Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720639

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 11 września 2019 r.
II SA/Gd 257/19
Brak ograniczeń wynikających z u.p.a.p.p. dotyczących dostępu do akt sprawy administracyjnej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska.

Sędziowie WSA: Dariusz Kurkiewicz (spr.), Asesor Magdalena Dobek-Rak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 września 2019 r. sprawy ze skargi H. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2019 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wydania kopii dokumentów w sprawie wykonanych robót budowlanych

1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 listopada 2018 r., nr (...);

2) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej H.

Z. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga H. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 marca 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 listopada 2018 r. o odmowie wydania skarżącej kopii opinii technicznej sporządzonej na potrzeby postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie wybudowania parkingów na działce nr (...) w miejscowości R. gm. C.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

H. Z. po otrzymaniu zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałami dowodowymi w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie wybudowania przez A. S.-S. i D. S. parkingu na działce nr (...) w m. R., gm. C., zapoznała się z aktami sprawy w siedzibie PINB-u i złożyła pisemny wniosek o wydanie między innymi kopii opinii technicznej dotyczącej utwardzenia miejsc postojowych na działce nr (...) w miejscowości R., wykonanej przez osobę uprawnioną mgr inż. M. K.

Organ I instancji postanowieniem z 6 listopada 2018 r. na podstawie art. 74 § 2 i art. 123 k.p.a. odmówił wydania kopii przedmiotowego opracowania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ wskazał, że H. Z. (ponownie) i A. Z. zapoznali się z aktami sprawy w dniu 2 listopada 2018 r. oraz wykonali dokumentację fotograficzną. Z czynności tych pracownik PINB-u sporządził notatki służbowe. Opracowanie mgr inż. M. K. zostało dostarczone przez stronę - A. S.-S. i D. S. - zobowiązaną postanowieniem z 20 lipca 2018 r. do przedłożenia oceny technicznej jakości i sposobu przeprowadzonych robót budowlanych związanych z wykonaniem utwardzenia miejsc postojowych i utwardzenia gruntu przy budynku gospodarczo-garażowym, zlokalizowanym na działce (...) w miejscowości R., gmina C. Jest to opracowanie jednostkowe, wykonane tylko pod potrzeby toczącego się postępowania i zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, objęte jest prawem autorskim (art. 1 ust. 1 Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).

A więc dokument ten, opinia techniczna, nie może być powielany bez zgody autora - a organowi takiej zgody nie udzielono - o czym stanowi art. 2 ust. 2 ww. ustawy: "rozporządzenie i korzystanie z opracowania zależy od zezwolenia twórcy utworu pierwotnego (prawo zależne), chyba że autorskie prawa majątkowe do utworu pierwotnego wygasły. W przypadku baz danych spełniających cechy utworu zezwolenie twórcy jest konieczne także na sporządzenie opracowania".

Rozpoznając sprawę w związku z wniesionym zażaleniem organ odwoławczy przywołał art. 73 § 1 k.p.a. stanowiący, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (przepis § 1a powyższego artykułu) Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (przepis § 2 tegoż).

Zgodnie z przepisem art. 74 § 2 powyższej ustawy odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Wskazał WINB, że zgodnie z obecnym orzecznictwem sądowo-administracyjnym organ administracji nie ma obowiązku wykonywania, nawet odpłatnie, kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczanie ich stronie, gdyż utrwalanie wiadomości zawartych w aktach administracyjnych w postaci notatek lub odpisów przepis art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego jednoznacznie powierza stronie, bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie zwracał uwagę, iż trzeba odróżnić nakazaną prawem czynność organu udostępnienia stronie akt sprawy od czynności udostępnienia akt sprawy we wskazanej przez stronę formie (wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. 11 OSK 104/10, LEX nr 746399).

Tak więc żądanie strony sporządzenia i wydania kopii dokumentów z akt sprawy nie znajduje oparcia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z uwagi na powyższe zgodził się organ odwoławczy ze stanowiskiem organu I instancji co do zasadności odmowy wydania kopii przedmiotowego opracowania (opinii technicznej).

Nie podzielił jednak organ odwoławczy argumentacji organu I instancji, gdyż jego zdaniem organ I instancji nieprawidłowo uzasadnił odmowę wydania kopii omawianej ekspertyzy z uwagi na naruszenie praw autorskich autora tejże ekspertyzy, gdyż prawa autorskie nie mają tu zastosowania.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła H. Z. domagając się jego uchylenie oraz zwrotu kosztów postępowania.

Podkreśliła skarżąca, że organ administracji publicznej rozstrzygając w oparciu o orzeczenia sądowe sporne zagadnienie sporządzenia z akt sprawy kserokopii żądanych przez stronę dokumentów, winien również uwzględnić, uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 r. I OPS 1/18. W uchwale tej NSA wyraził pogląd, że "W ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.:; Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy." W uzasadnieniu uchwały NSA podniósł, że trudności interpretacyjne art. 73 § 1 k.p.a. wynikają z tego, że ustawodawca wymieniając w tym przepisie uprawnienia strony postępowania administracyjnego, związane z udostępnieniem akt, pominął możliwość żądania od organu sporządzenia ich kopii (kserokopii).

Podkreśliła skarżąca, że organ odwoławczy błędnie zidentyfikował jej wniosek jako żądanie wydania z akt sprawy uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, a nie żądanie wydanie kserokopii akt sprawy. W żadnym miejscu złożonego wniosku nie było mowy o kopii uwierzytelnionej. Ponadto PINB wydał przecież kopię części żądanych dokumentów nie czyniąc żadnych problemów. Zarzuciła skarżąca, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował art. 73 k.p.a. posługując się wyłącznie wykładnią językową, która w świetle obowiązującego prawa i przyjętej linii orzecznictwa nie może mieć miejsca.

W związku z powyższym, a w szczególności z tym, że wniosek nie obejmował sporządzenia kopii uwierzytelnionych, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego winien wydać znajdującą się w aktach sprawy kopię opinii technicznej sporządzonej na potrzeby postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie wybudowania parkingów na działce nr (...) w m. R. gm. C., tak samo jak uczynił to z pozostałymi aktami sprawy, o sporządzenie kopii których skarżąca wystąpiła wnioskiem z 30 października 2018 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) - dalej jako k.p.a., a mianowicie, czy przepis ten daje stronie postępowania uprawnienie do uzyskania kserokopii dokumentów z akt sprawy.

Kwestią tą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 8 października 2018 r. sygn. akt I OPS 1/18 (dostępny w CBOSA) stwierdzając, że "... w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy".

W uzasadnieniu przywołanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał między innymi, że "... odczytując przepis art. 73 § 1 k.p.a. mieć należy jednak na względzie, na co słusznie zwrócił uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich, że nie każda ze stron ma możliwość samodzielnego zapisania zawartości akt za pomocą najnowocześniejszych urządzeń technicznych, czy to ze względu na to, że ich nie posiada, czy to z uwagi na nieumiejętność posługiwania się nimi. W takiej sytuacji, odmowa wykonania kopii za pomocą dostępnych w biurze organu urządzeń prowadziłaby w istocie do nierówności pomiędzy stronami ze względu na dostępność nowych technologii, co nie może znaleźć akceptacji w demokratycznym państwie prawym. Powszechna dostępność np. kserokopiarek w urzędach i łatwość z jaką można w ten sposób uzyskać choćby kserokopię żądanego materiału z akt, powinna pozwolić rozwiązać tę sytuację w zgodzie z gwarancjami z art. 51 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP. Oznaczać to może jedynie odczytanie przepisu art. 73 § 1 k.p.a. jako dopuszczającego sporządzenie na wniosek strony kopii z akt, przy użyciu dostępnych w organie urządzeń, tak aby w dobie postępu technicznego możliwość utrwalenia treści akt przez stronę nie ograniczała się do notatek odręcznych, z istoty swej niegwarantujących w stosunkowo krótkim czasie takiego odwzorowania treści, jak np. kserokopia, czy fotokopia. W konsekwencji zaaprobować należy stanowisko, że przepis art. 73 § 1 k.p.a. powinien być odczytywany w sposób, który odpowiadał będzie postępowi technologicznemu. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów, że uprawnienie do otrzymania uwierzytelnionych odpisów z art. 73 § 2 k.p.a. nie zabezpiecza prawa strony do utrwalenia na własne potrzeby zawartości z akt. W istocie bowiem ustawodawca istotnie zawęża możliwość skorzystania ze sporządzonych przez organ na żądanie strony uwierzytelnionych odpisów z akt poprzez użycie kwantyfikatora "ważny interes", który nie daje gwarancji stronie, że uzyska odpis uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy w każdej sytuacji, gdy samodzielne sporządzenie będzie dla niej niemożliwe lub nadmiernie utrudnione...".

Wykładnia zawarta w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego ma moc wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych na zasadzie określonej w art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej jako p.p.s.a.

Z powyższego wynika, iż organ odwoławczy w sposób wadliwy dokonał wykładni art. 73 § 1 k.p.a. odmawiając wydania skarżącej kopii opinii technicznej sporządzonej na potrzeby postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie wybudowania parkingów na działce nr (...) w miejscowości R. gm. C.

Na marginesie odnosząc się do uzasadnienia postanowienia organu I instancji zauważyć należy, iż stosownie do art. 332 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1231) wolno korzystać z utworów dla celów bezpieczeństwa publicznego lub na potrzeby postępowań administracyjnych, sądowych lub prawodawczych oraz sprawozdań z tych postępowań. Tym samym przepisy powyższej ustawy nie stanowią ograniczenia prawa strony do dostępu do akt sprawy administracyjnej.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. poprzez zwrot uiszczonego wpisu na rzecz strony skarżącej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.