Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723091

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 12 września 2019 r.
II SA/Bk 427/19
Przesłanki zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska.

Sędziowie Asesor sądowy, WSA: Elżbieta Lemańska, Marek Leszczyński (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody P. z dnia (...) maja 2019 r., nr (...) w przedmiocie zmiany decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda P. decyzją z dnia (...) maja 2019 r. nr (...), po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia (...) kwietnia 2012 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia (...) stycznia 2017 r. nr (...) orzekającej o wymeldowaniu A. B. z pobytu stałego w lokalu położonym w B. przy ul. (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:

W dniu (...) marca 2016 r. na wniosek A. J. (ówczesnej właścicielki lokalu położonego w B. przy ul. (...)) Prezydent Miasta B. wszczął postępowanie w przedmiocie wymeldowania A. B. (powoływanej dalej jako: "Skarżąca") z pobytu stałego w tym lokalu.

Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia (...) stycznia 2017 r. nr (...) orzeczono o wymeldowaniu Skarżącej ze wskazanego lokalu. Powyższe rozstrzygnięcie, wskutek braku odwołania się stron, stało się ostateczne.

W dniu (...) listopada 2018 r. Skarżąca wystąpiła do Wojewody P. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia (...) stycznia 2017 r. o wymeldowaniu jej z pobytu stałego w lokalu przy ul. (...) w B.

Wojewoda P., po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...) orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta B. Powyższa decyzja stała się ostateczna albowiem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z dnia (...) stycznia 2019 r. Nr (...) utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W dniu (...) stycznia 2019 r. Skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta B. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie wymeldowania jej z pobytu stałego w lokalu przy ul. (...) w B. - zakończonego decyzją z dnia (...) stycznia 2017 r. nr (...) oraz uchylenie tejże decyzji. Jako podstawę wznowienia postępowania Skarżąca powołała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Prezydent Miasta B., po przeprowadzeniu stosowanego postępowania, decyzją z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) orzekł o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia (...) stycznia 2017 r. Nr (...) w przedmiocie wymeldowania A. B. z pobytu stałego w lokalu położonym w B. przy ul. (...). Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody P. z dnia (...) marca 2019 r. Nr (...)

Pismem z dnia (...) marca 2019 r. Skarżąca wystąpiła o uchylenie, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., ostatecznej decyzji z dnia (...) stycznia 2017 r. Nr (...) o wymeldowaniu jej z pobytu stałego w ww. lokalu. Uzasadniając powyższy wniosek Skarżąca podała, że posiada słuszny interes w uchyleniu decyzji o jej wymeldowaniu z pobytu stałego, albowiem z tego powodu stała się osobą bezdomną. Wyjaśniła, że powyższa decyzja jest krzywdząca nie tylko dla niej ale również, dla jej syna, z którego zrobiono osobę bezdomną i z uwagi na to, że nie posiada żadnego stałego adresu ma ogromne trudności z odzyskaniem syna z domu dziecka.

Prezydent Miasta B., po rozpoznaniu powyższego wniosku, decyzją z dnia (...) kwietnia 2019 r. Nr (...) odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia (...) stycznia 2017 r. uzasadniając, że uchylenie wymeldowania z opisanego lokalu w sytuacji, gdy Skarżąca nie zamieszkiwała i nie zamieszkuje w tym lokalu stanowiłoby naruszenie art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności. Z tegoż powodu, jak podkreślił organ I instancji, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o słusznym interesie strony, albowiem byłby on sprzeczny z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniosła Skarżąca.

Wojewoda P. decyzją z dnia (...) maja 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia (...) kwietnia 2019 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 154 § 1 k.p.a. jest weryfikacja decyzji ostatecznej pod kątem stwierdzenia, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie jest natomiast przedmiotem tego postępowania merytoryczne rozpoznanie sprawy o wymeldowanie, czy też kontrola merytoryczna decyzji ostatecznej. Dalej Wojewoda zaakcentował, że warunek uwzględnienia słusznego interesu strony prowadzącego do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej powoduje, że przewidziany art. 154 k.p.a. tryb weryfikacji tej decyzji ma zastosowanie przede wszystkim do rozstrzygnięć opartych na uznaniu administracyjnym, tymczasem decyzja o wymeldowaniu takim rozstrzygnięciem nie jest. Uchylenie zatem zgodnej z prawem ostatecznej decyzji związanej przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym prowadziłoby do rażącego naruszenia prawa, skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 154 k.p.a. Konkludując organ II instancji stwierdził, że skoro decyzja o wymeldowaniu nie jest decyzją uznaniową, to biorąc pod uwagę, że organ I instancji w prowadzonym postępowaniu o wymeldowanie bezspornie ustalił, iż doszło do opuszczenia przez Skarżącą spornego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, to miał też obowiązek rozstrzygnąć o jej wymeldowaniu. W rozpatrywanym przypadku nie można bowiem mówić o słusznym interesie strony, gdyż zmiana legalnej, ostatecznej decyzji organu I instancji oznaczałaby rażące naruszenie prawa poprzez wywołanie skutku utrzymania meldunku Skarżącej pomimo spełnienia przesłanki opuszczenia przedmiotowego lokalu, która to przesłanka obligowała organ do wymeldowania Skarżącej. Zdaniem Wojewody również subiektywne poczucie krzywdy Skarżącej nie może być traktowane w kategorii słusznego interesu strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 k.p.a., a tym samym stanowić przesłanki wzruszenia ostatecznej decyzji. Słuszny interes strony nie może być bowiem sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy, ani też go zastępować, gdyż wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada praworządności zobowiązuje organy administracji publicznej do działania na podstawie przepisów prawa.

Dodatkowo organ II instancji podkreślił, że żądane przez Skarżącą rozstrzygnięcie byłoby sprzeczne także z interesem społecznym, gdyż w interesie społecznym leży przestrzeganie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej wart. 16 § 1 k.p.a. Interes społeczny wymaga również zapewnienia prawidłowego funkcjonowania instytucji publicznych poprzez doprowadzenie do zgodności zapisów ewidencji ludności zawartych w rejestrach z faktycznym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania się. Dane te powinny odzwierciedlać stan faktyczny, a nie tworzyć fikcję meldunkową. Wobec powyższego organ uznał, że przywrócenie zameldowania Skarżącej w spornym lokalu w sytuacji, gdy od kilku lat ona tam nie mieszka, stanowiłoby naruszenie art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Konkludując Wojewoda P. zaakcentował jeszcze jedną okoliczność, a mianowicie fakt, iż od czasu rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie Skarżącej zmienił się właściciel przedmiotowego lokalu, a tym samym brak jest faktycznej możliwości zrealizowania przez Skarżącą woli przebywania w tymże lokalu.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła Skarżąca. W skardze jej autorka powołała cały szereg przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, podkreślając, że w przedmiotowym lokalu mieszkała 40 lat i została z niego bezprawnie wyrzucona.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wbrew przeświadczeniu Skarżącej nie naruszają prawa materialnego, a ich wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody P. z dnia (...) maja 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia (...) stycznia 2017 r. orzekającej o wymeldowaniu Skarżącej z lokalu położonego w B. przy ul. (...).

Mająca zastosowanie w przedmiotowej sprawie regulacja art. 154 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z tego przepisu wynika, że możliwość wzruszenia decyzji w jego trybie uzależniona jest od wykazania, że za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej. Decyzja zatem może nie zawierać żadnej wady prawnej, niemniej będą podstawy do jej uchylenia lub zmiany ze względu na zaistnienie przesłanek wymienionych w art. 154 § 1 k.p.a. Wymagania interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego, interesu strony powinny być ustalone w danej sprawie i muszą nabrać konkretnej treści, wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przy czym, biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowej sprawy, należy podkreślić, że warunkiem dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 23 marca 2000 r., sygn. akt IV SA 391/98, ONSA 2001, Nr 2, poz. 93). Organ administracji, uchylając lub zmieniając decyzję nie może zatem rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny z prawem, choćby taki sposób rozstrzygnięcia sprawy leżał w interesie faktycznym strony postępowania.

W niniejszej sprawie Skarżąca zwróciła się o zmianę - w opisanym wyżej trybie art. 154 § 1 k.p.a. - decyzji ostatecznej z dnia (...) stycznia 2017 r. orzekającej o jej wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu położonym w B. przy ul. (...). W kontrolowanym postępowaniu niekwestionowane jest zaś, że Skarżąca od 2015 r. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, a ponadto, jak ustaliły organy, lokal ten stanowi obecnie własność osoby trzeciej. W tych okolicznościach uchylenie decyzji o wymeldowaniu Skarżącej z ww. lokalu spowodowałaby, że niejako "odżyłoby" jej zameldowanie w tym lokalu. Taki zaś skutek, jak słusznie uznały orzekające w sprawie organy, byłby sprzeczny z prawem, albowiem zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1382 z późn. zm.) zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Potwierdzenie nieprawdy z pewnością nie leży w interesie społecznym. W rozpatrywanym przypadku nie można też mówić o słusznym interesie strony, gdyż zmiana legalnej, ostatecznej decyzji organu I instancji oznaczałaby rażące naruszenie prawa poprzez wywołanie skutku utrzymania meldunku Skarżącej pomimo spełnienia przesłanki opuszczenia przedmiotowego lokalu, która to przesłanka obligowała organ właśnie do wymeldowania Skarżącej. Również, subiektywne poczucie krzywdy Skarżącej nie może być traktowane, jak słusznie podkreślił Wojewoda P., w kategorii słusznego interesu strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 k.p.a., a tym samym stanowić przesłanki wzruszenia ostatecznej decyzji. A zatem mimo, że meldunek w ww. lokalu Skarżąca uważa za leżący w jej interesie, trudno mówić, aby był to interes "słuszny" w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a., który uzasadniałby uchylenie decyzji o wymeldowaniu skarżącego.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. nie może zmierzać do ponownej oceny prawidłowości decyzji Prezydenta B. z dnia (...) stycznia 2017 r. Od tej decyzji Skarżąca nie odwołała się, a więc na etapie postępowania prowadzącego do oceny przesłanek z art. 154 k.p.a. za nieskuteczne i spóźnione należy uznać wszelkie argumenty wskazujące na brak "dobrowolności" opuszczenia lokalu przy ul. (...) w B. Postępowanie w trybie art. 154 nie jest dalszym postępowanie w sprawie o wymeldowanie - rozstrzygniętej ww. decyzją. W postępowaniu tym nie dochodzi do ponownej oceny sprawy, ale bada się wyłącznie istnienie słusznego interesu strony lub interesu społecznego na dzień orzekania w trybie art. 154 k.p.a.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy w należyty sposób wykazały zaś, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji o wymeldowaniu Skarżącej na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Za uchyleniem tejże decyzji nie przemawia ani interes społeczny (dbałość o wiarygodność ewidencji ludności), a interes samej strony trudno uznać za "słuszny", w sytuacji gdy na skutek jej uchylenia powstałby stan sprzeczny z prawem polegający na meldunku Skarżącej w lokalu, w którym obecnie nie przebywa i przebywać nie może. Przedmiotowy lokal, jak zaakcentowano już wyżej, stanowi bowiem własność osoby trzeciej. Tymczasem zameldowanie jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkiwania w danym lokalu. Sam zatem zamiar przebywania w danym lokalu w żaden sposób nie może stanowić przesłanki do dokonania zameldowania w nim na pobyt stały, a tym bardziej uchylenia decyzji o wymeldowaniu na podstawie art. 154 § 1 k.p.a.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.