II SA/Bk 322/17, Zawinione przewinienie dyscyplinarne - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2359442

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 sierpnia 2017 r. II SA/Bk 322/17 Zawinione przewinienie dyscyplinarne

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Wincenciak.

Sędziowie NSA: Grażyna Gryglaszewska (spr.), Anna Sobolewska-Nazarczyk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi R. B. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia (...) marca 2017 r. nr (...) w przedmiocie uznania funkcjonariusza za winnego popełnienia zarzucanych czynów i odstąpienia od ukarania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności:

Komendant Miejski Policji w B. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...), uznał za winnego R. B. - specjalistę Referatu Dochodzeniowo - Śledczego (...) Wydziały Kryminalnego Komisariatu Policji (...) w B. tego, że:

I.

w okresie od (...) września 2016 r. do (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komendę Powiatową Policji w M., za numerem (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania, czym nie zastosował się do zapisów pkt 33 zakresu obowiązków karty opisu stanowiska pracy na swoim stanowisku oraz § 21 ust. 4 zarządzenia nr (...) Komendanta Głównego Policji w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu karnym;

II.

w okresie od (...) października 2016 r. do (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komisariat Policji (...) w G., za numerem I.dz. (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania, czym nie zastosował się do ww. przepisów;

III.

w okresie od (...) października 2016 r. do (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komisariat Policji w T., za numerem (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania, czym nie stosował się do ww. przepisów;

IV.

w okresie od (...) października 2016 r. do (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komisariat Policji W., za numerem (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania, czym nie stosował się do ww. przepisów;

V.

w okresie od (...) października 2016 r. do (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komisariat Policji w A., za numerem (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania czym nie zastosował się do ww. przepisów, przez co popełnił przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie nieprawidłowego wykonania czynności służbowych, uznał winnym popełnienia zarzucanego mu czynu oraz odstąpił od ukarania na zasadzie art. 135j ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 135j ust. 5 ustawy o Policji.

Odwołanie od tego orzeczenia wniósł R. B. i zarzucił naruszenie:

1.

art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 21 ust. 4 zarządzenia nr (...) Komendanta Głównego Policji z dnia (...) lipca 2015 r. w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu karnym - wobec dowolnego uznania, że naruszył on dyscyplinę służbową w zakresie nieprawidłowej realizacji przydzielonych mu 5 pomocy prawnych przez to, iż nie wykonał ich w terminie 14 dni od otrzymania i nie powiadomił jednostki zlecającej o niemożności wykonania takiej pomocy prawnej w terminie pomimo, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać jego zachowania za zawinione;

2.

art. 135g ust. 1 ustawy o Policji - wobec potraktowania na jego niekorzyść zachowania zgodnego z praktyką wykształconą i powszechnie stosowaną przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji (...) w B., a polegającą na niewysyłaniu jednostkom zlecającym pomoc prawną informacji o przyczynach niezrealizowania jej w terminie, za co żaden z innych funkcjonariuszy - poza nim - nie został pociągnięty do odpowiedzialności dyscyplinarnej;

3.

art. 135g ust. 1 ustawy o Policji - wobec niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieuwzględniania okoliczności przemawiających na jego korzyść, a mianowicie tego, że Komisariat Policji (...) w B. w 2016 r. - na tle innych jednostek Policji w regionie - wykazał się jednym z najwyższych wskaźników zaległości, co wynika m.in. z dużej ilości spraw prowadzonych przez komisariat, a co z kolei przekłada się na duże obciążeniu funkcjonariuszy sprawami i czynnościami, a nadto w okresie od (...) września 2016 r. do (...) października 2016 r. do Komisariatu Policji (...) w B. wpłynęło 219 odezw o wykonanie pomocy prawnych na rzecz innych jednostek Policji, a z wydruku z Elektronicznego Rejestru Pomocy Prawnych wynika, iż z tych 219 spraw tylko 53 sprawy (24%) zostało zrealizowanych w terminie, zaś 166 spraw po terminie;

4.

art. 1351 ust. 1 ustawy o Policji wobec dowolnego, pozostającego w sprzeczności z treścią zgromadzonego materiału dowodowego przyjęcia, że:

- przyznał się on do popełnienia zarzucanego mu czynu, chociaż w czasie przesłuchania w dniu (...) grudnia 2016 r. przyznał się jedynie do tego, że w terminie 14 dni od odbioru pomocy prawnych nie zrealizował,

- sposób realizacji pomocy prawnych w okresie od (...) września 2016 r. do (...) października 2016 r. w Komisariacie Policji (...) w B. ma marginalne znaczenie dla niniejszego postępowania, chociaż wskazuje się, że niespełna 1/4 pomocy prawnych została zrealizowana w terminie, zaś w przypadku pozostałych spraw nie były wysyłane jednostkom zlecającym powiadomienia o przyczynach uniemożliwiających ich wykonanie w terminie, co było zgodne ze zwyczajem panującym w komisariacie w tym zakresie i do jesieni 2016 r. było akceptowane, a co najmniej tolerowane przez przełożonych,

- odnośnie zarzutu dyscyplinarnego nr I pomimo, że miał jedynie 2 dni na zrealizowanie tej pomocy prawnej, to powinien był telefonicznie ustalić w Areszcie Śledczym w B. terminu przesłuchania mężczyzny i wtedy dowiedziałby się, że za kilka dni zostanie on przeniesiony do Zakładu Karnego w R. i realizacja tej pomocy będzie niemożliwa, w sytuacji gdy nie ma takiej praktyki, by widzenia z osadzonymi odbywały się po wcześniejszym telefonicznym umówieniu w Areszcie Śledczym terminu wizyty, a nadto nikt - ze względów bezpieczeństwa - nie udziela się telefonicznie informacji o dacie transportowania osadzonych,

- A. A. nie pełni już służby w Policji, więc nie może z tego tytułu ponieść odpowiedzialności dyscyplinarnej za przydzielanie spraw policjantom będącym na urlopie pomimo, że w dacie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko obwinionemu wskazany funkcjonariusz pozostawał w służbie w Policji i nie było przeszkód, by tak jak w stosunku do obwinionego, wyciągnąć wobec niego konsekwencje dyscyplinarne;

5.

art. 132a pkt 2 ustawy o Policji wobec uznania, że działał on w sposób zawiniony, choć jednocześnie przełożony dyscyplinarny nie dokonał oceny stopnia zawinienia tj. działania z winy umyślnej lub nieumyślnej.

Komendant Wojewódzki Policji w B. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia (...) marca 2017 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, uznając że obwiniony naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że:

I.

w okresie od (...) września 2016 r. do (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komendę Powiatową Policji w M., za numerem (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania, czym nie zastosował się do zapisów pkt 33 zakresu obowiązków karty opisu stanowiska pracy na swoim stanowisku oraz § 21 ust. 4 zarządzenia nr (...) Komendanta Głównego Policji w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu karnym;

II.

w okresie od (...) października 2016 r. do (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komisariat Policji (...) w G., za numerem I.dz. (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania, czym nie zastosował się do zapisów ww. przepisów;

III.

w okresie od (...) października 2016 r. do (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komisariat Policji w T., za numerem (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania, czym nie zastosował się do ww. przepisów;

IV.

w okresie od (...) października 2016 r. do (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komisariat Policji W., za numerem (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania, czym nie zastosował się do ww. przepisów;

V.

w okresie od (...) października 2016 r. do dnia (...) października 2016 r. w sposób nieprawidłowy realizował przydzieloną mu pomoc prawną zleconą przez Komisariat Policji w A., za numerem (...), poprzez to, że nie wykonał jej w terminie 14 dni od otrzymania czym nie zastosował się do ww. przepisów, przez co popełnił przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie nieprawidłowego wykonania czynności służbowych.

W uzasadnieniu odnosząc się do poszczególnych zarzutów podano, że w zakresie zarzutu nr I z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika iż w dniu (...) września 2016 r. do Komisariatu Policji (...) w B. wpłynęło datowane na dzień (...) sierpnia 2016 r., pismo Komendy Powiatowej Policji w M., nr (...), o wykonanie pomocy prawnej. Z uwagi na to, że właściwym w przedmiotowej sprawie był Komisariat Policji (...) w B. w dniu (...) września 2016 r. całość korespondencji została przekazana zgodnie z właściwością. Pismo zawierało prośbę o ogłoszenie, w sprawie o sygnaturze akt (...) - w ramach pomocy prawnej - zarzutów odbywającemu karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w B. - G. K., pouczenie go o uprawnieniach i obowiązkach podejrzanego oraz przesłuchanie w charakterze podejrzanego. Jednocześnie wskazano osobę do kontaktu w sprawie w razie pytań bądź wątpliwości oraz przesłano w załączeniu dwa egzemplarze postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz kserokopie dokumentów bankowych. Po wpłynięciu pomocy prawnej do jednostki A. A. - ówczesny Kierownik Referatu Dochodzeniowo-Śledczego (...) Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji (...) w B., nie bacząc na fakt, że obwiniony w okresie od (...) do (...) września, był nieobecny w służbie (wykorzystywał urlop i dzień wolny), przydzielił ją do realizacji R. B., który (zgodnie z grafikiem) powrócił do służby w dniu (...) września 2016 r. "zaś odbiór przedmiotowej pomocy prawnej pokwitował w dniu (...) września 2016 r. Nie wykonawszy w sprawie żadnej czynności, bądź ustaleń, w dniu (...) września 2016 r. (po 12 dniach, w tym 9 dniach służby), sporządził i przedłożył przełożonemu pismo skierowane do Dyrektora Aresztu Śledczego w B., nr (...), zawierające prośbę o umożliwienie wykonania z osadzonym czynności procesowych w dniu (...) października 2016 r., a więc w (...) dniu od otrzymania (pokwitowania odbioru) owej pomocy prawnej do realizacji. Kolejną czynnością było skierowanie do KPP w M. w dniu (...) października 2016 r. pisma nr (...), przygotowanego przez obwinionego zawierającego informację, że G. K. przebywa w Zakładzie Karnym w R. Organ odwoławczy stwierdził, że sprawa ta formalnie została zakończona w dniu (...) października 2016 r. Stąd stwierdzono, że czyn zarzucany obwinionemu w zarzucie nr I popełniony został w okresie od (...) września do (...) października 2016 r. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że korekta w tym zakresie nie stanowi istotnej zmiany z punktu możliwości przypisania zawinienia obwinionemu i nie powoduje konieczności uchylania zaskarżonego orzeczenia, gdyż rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga w związku z tym przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części (art. 135n ust. 4 pkt 3 ustawy o Policji).

Odnośnie zarzutu z pkt II podano, że pomoc prawna dotyczyła przesłuchania dorosłego domownika zamieszkałego pod adresem: ul. (...) w B. na okoliczność miejsca zamieszkania G. K. albo przedstawienia wymienionemu zarzutu i przesłuchania w charakterze podejrzanego. Pomoc ta została zlecona przez Komisariat Policji (...) w G., nr (...) i wpłynęła do Komisariatu Policji (...) w B. w dniu (...) października 2016 r. W dniu (...) października 2016 r. A. A. przydzielił ją R. B., zakreślając 14-dniowy termin realizacji. Dnia następnego policjant pokwitował odebranie dokumentacji. Do dnia (...) października nie została ona zrealizowana, mimo że obwiniony w tym czasie miał 17 dni, w których pełnił służbę. Fakt ten ujawniono w dniu (...) listopada 2016 r. W efekcie pomoc prawną przekazano do realizacji innemu policjantowi i w dniu (...) listopada 2016 r. sprawa ta została zakończona (zgodnie z wpisem w ERPP).

W zakresie zarzutu nr III pomoc realizowana była na rzecz Komisariatu Policji w T. nr (...). Chodziło o rozpytanie na notatkę urzędową wskazanej osoby na okoliczności będące w zainteresowaniu jednostki zlecającej. Wpłynęła ona do Komisariatu Policji (...) w dniu (...) października 2016 r. W dniu (...) października 2016 r. A. A. przydzielił ją R. B., zakreślając 14-dniowy termin realizacji. Dnia (...) października 2016 r. policjant pokwitował odebranie dokumentacji. Do dnia (...) października nie została ona zrealizowana, mimo że obwiniony w tym czasie miał 17 dni, w których pełnił służbę. Fakt ten ujawniono w dniu (...) listopada 2016 r. W efekcie pomoc prawną przekazano do realizacji innemu policjantowi i w dniu (...) listopada 2016 r. sprawa ta została zakończona (zgodnie z wpisem w ERPP).

W zakresie zarzutów nr II i III organ odwoławczy podniósł, że pomoce prawne odebrane zostały fizycznie przez obwinionego w dniu (...) października 2016 r., a zatem nie mógł on popełnić przedmiotowych czynów już w dniu (...) października 2016 r. Stąd też stwierdzono, że czyny z zarzutów nr II i III popełnione zostały w okresie od (...) do (...) października 2016 r. Tak samo jak w przypadku zarzutu z pkt I przyjęto, że korekta w tym zakresie nie stanowi istotnej zmiany z punktu możliwości przypisania zawinienia obwinionemu i nie powoduje konieczności uchylania zaskarżonego orzeczenia.

Odnośnie pomocy prawnej realizowanej na potrzeby Komisariatu Policji W. nr (...), o której mowa w zarzucie nr IV podano, że wpłynęła ona do siedziby wykonawcy w dniu (...) września 2016 r. Tym razem chodziło o ustalenie czy pod wskazanym adresem zamieszkuje M. A., a jeżeli tak to przesłuchanie go w charakterze świadka. Obwiniony odebrał dokumentację w dniu (...) października 2016 r. Mimo upływu 20 dni, w których pełnił służbę, dopiero (...) października 2016 r. przeprowadził rozmowę z matką wskazanej osoby, ustaliwszy, że nie znane jest jej miejsce przebywania syna. Pomoc ta zakończona została (...) października 2016 r. poprzez powiadomienie, stosownym pismem jednostki zlecającej. Zgodnie z wydrukiem z ERPP zakończenie tej sprawy miało miejsce w dniu (...) listopada 2016 r. Również w tym wypadku organ odwoławczy dokonał korekty, gdyż pomoc prawna odebrana została fizycznie przez obwinionego już w dniu (...) października 2016 r. i w zasadzie już od tego dnia mógł on wykonywać czynności w tej sprawie. A zatem nie mógł on popełnić przedmiotowego czynu w dopiero od dnia (...) października 2016 r. Stąd też stwierdzono, że czyn zarzucany z pkt IV popełniony został w okresie od (...) do (...) października 2016 r.

Odnośnie ujętej w zarzucie nr V pomocy prawnej na rzecz Komisariatu Policji w A., w ramach postępowania nr (...), podano że wpłynęła ona do Komisariatu Policji (...) w B. w dniu (...) października 2016 r. Chodziło w niej o przesłuchanie w charakterze świadka W. P. lub dorosłego domownika zamieszkałego pod wskazanym adresem. W dniu (...) października 2016 r. A. A. przydzielił ją R. B., zakreślając 14-dniowy termin realizacji. Obwiniony pokwitował odbiór dokumentacji związanej z tą pomocą prawną w dniu (...) października 2016 r. Do dnia (...) października nie została ona zrealizowana, mimo że obwiniony w tym czasie miał 15 dni, w których pełnił służbę. Fakt ten ujawniono w dniu (...) listopada 2016 r. W efekcie pomoc prawną przekazano do realizacji innemu policjantowi i w dniu (...) listopada 2016 r. sprawa ta została zakończona (zgodnie z wpisem w ERPP). W zakresie tego zarzutu także dokonano korekty, albowiem pomoc prawna zlecona przez Komisariat Policji w A. odebrana została fizycznie przez obwinionego w dniu (...) października 2016 r., a zatem nie mógł on popełnić przedmiotowego czynu w okresie od (...) do (...) października 2016 r. W dniach (...) i (...) października (zgodnie z grafikiem) miał on dni wolne od służby, zaś w dniu (...) października 2016 r. pełnił służbę od godz. 6:00 (dyżur zdarzeniowy). Stąd też stwierdzono, że czyn zarzucany obwinionemu w pkt V popełniony został w okresie od (...) do (...) października 2016 r.

Organ odwoławczy podał, że w dniu (...) grudnia 2016 r., w charakterze obwinionego przesłuchany został R. B., który zrozumiał treść ciążących na nim zarzutów i przyznał się do tego, że w terminie 14 dni od odbioru pomocy prawnych nie zrealizował ich. Podkreślił dodatkowo, że ma na myśli wszystkie pięć pomocy prawnych ujętych w zarzutach. Poza tym złożył obszerne wyjaśnienia ustosunkowując się do każdego z zarzucanych mu deliktów dyscyplinarnych. Organ podał, że z wyjaśnień obwinionego generalnie wynika, iż pomoce prawne nie były realizowane przez niego w nakreślonym terminie z uwagi na obciążenie innymi, w jego ocenie pilniejszymi obowiązkami służbowymi, związanymi głównie z prowadzeniem postępowań przygotowawczych. Odnośnie zarzutów, których subsumpcji dokonano w punktach II-V obwiniony wskazał, że w październiku, w dniach od (...) do (...), pełnił służbę jedynie 12 dni (nie licząc dni z dyżurami zdarzeniowymi) i tylko w te dni mógł ewentualnie realizować pomoce prawne. Nie robił tego jednak, gdyż zajmował się sprawami bardziej priorytetowymi w 20-30 postępowaniach przygotowawczych, które w tym czasie prowadził, a pomocy prawnych nie wykonał z uwagi na brak czasu. Przed udaniem się na urlop obwiniony miał informować ówczesnego kierownika o niezrealizowanych pomocach, jednakże nic z tym nie zrobiono, ze względu na trudną sytuację kadrową w referatach dochodzeniowo-śledczych komisariatu. Wyjaśnił również, powołując się na konkretne liczby, że w Komisariacie Policji (...) w B. normą jest, że pomoce prawne nie są realizowane przez funkcjonariuszy w terminie 14 dni, a postępowanie dyscyplinarne wszczęto jedynie w stosunku do niego.

Zdaniem organu odwoławczego wszystkie zarzuty naruszenia przez obwinionego dyscypliny służbowej poprzez nieprawidłową realizację przydzielonych pomocy prawnych są zasadne, gdyż swoim zaniechaniem niewątpliwie naruszył on obowiązujące w tym zakresie, a wskazane w treści zarzutów normy prawne oraz postanowienia "Karty opisu stanowiska pracy", zawarte w punkcie nr 8 podpunkt 33, obligujące do wykonywania pomocy prawnych. Odkładając w czasie (poza wskazane w zarzutach 14 dni) realizację przydzielonych pomocy prawnych, przyjmując nawet, iż w Komisariacie Policji (...) w B. normą było "nieprzejmowanie się" owym terminem, w kontekście wyjaśnień obwinionego, z których wynika, iż był on świadom (jak wskazuje ze względu na inne obowiązki służbowe) przekroczenia terminu wskazanego na realizację pomocy prawnych, przyjąć należy, że co prawda nie miał on zamiaru popełnienia przewinień służbowych, popełnił je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką mógł i powinien przewidzieć. Zdaniem organu odwoławczego świadczy to o braku umyślności w zaniechaniu obwinionego, co było także wynikiem przyjętego w komisariacie zwyczajowego trybu załatwiania tego rodzaju spraw z naruszeniem 14-dniowego terminu. Nie zwalnia to jednak obwinionego z odpowiedzialności dyscyplinarnej, gdyż znajomość obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa obligowała go do dochowania owych terminów, a przynajmniej dążenia do ich dochowania, tym bardziej, że przydzielający pomoce prawne na ów 14-dniowy termin wskazywał. Panujące w tym zakresie praktyki, czy zwyczaje mogą zaś mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie sprawy. Podano, że z załączonego do akt sprawy wydruku z ERPP, zawierającego 219 pomocy prawnych realizowanych w Komisariacie Policji (...) Policji w B. w okresie od (...) września do (...) października, wynika, że tylko 13 z nich przydzielonych było obwinionemu (pozycje nr: 56, 99, 110, 111, 124, 140, 152, 158, 172, 176, 200, 203 i 210), w tym ujęte w zarzutach dyscyplinarnych (nr: 99, 110, 111, 124, 210). Przydzielane obwinionemu pomoce prawne stanowiły jedynie 5,94% ogółu pomocy prawnych wpływających do komisariatu w tamtym okresie i w związku z tym nie można mówić o nadmiernym obciążaniu policjanta pomocami prawnymi, a jak wynika z ustaleń postępowania dyscyplinarnego innymi obowiązkami (sprawami) policjanci komisariatu byli obciążani w porównywalny sposób. Spośród owych 13 pomocy prawnych obwiniony dwie z nich (pozycje nr 56 i 172) zrealizował co zdaniem organu odwoławczego wskazuje, że - wbrew twierdzeniom obwinionego - było to obiektywnie możliwe.

Organ odwoławczy podkreślił, że termin 14 dni jest liczony w dniach kalendarzowych, a nie np. w dniach roboczych czy dniach służby (na co stara się wskazać w swoich wyjaśnieniach obwiniony). Termin ten jest terminem instrukcyjnym (porządkowym), a co za tym idzie jest terminem przekraczalnym, a jego celem jest jedynie przyspieszenie postępowania. Czynność dokonana po takim terminie jest skuteczna. W tym przypadku, ze względów porządkowych, zakłada się oficjalne poinformowanie strony zlecającej o jego niedotrzymaniu. Terminy tego rodzaju nakazują dokonanie pewnych czynności procesowych w określonym czasie, ale ich przekroczenie nie wywołuje ujemnych skutków procesowych w postaci bezskuteczności czynności. Nie wyklucza to jednak możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza niedochowującego takiego terminu, szczególnie w sytuacji, gdy jego niedotrzymanie wynika z zaniechania i opieszałości, a więc winy policjanta i spotyka się z negatywną reakcją jednostki zlecającej czynności do wykonania, a w tym konkretnym przypadku prokuratora nadzorującego postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Komendę Powiatową Policji w M. Nadmieniono przy tym, że wbrew regulacjom prawnym w Komisariacie Policji (...) w B. zwyczajem było, że termin ten liczony był od dnia odbioru przez konkretnego policjanta przydzielonej mu pomocy prawnej, mimo że powinien być on liczony od dnia faktycznego wpływu zlecenia do jednostki. Przełożeni akceptowali taki stan rzeczy. Poza tym taki "zwyczajowy" sposób postępowania - obiektywnie rzecz oceniając - jest względniejszy dla policjantów realizujących pomoce prawne, w tym obwinionego, gdyż w przypadku liczenia terminu od chwili wpływu pomocy prawnej do jednostki, jeszcze bardziej narażałoby to funkcjonariuszy na niedochowanie terminu, a co za tym idzie na odpowiedzialność dyscyplinarną. Stąd też, akceptując niejako ów zwyczaj, postawiono obwinionemu zarzuty dotyczące niewykonania pomocy prawnych w terminie 14 dni od dnia ich otrzymania, nie zaś od daty wpływu pomocy do komisariatu.

Organ odwoławczy podniósł przy tym, że nie kwestionuje faktu, iż skala nieprawidłowości w komisariacie w zakresie realizacji pomocy prawnych była duża i normą było przekraczanie terminu na realizację pomocy prawnych, jednakże obwiniony nie był nadmiernie obciążany pomocami prawnymi. Nadto, zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do podejmowania rozważań w zakresie podjętych wobec innych funkcjonariuszy Komisariatu przedsięwzięć zmierzających do wyeliminowania nieprawidłowości w analizowanym zakresie, gdyż nie jest to przedmiotem niniejszej sprawy. W ramach przedmiotowego postępowania rozważana jest jedynie odpowiedzialność obwinionego. Podano, że podejmując decyzję o sposobie zakończenia postępowania dyscyplinarnego poprzez nadzwyczajne złagodzenie odpowiedzialności (odstąpienie od jego ukarania) wzięto pod uwagę, charakter naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków oraz braki kadrowe w komisariacie, przekładające się na obciążenie funkcjonariuszy prowadzonymi sprawami, których - w przypadku pomocy prawnych - w analizowanym okresie obwiniony otrzymał jedynie trzynaście. Potwierdzone naruszenie dyscypliny służbowej obliguje natomiast przełożonego dyscyplinarnego do uznania zawinienia policjanta, konsekwencją czego może być wymierzenie jednej z kar dyscyplinarnych wskazanych w art. 134 ustawy o Policji.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, przyjęte rozstrzygnięcie nie jest przejawem dowolności i bez wątpienia nie może być poczytywane za nadmierną represję w stosunku do popełnionych przewinień dyscyplinarnych. Organ odwoławczy podał, że dokonując analizy całości materiału zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym, nie stwierdził uchybień w zakresie zbierania dowodów, ani też nie dopatrzył się błędów w ustaleniach faktycznych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył R. B. i zarzucił naruszenie:

I.

przepisów prawa materialnego, tj.:

1.

art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 21 ust. 4 zarządzenia nr (...) Komendanta Głównego Policji z dnia (...) lipca 2015 r. w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu karnym poprzez dowolne uznania, że naruszył on dyscyplinę służbową na skutek nieprawidłowej realizacji przydzielonych mu 5 pomocy prawnych w ten sposób, że nie wykonał ich w terminie 14 dni od momentu ich otrzymania, pomimo braku przesłanek do przyjęcia jego winy za zachowania opisane w zarzutach, zwłaszcza przy jednoczesnym stwierdzeniu, że w komisariacie przyjęto zwyczajowy tryb załatwiania tego rodzaju spraw z naruszeniem tego terminu;

2.

art. 132a pkt 2 ustawy o Policji wobec uznania, że działał on w sposób zawiniony oraz przypisania mu winy nieumyślnej pomimo, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na taką kwalifikacje jego zachowania, a organ nie sprecyzował dostatecznie na czym nieumyślność obwinionego polegała.

II.

przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1.

art. 135g ust. 1 ustawy o Policji wobec potraktowania na jego niekorzyść zachowania, które pozostaje w zgodzie z praktyką wykształconą i powszechnie stosowaną na polecenie Komendanta Komisariatu przez wszystkich dyżurnych w k.p. (...) w B. (co potwierdził m.in. świadek K. S.), a polegającą na niepowiadamianiu jednostek zlecających pomoc prawną o przyczynach niezrealizowania jej w terminie;

2.

art. 135g ust. 1 ustawy o Policji wobec wydania orzeczenia na podstawie wadliwie wyjaśnionego stanu faktycznego sprawy, a szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających jednoznacznie na jego korzyść, tj. że:

- w czasie zarzucanych czynów w roku 2016, k.p. (...) w B. w odniesieniu do pozostałych jednostek Policji w regionie wykazał się jednym z najwyższych wskaźników zaległości, co związane jest m.in. ze znacznym obłożeniem sprawami prowadzonymi przez ten komisariat i wpływa na nadmierne obciążenie funkcjonariuszy czynnościami, co zostało zdecydowanie potwierdzone zeznaniami świadków, w tym A. A.

- w okresie od (...) września 2016 r. do (...) października 2016 r. do k.p. (...) w B. wpłynęło 219 odezw o wykonanie pomocy prawnych na rzecz innych jednostek policji. Z wydruku z Elektronicznego Rejestru Pomocy Prawnych wynika, że z tych 219 stanowiących sumę wszystkich spraw, wyłącznie 53 zostało zrealizowanych w terminie, zaś 166 już po jego upływie, co daje skuteczność na poziomie 24%,

- w okresie wskazanym w zarzutach szereg policjantów k.p. (...) obowiązanych do realizacji pomocy prawnej nie wykonało jej w terminie, ani nie zawiadomiło jednostki zlecającej o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, a pomimo to żaden z nich nie poniósł odpowiedzialności dyscyplinarnej, co potwierdzone jest wydrukiem z Elektronicznego Rejestru Pomocy Prawnych,

3.

art. 135g ust. 1 w zw. z art. 135j ust. 1 ustawy o Policji poprzez nieuprawnione przyjęcie, że włączony w poczet akt sprawy wydruk z Elektronicznego Rejestru Pomocy Prawnych należy traktować jedynie pomocniczo, podczas gdy stanowi on odzwierciedlenie faktycznej efektywności funkcjonariuszy i jednoznacznie przemawia za korzyść obwinionego.

Wskazując na te naruszenia skarżący wniósł o uchylenie orzeczeń obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi podano, że pomimo iż w sumie 16 funkcjonariuszy Policji wykonało pomoc prawną po terminie, postępowanie dyscyplinarne wszczęte zostało wyłącznie wobec skarżącego. Zdaniem skarżącego selektywne prowadzenie postępowań dyscyplinujących wobec "wybranych funkcjonariuszy" jest niedopuszczalne. Skoro wykazuje się pobłażliwość dla pozostałych funkcjonariuszy, wykonujących zadania zlecone w ramach pomocy prawnej z przekroczeniem terminu i nie informuje się jednostek zlecających o przeszkodach w ich wykonaniu, to podobną konsekwencją należało się wykazać wobec skarżącego. Zachowanie skarżącego w niczym nie odbiega od zachowania innych funkcjonariuszy, które było zgodne ze zwyczajem panującym w Komisariacie w tym zakresie, a przede wszystkim miało akceptację przełożonych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżone Orzeczenie nr (...) Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. nie narusza przepisów prawnych. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1782) w stosunku do każdego z pięciu zarzutów dyscyplinarnych. Brzmienie przepisów jest następujące:

"Art. 132.

1. Policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.

2. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.

3. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności:

2)

zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy."

Zarzuty zaniechania czynności służbowych postawione skarżącemu wynikały z niedotrzymania terminów, o jakich stanowi § 21 ust. 4 Zarządzenia nr (...) Komendanta Głównego Policji z dnia (...).07.2015 r. w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu.

Przepis § 21 ust. 4 ww. zarządzenia określa termin wykonania czynności najpóźniej w ciągu 14 dni od daty wpływu zlecenia, przy czym o czasie opóźnienia - należy powiadomić zlecającego.

W sprawie niniejszej nie było spornym to, że funkcjonariusz R. B., zgodnie z zakresem swoich obowiązków służbowych (pkt 33 karty opisu stanowiska pracy - str. 133 akt adm.) miał za zadanie realizować pomoce prawne na rzecz jednostek Policji, prokurator, sądów i innych podmiotów. Każde zlecenie miał wykonać w terminie 14 dni od daty jego doręczenia do wykonania. Skarżący, przesłuchany w charakterze obwiniającego przyznał, że nie zrealizował, w każdym z pięciu przypadków, zleconych pomocy prawnych w terminie 14 dni od daty odbioru zleceń (str. 82-83 akt administracyjnych).

Zwłoka, ponad termin 14 dni, wynosiła odpowiednio od 4 do 10 dni, bądź w ogóle zadania nie zrealizowano, co skrupulatnie wyliczył organ II instancji.

Są to, w ocenie Sądu, fakty niepodważalne, gdyż wynikają z dokumentacji wewnętrznej Komisariatu (...) Policji, nadto nie zaprzecza im sam skarżący.

W ocenie Sądu, żadna ze wskazanych przyczyn opóźnienia w wykonaniu obowiązków, podana zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, nie może ekskulpować skarżącego. Mianowice to, że w zarzucanym okresie:

* skarżący był nadmiernie obciążony różnymi czynnościami;

* większość funkcjonariuszy Komisariatu (...) nie realizowało pomocy prawnych w terminie, bo na 219 odzew w terminie wykonano tylko 53, a 166 po jego upływie;

* nikt nie zawiadamiał jednostek zlecających o przyczynach niezałatwienia spraw w terminie;

* żaden z funkcjonariuszy nie podniósł odpowiedzialności dyscyplinarnej oprócz skarżącego;

* postępowanie skarżącego w niczym nie odbiegało od zachowań innych funkcjonariuszy, co było akceptowane przez przełożonych;

* postępowanie dyscyplinarne wszczęte tylko wobec skarżącego miało charakter "prewencji generalnej wobec pozostałych funkcjonariuszy", co nasuwa wątpliwości co do bezstronności organów.

Należy zauważyć (co podkreślił organ II Instancji), że skarżącemu nie uczyniono zarzutu braku powiadamiania jednostek zlecających o przyczynach wydłużenia terminów w załatwieniu spraw. Ta kwestia pozostaje poza meritum sprawy, a co zatem idzie chybiony jest w tym kontekście, zarzut skargi o naruszenie przepisów art. 135 "g" ust. 1 ustawy o Policji.

Organy obu instancji nie negowały okoliczności, że inni funkcjonariusze Komisariatu (...) również nie przestrzegali terminów w załatwianiu pomocy prawnych ani tego, że Komisariat (...) nie funkcjonował prawidłowo. Nie mniej jednak organy wnikliwie wykazały, wbrew zarzutowi skargi, że skarżący popełnił przewinienia dyscyplinarne, bowiem był świadomy wiążących go terminów w wykonaniu pomocy prawnych i obiektywnie mógł je zrealizować. Przemawia za tym okoliczność, że w okresie od (...) września do (...) października 2016 r. miał przydzielonych do wykonania 13 pomocy prawnych, co stanowiło jedynie 5,94% ogółu pomocy prawnych wpływających do komisariatu (...). Nie świadczy to, w ocenie Sądu, o nadmiernym obciążeniu skarżącego przez przełożonych tego rodzaju zleceniami.

Nie sposób zgodzić się z zarzutem skargi, iż organy nie sprecyzowały wobec skarżącego przesłanki nieumyślnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, o jakim stanowi art. 132 "a" pkt 2 ustawy o Policji.

Art. 132 "a" definiuje przewinienie dyscyplinarne jako zawinione m.in. wtedy, gdy policjant: nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo, że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.

Uszło uwadze pełnomocnika skarżącego, że na str. 14-15 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ II instancji dokładnie wywiódł, z czego wynika zawinienie skarżącego w popełnieniu przewinień dyscyplinarnych konstatując prawidłowo, że już samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowaniem odpowiedzialności bez względu na to, czy działanie lub zaniechanie było zamierzone, czy też nie, przez funkcjonariusza.

Należy raz jeszcze podkreślić, że skarżący składając wyjaśnienia, przyznał się do zarzutów zaniechania wykonania w terminie pięciu pomocy prawnych, podając jako usprawiedliwienie brak czasu, praktykę panującą w komisariacie polegającą na nie przywiązywaniu wagi do obowiązujących terminów zarówno przez pracowników jak i przełożonych.

Postępowanie administracyjne jak też sądowoadministracyjne charakteryzuje się zasadą legalizmu, co oznacza, że Sąd bada zgodność z prawem materialnym i procesowym zaskarżonych decyzji (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 zwana: p.p.s.a.). Oznacza to, iż przy ocenie prawidłowości decyzji nie są brane pod uwagę zasady współżycia społecznego, panujące zwyczaje czy przyjęta praktyka niezgodna z obowiązującymi przepisami, a na takie okoliczności, właśnie powołuje się skarżący. Organ, odstępując od wymierzenia skarżącemu kary miał na względzie aspekty pozaprawne a mianowicie nieprawidłową pracę placówki, brak nadzoru przełożonych czy niechlubne "zwyczaje" panujące w nieprzestrzeganiu obowiązujących terminów w załatwianiu spraw. Wzięto też pod uwagę duże obciążenie Komisariatu (...), jako całej placówki, ilością wpływających wniosków o udzielenie pomocy prawnych, co obrazował m.in. Elektroniczny Rejestr Pomocy Prawnych, dopuszczony przez organy jako dowód w sprawie i właściwie oceniony (wbrew zarzutowi skargi). Organ uwzględnił też, przy zastosowaniu art. 135 "j" ustawy o Policji, dotychczasowy pozytywny przebieg służby skarżącego. Stąd też zastosował odstąpienie od ukarania (art. 135 "j" ust. 1 pkt 3).

Skarżący może, subiektywnie, uważać orzeczenie organu za krzywdzące, ponieważ wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nie dotyczyło innych policjantów za podobne przewinienia dyscyplinarne. Sąd ocenia natomiast, konkretną decyzję pod kątem jej zgodności z prawem i nie bierze pod uwagę (jak wyżej wskazano) aspektów pozaprawnych. O tym, czy inni funkcjonariusze będą pociągnięci do odpowiedzialności dyscyplinarnej, zależy od ich przełożonych a nie od Sądu.

Dlatego też, mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.