Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1122139

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 7 marca 2012 r.
II SA/Bk 89/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Barbara Romanczuk (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) października 2011 r. Nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata.

Uzasadnienie faktyczne

S. N. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata (k. 5). Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mógłby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, z powodu trudnej sytuacji materialnej. Wnioskodawca wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Źródło utrzymania jego rodziny stanowią dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego o powierzchni (...) ha w wysokości 150 zł miesięcznie oraz wynagrodzenia żony w wysokości 2.200 zł, z tytułu pracy w charakterze pielęgniarki. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni (...) m2 oraz dom w stanie surowym o powierzchni (...) m2. Skarżący poza tym nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, czy też oszczędności (k. 5-6).

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący wskazał, iż w skład jego majątku wchodzi działka o powierzchni (...) m2, na której znajduje się dom o powierzchni (...) m2, garaż o powierzchni (...) m2, a także działka o powierzchni (...) m2, na której znajduje się dom w stanie surowym o powierzchni (...) m2. Posiadane grunty rolnie (...) klasy, zajmują powierzchnię (...) ha (k.14). Dodatkowo w kolejnym oświadczeniu złożonym w dniu 27 lutego 2012 r. podniósł, iż w posiadanym przez niego gospodarstwie rolnym o powierzchni (...) ha uprawniany był jęczmień, przy pomocy maszyn rolniczych brata K. N. Z ww. gruntów zebrano około (...) ton zboża i uzyskano dochód w wysokości 4.000 zł. Dodatkowo skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w kwocie około 4.000 zł. Ponadto wnioskodawca podniósł, iż miesięczne wydatki rodziny wynoszą około 1.000 zł, zaś prowadzonego gospodarstwa rolnego - 200 zł. Skarżący nie posiada samochodu osobowego. Końcowo S. N. wskazał, że od początku roku jego żona już nie pracuje (k. 17).

Do akt sprawy S. N. dołączył kserokopię zaświadczenia o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez jego żonę oraz uzyskanych dochodach w okresie od 1 października 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. (k. 18).

Należy mieć na uwadze, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony - czy to przez działanie prawa, czy faktycznie - ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem do realizacji, którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (vide: postanowienia WSA w Łodzi z 23 grudnia 2008 r., II SA/Łd 848/08, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481).

Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane).

W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna S. N. uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru.

W złożonych oświadczeniach wnioskodawca wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką. Źródłem utrzymania ich dwuosobowej rodziny pozostaje aktualnie jedynie dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego tj. (...) ha, zgodnie z twierdzeniem skarżącego średnio w wysokości około 150 zł miesięcznie. Z dodatkowego oświadczenia wynika, iż ze sprzedaży zboża skarżący uzyskał około 4.000 zł oraz otrzymał dopłaty do gruntów rolnych również w kwocie około 4.000 zł. Faktycznie zatem dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego, po przeliczeniu na 12 miesięcy zamyka się kwotą około 667 zł Żona skarżącego od nowego roku już nie pracuje jako pielęgniarka i nie uzyskuje żadnego dochodu. W skład majątku skarżącego wchodzi działka o powierzchni (...) m2, na której znajduje się dom o powierzchni (...) m2, garaż o powierzchni (...) m2, a także działka o powierzchni (...) m2, na której znajduje się dom w stanie surowym o powierzchni (...) m2. Poza tym rodzina S. N. nie posiada żadnego innego majątku, maszyn rolniczych, czy też inwentarza żywego, a innych przedmiotów wartościowych. Na datę (...) lutego 2012 r. miesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą średnio około 1.000 zł, zaś wydatki na prowadzone gospodarstwo rolne wynoszą około 200 zł. Do akt sprawy - mimo wezwania - skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzające ponoszone wydatki.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Po przeanalizowaniu wniosku skarżącego należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa S. N. budzi uzasadnione wątpliwości, co do jej zgodności ze stanem faktycznym. Rodzina skarżącego od początku roku 2012 uzyskuje miesięcznie dochody w łącznej wysokości około 667 zł. Natomiast ponoszone wydatki wynoszą około 1.200 zł. Skarżący nie wykazał przy tym, aby posiadał jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny.

W tych okolicznościach niewątpliwie należy wskazać, iż skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powyższe okoliczności prowadzą również do wniosku, iż S. N. bądź to nie wskazał rzeczywistych kwot osiąganych przez jego rodzinę dochodów czy też ponoszonych wydatków, bądź posiadane środki przeznacza na cele, którym nie sposób przyznać pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami postępowania sądowego. Przedstawione zatem okoliczności odnośnie dochodów skarżącego oraz jego wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 952/08 i postanowieniu z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 272/08).

Powyższe okoliczności, a w szczególności niewiarygodne oświadczenia przede wszystkim w zakresie wysokości osiąganego dochodu w kontekście ponoszonych wydatków oraz fakt posiadania majątku nie pozwalają na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata.

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.