Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1512867

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 22 maja 2014 r.
II SA/Bk 1223/13
Postępowanie przed starostą w przedmiocie skierowania kierowcy na badania psychologiczne a zastrzeżenia kierowcy wobec organu kontroli ruchu drogowego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Leszczyński.

Sędziowie: WSA Małgorzata Roleder, NSA Elżbieta Trykoszko (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) października 2013 r. nr (...) w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Komendant Wojewódzki Policji w B. wystąpił w dniu (...).08.2013 r. do Starostwa Powiatowego w B. z wnioskiem o skierowanie na badanie psychologiczne skarżącego P. M., który w okresie od (...).08.2012 r. do (...).07.2013 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego otrzymując za te naruszenia łącznie 25 punktów karnych.

Starosta B. po przeprowadzeniu w sprawie postępowania decyzją z dnia (...).09.2013 r. powołując się na art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. "b" i 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, orzekł o skierowaniu skarżącego na badanie psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że był związany wnioskiem komendanta policji i nie mógł uznaniowo rozstrzygnąć sprawy. Zastrzeżenia strony złożone w toku postępowania związane z naliczeniem punktów karnych zostały przedstawione Komendantowi Wojewódzkiemu Policji, który potwierdził prawidłowość przypisania punktów karnych i zasadność wniosku o skierowanie kierowcy na badanie psychologiczne. Organ wskazał, ze stosownie do treści art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczył on liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego a stosownie do art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w przypadku przekroczenia przez stronę limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, skierowanie na badanie psychologiczne starosta wydaje na wniosek organu kontroli ruchu drogowego. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy oraz okoliczności faktyczne sprawy, starosta był zobowiązany skierować skarżącego na badanie psychologiczne. Fakt wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego wzbudza bowiem wątpliwość, czy strona ma predyspozycje psychologiczne do kierowania pojazdami. Poddanie się kontrolnym badaniom psychologicznym jest obligatoryjne i ma na celu stwierdzenie, czy nie występują u strony przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych kategorii praw jazdy. Organ podkreślił kompetencje starosty w zakresie kontroli predyspozycji kierowców do prowadzenia pojazdów silnikowych.

W odwołaniu od tej decyzji P.M. podtrzymał prezentowane w toku postępowania stanowisko, co do braku podstaw do skierowania na badanie psychologiczne z uwagi na niepoinformowanie przez organ kontroli ruchu drogowego przy ostatnim naruszeniu, że łączna liczba punktów karnych tj. dotychczasowych i za ostatnie przewinienie przekroczy dopuszczalny limit, co uniemożliwiło skarżącemu skorzystanie z systemu anulowania punktów karnych. Do anulowania doszłoby w przypadku odmowy przyjęcia mandatu i skorzystania do czasu rozpatrzenia sprawy o wykroczenie drogowe przez sąd karny ze szkolenia redukującego liczbę punktów karnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia (...).10.2013 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podkreślił, że wniosek komendanta policji o skierowanie kierującego pojazdami na badanie psychologiczne powoduje uruchomienie postępowania przez starostę, które musi zostać zakończone decyzją kierującą kierowcę na takie badanie. Nawiązując do zasad naliczania kierowcom punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, organ odwoławczy zauważył, że starosta i kolegium nie mają możliwości ani uprawnienia do badania prawidłowości przypisania punktów karnych a przy podejmowaniu rozstrzygnięcia związane są wnioskiem komendanta policji. Jedynie organ prowadzący ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, władny jest zakwalifikować dane naruszenie jako podlegające lub też niepodlegające wpisowi do ewidencji, zaś negowanie przypisanych wykroczeń należy wyłączne do kompetencji sądów powszechnych. Organ podkreślił przy tym, że wniosek organu kontroli ruchu drogowego korzysta z domniemania legalności w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Organ II instancji zaakcentował związany charakter decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne, co oznacza, że o treści rozstrzygnięcia przesądza jedynie spełnienie przesłanek ustawowych a organ nie ma możliwości skorzystania z instytucji uznania administracyjnego.

W skardze na tę decyzję wywiedzionej do sądu administracyjnego P. M. podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas i zarzucił decyzji naruszenie prawa. Jego zdaniem świadomość przekroczenia dopuszczalnego limitu punktów karnych w momencie ostatniego naruszenia, pozwoliłaby mu na "przesunięcie" daty prawomocnego przypisania punktów za ostatnie naruszenie do czasu anulowania części dotychczasowych punktów karnych, co w konsekwencji nie pozwoliłoby organowi ruchu drogowego na wystąpienie z wnioskiem o skierowanie na kontrolny egzamin na prawo jazdy. Skarżący powołał się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gliwicach sygn. II SA/GL 26/12 i w wyroku NSA sygn. I OSK 885/09. Zdaniem skarżącego z uwagi na brak poinformowania go przez organ kontroli ruchu drogowego o ilości punktów karnych, postępowanie w sprawie skierowania na badanie psychologiczne kierowcy powinno było zostać umorzone.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując na zapis § 8 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 marca 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, zgodnie z którym odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Dodał przy tym, że niektóre sądy administracyjne zapis powyższy uznają za niemający dostatecznego umocowania w ustawowym upoważnieniu. Nadmienił także, ze skarżący szkolenia nie odbył a jego rozważania są jedynie hipotetyczne.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała oddaleniu. Jak trafnie podkreśla Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wydana w oparciu o art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. "b" ustawy o kierujących pojazdami, decyzja o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, ma charakter decyzji związanej. Z treści przepisu wynika bowiem, że badaniu psychologicznemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym, który przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Kategoryczny charakter decyzji wyraża sformułowanie "podlega" niepozwalające organowi decyzyjnemu na uznaniowość i niezwiązanie wnioskiem organu kontroli ruchu drogowego. Przypisanie w sposób ostateczny kierowcy większej niż 24 liczby punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego i wniosek organu kontroli ruchu drogowego o skierowanie kierowcy na badania psychologiczne są jedynymi elementami, które starosta bierze pod uwagę przy wydawaniu decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. "b" w związku z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. "b" ustawy o kierujących pojazdami. Starosta nie ma kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy za naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Uprawnionym bowiem organem, który dokonuje wpisów punktów karnych do ewidencji jest komendant wojewódzki policji. Skoro zaś zagadnienie ilości punktów zgromadzonych przez kierowcę za naruszenia przepisów ruchu drogowego, leży poza kompetencją starosty, to i wszelkie zastrzeżenia kierowcy wobec organu kontroli ruchu drogowego przypisującego punkty karne, składane na etapie postępowania przed starostą, nie mogą mieć wpływu na postępowanie prowadzone przez starostę. Dotyczy to zastrzeżeń co do prawidłowości przypisania punktów za konkretne naruszenie, jak i co do okoliczności towarzyszących karaniu mandatem. Wymyka się zatem kontroli starosty, samorządowego kolegium odwoławczego i sądu administracyjnego, podnoszony przez stronę brak świadomości ilości punktów zgromadzonych do momentu ostatniego naruszenia i pozbawienie jej - na skutek niepoinformowania przez funkcjonariusza o ilości już przypisanych punktów - możliwości przesunięcia daty przypisania punktów za ostatnie naruszenie w celu odbycia w międzyczasie szkolenia redukującego punkty.

Okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy nie pozostawiają wątpliwości, co do wypełnienia ustawowych przesłanek obligatoryjnego skierowania skarżącego na badanie psychologiczne. Organ kontroli ruchu drogowego wystąpił bowiem w stosunku do skarżącego z wnioskiem o skierowanie na kontrolny egzamin na badanie psychologiczne z powodu przekroczenia w ciągu roku 24 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Dane zawarte we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o skierowanie skarżącego na kontrolny egzamin tj. fakt przekroczenia limitu punktów karnych, były okolicznością obiektywną wiążącą starostę i niepodlegającą weryfikacji w ramach postępowania przed starostą. Skarżący do daty orzekania przez organ o skierowaniu na badania nie podważył ostateczności przypisania mu punktów karnych, których suma przekroczyła 24. Rozważania strony, co do pozbawienia jej możliwości uniknięcia konsekwencji własnego, niewłaściwego postępowania, nie odnoszą się do działania organów administracji publicznej orzekających w sprawie skierowania na badania psychologiczne. Jak trafnie przy tym zauważyło SKO, są to jedynie rozważania hipotetyczne ponieważ skarżący szkolenia prowadzącego do redukcji punktów w ogóle nie odbywał. Z uwagi na hipotetyczne w sprawie znaczenie szkolenia redukującego punkty karne kierowcy, nie można na grunt niniejszej sprawy przenosić orzeczeń wydanych w sprawach, na które się powołał skarżący (o sygn. II SA/Gl 26/12 i I OSK 885/09). W stanach faktycznych każdej z powołanych spraw miało bowiem miejsce odbycie przez kierowcę szkolenia redukującego punkty a w konsekwencji sporna była kwestia przekroczenia limitu punktów i związanych z przekroczeniem sankcji wobec kierowcy (skierowania na powtórny egzamin w sprawie II SA/Gl 26/12 i zatrzymania prawa jazdy w sprawie I OSK 885/09).

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.