Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 14 czerwca 2007 r.
II SA/Bd 968/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski.

Sędziowie WSA: Elżbieta Piechowiak (spr), Małgorzata Włodarska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) 2006 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego

1.

oddala skargę,

2.

zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata Z. J. kwotę 292.80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) 2006 r. Nr (...) Prezydent Miasta B. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) orzekł o wymeldowaniu M. S. wraz z synami: R. S. i M. S. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w B. przy ul. O. w B.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło fakt dobrowolnego opuszczenia przez strony dotychczasowego miejsca pobytu stałego i przeniesienie ich centrum życiowego do lokalu przy ul. N. w B.

Powyższe argumenty zakwestionowała M. S. wnosząc odwołanie.

Odwołująca nie kwestionowała rejestracyjno - porządkowego charakteru przepisów będących podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy, natomiast sposób postępowania organu, który w jej ocenie bezzasadnie przyjął za bezsporne okoliczności dotyczące dobrowolnego opuszczenia przez nią oraz jej synów zajmowanego lokalu. Twierdziła, że wbrew opinii organu I instancji nie opuściła lokalu przy ulicy N. w B. dobrowolnie, ale z uwagi na panujące tam warunki i konieczność przetrwania zimy, co w tymże lokalu nie było możliwe. Po tym okresie zamierzała ponownie tam powrócić.

Podniosła również, że była zainteresowana doprowadzeniem zajmowanego pomieszczenia do stanu, jak to określiła, pozwalającego na ludzkie zamieszkiwanie. Twierdziła, iż to właściciel posesji M. S. nie był zainteresowany przeprowadzeniem remontu zajmowanego przez nią pomieszczenia, jak również doprowadził do zaległości w opłatach. Nadto wskutek jego działań stan pomieszczenia nie pozwał na dłuższe w nim przebywanie. Ponadto argumentowała, iż to właśnie M. S. w 1984 r. zameldował ją dobrowolnie wraz z synami. Obecnie oboje posiadają orzeczenie o niepełnosprawności, a stan ich zdrowia nie pozwala skarżącej na zajmowanie się tak zawiłymi dla niej sprawami jak niniejsza. Zarzuciła organowi, że nie udzielił jej stosownych informacji, co do działań jakie mogła podjąć w obronie swoich praw.

Decyzją z dnia (...) 2006 r. Nr (...) Wojewoda (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B.

Organ II instancji przyjął, iż ustalenia dokonane w toku przeprowadzonego postępowania nie uzasadniają uchylenia bądź zmiany decyzji pierwszoinstancyjnej. Wojewoda (...) odnosząc się do zarzutów wysuniętych w odwołaniu wskazał iż, akt sprawy wynika bezspornie, że M. S. wraz z synami nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania co najmniej od stycznia 2005 r. Od tego okresu wynajmuje mieszkanie przy ulicy N. w B., gdzie zamieszkała wraz z synem R. Organ odwoławczy podkreślił, że z oświadczeń M. S. składanych w trakcie prowadzonego postępowania wynika, iż powodem opuszczenia miejsca stałego zameldowania i wynajęcia innego mieszkania były trudne warunki panujące w zajmowanym budynku gospodarczym uniemożliwiające normalne w nim zamieszkiwanie. Wojewoda nie kwestionował faktu istnienia konfliktu pomiędzy odwołującą się a wnioskującym o wymeldowanie właścicielem nieruchomości oraz jego rodziną, jednak uznał, że ocena zachowań stron tego sporu nie jest rzeczą organu.

Z akt sprawy wynika również także, że odwołująca od 2004 r. ubiega się o przydział mieszkania socjalnego z zasobów mieszkaniowych Gminy B.

W ocenie Wojewody (...) M. S. wraz z synami wyprowadziła się dobrowolnie z miejsca stałego zameldowania z uwagi na warunki mieszkaniowe oraz konflikty z rodziną byłego męża. Przeniosła swoje centrum życiowe do lokalu, który wynajęła w styczniu 2005 r.. Nie ma możliwości faktycznego powrotu do miejsca stałego zameldowania, bowiem warunki tam panujące uniemożliwiają zamieszkiwanie. Nadto, właściciel nieruchomości nie jest zainteresowany remontem budynku gospodarczego, jak również sama Maria Szych zdecydowała się wynająć inny lokal, rezygnując tym samym z doprowadzenia zajmowanego uprzednio pomieszczenie do stanu umożliwiającego normalne w nim zamieszkiwanie.

W ocenie organu, twierdzeniom strony o utrudnianiu jej dostępu do mieszkania przez zabranie kluczy do nieruchomości oraz wyrzucenie części rzeczy przeczy bezsporny fakt, że nie wystąpiła ona do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie utraconego posiadania w trybie art. 344 Kodeksu cywilnego.

Z akt sprawy wynika również, że były mąż skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia (...) 2003 r. za znęcanie się psychiczne nad żoną i synem, nie zamieszkiwał wraz z M. S. w budynku gospodarczym przed jego opuszczeniem. Zaistniały zatem konflikt mieszkaniowy między właścicielem nieruchomości a M. S. wynika z ogólnego konfliktu między nimi, do którego oceny niniejszy organ nie jest uprawniony.

Organ odwoławczy powołując się na treść art. 6 ust. 1 wskazanej ustawy wskazał, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie osoby pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ma on istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 rzeczywiście doszło.

Przy jego ustaleniu nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mają okoliczności istniejące w sprawie potwierdzające wolę zainteresowanej, czy też pozostające z nią w sprzeczności.

Zdaniem organu odwoławczego, ustalone okoliczności nie potwierdzają woli zamieszkiwania strony w miejscu dotychczasowego stałego zameldowania. M. S. wraz z synami mimo opuszczenia spornego lokalu nie dopełniła obowiązku meldunkowego z uwagi na ubieganie się o mieszkanie socjalne, którego uzyskanie wymieniona wiąże z koniecznością zameldowania na pobyt stały.

W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. S. podtrzymała wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu.

Powtórzyła, iż nie opuściła miejsca stałego dobrowolnie lecz została do tego zmuszona przez zachowanie byłego męża, a następnie jego rodziny.

Jako powód opuszczenia lokalu podała również, że stan techniczny zajmowanego pomieszczenia gospodarczego przy ul. N. w B. nie pozwalał na normalne w nim funkcjonowanie.

Argumentowała ponownie, że opuściła uprzednio zajmowane pomieszczenie tylko na okres zimy i miała zamiar powrócić do miejsca pobytu stałego, jak również to, iż odebrano jej klucze od wejścia do posesji i zabroniono wejścia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960), stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wobec bezspornego w przedmiotowej sprawie faktu nieprzebywania skarżącej w spornym lokalu od stycznia 2005 r., rzeczą organów było poczynienie ustaleń na okoliczność dobrowolności opuszczenia tego lokalu. Analizując pojęcie "dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu", trzeba odnieść je do pojęcia "miejsca zamieszkania", które określa przepis art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r., Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964, Nr 16, poz. 93). Wynika z niego, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejsce, w którym przebywa ona z zamiarem stałego pobytu. Z powyższego wynika, że za miejsce stałego pobytu należy uważać miejsce, w którym osoba fizyczna nie tylko przebywa, ale i miejsce to obejmuje zamiarem stałego pobytu.

W konsekwencji, zawarte w wyżej cytowanym przepisie art. 15 ust. 2 ww. ustawy z 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pojęcie "dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu", nie oznacza jedynie dobrowolności momentu opuszczenia (wyjścia, wybycia) z mieszkania, lecz również oznacza godzenie się osoby wymeldowanej na niezamieszkiwanie w nim. Skoro tak, to rzeczą organów było poczynienie ustaleń w zakresie oceny, czy i jakie kroki podejmowała skarżąca celem zajęcia spornego lokalu po opuszczeniu go w styczniu 2005 r. Trzeba też uznać, że organ odwoławczy trafnie wskazał, że za opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy z 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu stałego, ale także sytuację, w której osoba przebywa poza miejscem zameldowania na pobyt stały w wyniku przymusu, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających jej powrót do lokalu, przy czym środkiem takim jest powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania. Jakkolwiek organ odwoławczy nie przytoczył orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika powyższe stanowisko, to jednak nie może to wpłynąć na uznanie niezasadności przytoczonego przez organ odwoławczy poglądu. W istocie Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zajmował przytoczone stanowisko, czego przykładem są jego wyroki: - z 2001.07.19, sygn. akt V SA 3872/00, LEX nr 78936; - z 2001.04.12, sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; - z 2000.08.22, sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954; - oraz - z 2000.04.18, sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243.

Sąd uznał za prawidłowe poczynione przez organy w tym zakresie ustalenia faktyczne, jak i rozważania prawne, których konkluzją było uznanie, iż skarżąca nie wykazała się skutecznym podjęciem środków prawnych zmierzających do odzyskania dotychczasowego miejsca zamieszkania, co oznacza zaistnienie przesłanek do wymeldowania skarżącej. Organ odwoławczy powołał się na dwie istotne dla sprawy okoliczności, takie jak: - zawarcie przez skarżącą umowy najmu lokalu oraz nie podjęcie przez skarżącą czynności zmierzających do przywrócenia posiadania lokalu.

W świetle powyższych faktów organ odwoławczy miał podstawy do wysunięcia wskazanej konkluzji. W sprawie bezspornym jest bowiem, że skarżąca zawarła umowę najmu innego lokalu na czas nieokreślony i nie wykazuje zamiaru faktycznego powrotu do miejsca dotychczasowego stałego zameldowania z uwagi na panujące tam warunki bytowe. Jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe lokal przedmiotowy jest zdewastowany, pozbawiony sprawnej instalacji wodnej i grzewczej, nie nadaje się do zamieszkiwania w nim ludzi. Poza sporem pozostaje również, że skarżąca nie podejmowała żadnych kroków prawnych ani działań faktycznych zmierzających do ponownego zamieszkania w lokalu po zimie 2005 r., która stanowić miała jedynie okres tymczasowego zamieszkiwania na Norweskiej. Oznacza to, iż odstąpiła ona w istocie od podejmowania środków prawnych zmierzających do powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Samo werbalne deklarowanie przez M. S. zamiaru ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu nie mogło być decydujące w sprawie, skoro nie zostało poparte konkretnymi działaniami wolę taką urzeczywistniającymi.

Trzeba tutaj stwierdzić, że w kontekście powyższego zarzutu skarżącej o przymusowym opuszczeniu lokalu i wyżej przytoczonych zaniechań, tak co do powstrzymania się od ponownego zamieszkania w spornym lokalu jak i braku aktywności ze strony skarżącej co do ochrony naruszonego posiadania, organ odwoławczy zasadnie uznał, że zachowanie takie wpisuje się w programowe niejako i zapowiedziane przez stronę działanie, polegające na chęci pozostania zameldowaną w tym lokalu pomimo braku woli faktycznego w nim zamieszkiwania z uwagi na potrzebę posiadania stałego zameldowania na terenie miasta B., co zapowiedziała skarżąca w piśmie procesowym do organu I instancji z dnia (...) 2006 r. (dowód: k. 34v. akt administracyjnych organu I instancji) oraz oświadczyła w trakcie oględzin lokalu w dniu 31 maja 2006 r. (vide: protokół oględzin k.58 v. akt administracyjnych). Nie może to być jednak powód do tolerowania przez organ fikcyjnego zameldowania. Należy w tym kontekście zwrócić uwagę, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1242/03, opublikowany we "Wspólnocie" z 2004 r. Nr 10, str. 54). Skarżąca winna dokonać formalności meldunkowych i zameldować się w miejscu, gdzie faktycznie zamieszkuje.

W ocenie sądu organy obu instancji zasadnie uznały, że opuszczenie przez M. S. wraz z synami przedmiotowego lokalu odbyło się w warunkach usprawiedliwiających jej wymeldowanie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.).