter dowodowy, a zbieranie i ocena dowodów jest proceduralnym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie, stąd przerzucenie w trybie art. 81c ust. 2 obowiązku dowodowego na stronę postępowania wymaga wyjątkowości sytuacji i rzetelnego uzasadnienia okolicznościami sprawy. W związku z tym szczególnie ważne jest, aby omawiana regulacja nie była nadużywana.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że nałożenie na stronę obowiązku przedłożenia oceny technicznej czy ekspertyzy może nastąpić zarówno przed wszczęciem indywidualnego postępowania administracyjnego, jak i w jego trakcie. Postępowanie w trybie art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego stanowi bowiem wyłącznie część innego toczącego się przed organem postępowania (zasadniczego) bądź służy wyjaśnieniu okoliczności, które ewentualnie mogłyby uzasadniać wszczęcie postępowania. W omawianym postępowaniu chodzi wyłącznie o zgromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z przepisami Prawa budowlanego i w konsekwencji wydania decyzji przewidzianej w ustawie. Jednocześnie podnosi się, że dowodem pozyskanym na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nie powinno się ustalać przyczyn zaistniałego stanu faktycznego (tj. takiej a nie innej jakości wyrobów budowlanych, jakości robót budowlanych czy takiego a nie innego stanu technicznego obiektu budowlanego), ani tego, kto ponosi winę za zaistniały stan faktyczny. Ustalany bowiem przez organ zakres ekspertyzy (oceny technicznej) nie może być rozszerzony na wskazanie podstaw prawnych oraz sposobu rozstrzygnięcia sprawy (vide: między innymi, wyrok WSA w Bydgoszczy z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 616/17, LEX nr 2466706 oraz WSA w Opolu z 13 lutego 2018 r., sygn. II SA/Op 557/17, LEX nr 2449510).

Przedstawione wyżej stanowisko sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W niniejszej sprawie do nałożenia na skarżących obowiązku przedłożenia ekspertyzy doszło w sytuacji ukierunkowania organu na wszczęcie postępowania w trybie tych przepisów Prawa budowlanego, które dotyczą zasad utrzymania obiektu budowlanego, tj. dotyczą obowiązków właściciela (zarządcy) obiektu budowlanego w zakresie utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy. Tymczasem analiza akt postępowania wskazuje, że orzekające organy co najmniej przedwcześnie i w sposób nieuzasadniony wysnuły wniosek, iż wobec skarżących możliwe jest prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie rozdziału 6 Prawa budowlanego, a przedłożona ekspertyza ma służyć jako środek dowodowy w tej sprawie. Wniosek ten został wysnuty w sytuacji, gdy od początku wnioskodawcy łączyli zawilgocenie piwnicy swojego budynku z robotami budowlanymi prowadzonymi na działce sąsiedniej, a które były już przedmiotem postępowania organu nadzoru budowlanego. Wyrażane konsekwentnie przez wnioskodawców stanowisko zostało jednak przez organ błędnie zinterpretowane, w konsekwencji czego uznano, że wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego, o których mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, dające podstawę do nałożenia na właściciela budynku obowiązku przedłożenia określonych dokumentów, dotyczą robót (nieskonkretyzowanych) i działań przy budynku na działce nr (...).

Zdaniem sądu zaskarżone postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia ekspertyzy nie zostało poprzedzone należytym wyjaśnieniem, czy w odniesieniu do budynku na działce nr (...) istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego stanu technicznego. W szczególności organ nie uwzględnił, że kwestie związane ze stanem tego budynku zostały zgłoszone w toku innego postępowania dotyczącego robót na sąsiedniej nieruchomości oraz nie zbadał we własnym zakresie jak przebiegały procesy inwestycyjne na działce nr (...) i jaki jest ich wpływ na stan przedmiotowego budynku. Takie działania organu stanowią zaś naruszenie przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które doprowadziło do niewłaściwego, co najmniej przedwczesnego, zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego w odniesieniu do współwłaścicieli działki nr (...). Tymczasem dopiero wówczas, gdy zebrany materiał dowodowy zrodzi istotne wątpliwości, których organ nie będzie sam w stanie usunąć, można rozważyć zastosowanie środków przewidzianych w art. 81c ust. 2 Prawa budowalnego (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 marca 2018 r., sygn. II SA/Go 1083/17, LEX nr 2472056).

Należy też wskazać, co już wielokrotnie podkreślono, że skarżone postanowienie zostało wydane na skutek wniosku złożonego w innym postępowaniu i dotyczącym innego obiektu budowlanego, w którym zwrócono uwagę organów na skutki kontrolowanych samowolnych robót na działce sąsiedniej, nr (...), tj. podmakanie i zawilgocenie budynku na działce nr (...). W związku z tym, chcąc w toku tego postępowania zastosować art. 81c Prawa budowlanego organ winien mieć na uwadze, że stroną takiego postępowania, a zarazem adresatem obowiązków, jest wyłącznie uczestnik spornego procesu budowlanego - właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, którego dotyczy toczące się już postępowanie. Tym samym do podmiotów tych nie należy właściciel sąsiedniej nieruchomości i to nawet w sytuacji - co wymaga szczególnego podkreślenia w niniejszej sprawie - gdy jest inicjatorem tego postępowania, a ekspertyza, do sporządzenia której wzywa organ ma dotyczyć budynku posadowionego na jego nieruchomości.

Nie jest tymczasem dla sądu zrozumiałe i w ogóle nie zostało wyjaśnione, również w uzasadnieniu postanowień, dlaczego PINB wyraził wątpliwości co do stanu technicznego budynku na działce nr (...) postanowieniem z 2 listopada 2017 r., w sytuacji, gdy oględziny, na które się powołuje miały miejsce 8 kwietnia 2016 r., a więc kilkanaście miesięcy wcześniej. W ocenie sądu takie działanie organu narusza też podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w: art. 9 k.p.a., t.j obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, art. 11 k.p.a., zasadę przekonywania, zgodnie z którą organ administracji publicznej powinien wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy. Sąd stwierdził także naruszenie przez oba organy art. 107 § 3 w związku z art. 144 k.p.a., gdyż uzasadnienia obu postanowień w kwestiach istotnych dla wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego są niewystarczające, a zebrany materiał dowodowy wątpliwy i niewłaściwie oceniony. Wszystkie stwierdzone naruszenia przepisów procesowych w ocenie sądu miały istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały niewłaściwym zastosowaniem tego ostatniego przepisu Prawa budowlanego.

Sąd zauważa, że postępowanie administracyjne oparte na treści przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego w odniesieniu do budynku na działce nr (...) nie zostało wszczęte, wobec czego organ rozważy, czy jest jakakolwiek podstawa do jego wszczęcia, przy czym zastosowania trybu art. 81c ust. 2 tej ustawy wymaga ustaleń wszechstronnych i niebudzących wątpliwości co do rzetelności, co nie miało miejsce w kontrolowanej sprawie.

Sąd nie odnosi się do tych zarzutów skargi, które dotyczą innego postępowania administracyjnego, nie będącego przedmiotem niniejszej kontroli legalności, gdyż nie mają one znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonych postanowień. Wniosek o wyłączenie organu pierwszej instancji nie może być rozpoznany przez sąd administracyjny, ponieważ pozostaje poza kognicją określoną w art. 3-4 p.p.s.a. Wniosek taki może podlegać rozpoznaniu przez organ administracji wyższej instancji, w tym przypadku WINB.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał za konieczne uchylenie zaskarżonych postanowień organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w związku z art. 214 § 2 p.p.s.a., zasądzając solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł. Sąd orzekł w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.