Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2506367

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 23 maja 2018 r.
II SA/Bd 77/18
Pozwolenie na wznowienie robót budowlanych.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.).

Sędziowie WSA: Joanna Brzezińska, Jerzy Bortkiewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skarg (...) sp. z o.o. w (...) i M. Z. na decyzję (...) Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...) listopada 2017 r. nr (...) w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych

1.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję (...) Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w (...) z dnia (...) lipca 2017 r. nr (...),

2.

zasądza od (...) Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) na rzecz M. Z. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego,

3.

zasądza od (...) Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) na rzecz (...) sp. z o.o. w (...) kwotę 500 (pięćset 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z (...) listopada 2017 r. nr (...) K. - P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (zwany dalej także "Inspektorem Wojewódzkim"), działając w oparciu o art. 51 ust. 4 ustawy z dnia (...) lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, zwanej dalej "Prawem budowlanym") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. (zwanego dalej także "Inspektorem Powiatowym") z (...) lipca 2017 r. nr (...).k.k., którą to decyzją Inspektor Powiatowy zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego wielorodzinnego, usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. (...) w T. (działka nr (...) obręb 13) i udzielił skarżącej spółce (inwestorowi) M. I. Sp.o.o. pozwolenia na wznowienie i dokończenie robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego.

Zaskarżona decyzja związana jest z szerszą inwestycją obejmującą dwie nieruchomości: przy ul. (...) (działka ewidencyjna nr (...)) oraz przy ul. (...) (działka ewidencyjna nr (...)) w T. Działki te graniczą między sobą w ten sposób, że tworzą literę "T" pod której prawym "daszkiem" znajduje się działka usytuowana na rogu ulic K. i M. - działka o numerze ewidencyjnym (...), pod adresem ul. (...), stanowiąca współwłasność skarżącego M. Z. (por.k. 33 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz nr 4.1 oraz k. 21 akt Inspektora Powiatowego, k. 21 akt Inspektora Powiatowego).

Ze względu na powyższy zakres inwestycji konieczne jest wskazanie, że zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

1. Decyzją z (...) marca 2009 r. nr (...) Prezydent M. T. (zwany dalej także "Prezydentem") ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkaniowego wielorodzinnego oraz garażu podziemnego wielostanowiskowego na terenie położonym przy ul. (...) w T., działka geodezyjna nr (...) (k. 30 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz nr (...))

2. Decyzją z (...) kwietnia 2009 r. nr (...) WAiB-129/II/91 Prezydent ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkaniowego wielorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną na terenie położonym przy ul. (...) w T., działka nr (...) (k. 22 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz nr (...)).

3. Dwoma decyzjami z (...) stycznia 2010 r. obie ww. decyzje o warunkach zabudowy zostały przeniesione na skarżącą spółkę (inwestora) M. I. (k. 29, k. 37"Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz nr (...)).

4. Decyzją z (...) listopada 2010 r. nr (...); WAiB-129/IV/91 tom II (k. 43 akt Inspektora Powiatowego) Prezydent zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. I. pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego obejmującego:

- budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i naziemnym oraz zjazdem,

- zlokalizowanego przy ul. (...)/K. 15a w T.,

- obejmującego działki geodezyjne nr (...), nr (...) (parking naziemny) oraz część działki nr (...) (infrastruktura).

5. Decyzją z (...) listopada 2011 r. nr (...) k.k.; WAiB-129/IV/91 tom II Prezydent zmienił swoją ostateczną ww. decyzję z dnia (...) listopada 2010 r. w ten sposób, że zatwierdził projekt budowlany zmian obejmujący projekt budowlany drugiego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym oraz infrastrukturą techniczną w miejscu projektowanego parkingu na terenie działki nr (...), nr (...), nr (...) z rozszerzeniem terenu inwestycji o część działki (...) w zakresie realizacji przyłącza wodociągowego - stanowiący II etap inwestycji (k. 44 akt Inspektora Powiatowego).

6. W wyniku rozpatrzenia złożonego odwołania Wojewoda K. - P. decyzją z (...) czerwca 2011 r. nr (...).ŁK utrzymał w mocy decyzję Prezydenta z dnia (...) listopada 2011 r.

Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez M. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z (...) lutego 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 908/12) uchylił decyzję Wojewody z dnia (...) czerwca 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta z dnia (...) listopada 2011 r. (kopia wyroku - za wyjątkiem str. 14 i 15 - we wkładce foliowej pomiędzy k. 18 i k. 19 akt Inspektora Powiatowego)

1. Rozpoznając skargę WSA uznał za zasadny zarzut braku zachowania wymogów określonych w decyzji Prezydenta M. T. o warunkach zabudowy z (...) marca 2009 r. (wskazanej w pkt III.1. niniejszego uzasadnienia) - w tym rozumieniu, że organ w sposób niedostateczny zbadał, czy planowana inwestycja spełnia warunek określony w pkt 2.2.b. tej decyzji tj. warunek zachowania wskaźnika powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu: maksymalnie 37% działki. Sąd zauważył, że projektowany garaż podziemny będzie znajdował się nie tylko pod częścią mieszkalną budynku, ale także poza obrysem tej części budynku. G. krawędź garażu podziemnego (w części znajdującej się poza obrysem części mieszkalnej budynku) na części powierzchni zagospodarowywanej działki będzie odpowiadała poziomowi terenu, a na części działki - będzie znajdowała się ponad powierzchnią terenu. Przynajmniej częściowo garaż będzie zatem bryłą widoczną ponad terenem działki - tyle że przykrytą sztucznie m.in. warstwą humusu.

Sąd wskazał, że badając, czy zachowany jest określony w decyzji o warunkach zabudowy parametr "wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu" (art. 61 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia (...) marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; Dz. U. z 2012 r. poz. 647) należy uwzględniać powierzchnię zabudowy tej części budynku, która jest widoczna ponad poziom terenu - bez względu, czy w świetle przepisów techniczno - budowlanych owa część budynku zalicza się do kondygnacji podziemnych czy naziemnych.

2. Sąd uznał także za częściowo zasadny zarzut dotyczący kwestii odpowiedniego usytuowania planowanego budynku i zapewnienia naturalnego oświetlenia dla pomieszczeń w budynku przy ul. (...). Sąd zauważył, że planowany budynek (przy ul. (...)) ma wysokość mniejszą niż 35 m, wobec czego pomiędzy budynkami przy ul. (...) i ul. (...) co do zasady powinna być zachowana, wyznaczona w warunkach określonych w części wstępnej § 60 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia (...) kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, zwanego dalej "rozporządzeniem" lub "rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych") - odległość w płaszczyźnie poziomej równa wysokości przesłaniania tj. 17,57 m. Jak stanowi jednak § 13 ust. 4 rozporządzenia, odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej.

Sąd stwierdził, że organ błędnie zintepretował pojęcie "zabudowy śródmiejskiej" określone w § 3 pkt 1 rozporządzenia. Sąd uznał, że aby ocenić, czy budynek znajduje się w "zabudowie śródmiejskiej" konieczne jest przeprowadzenie dowodów pozwalających na ustalenie, czy planowany budynek przy ul. (...) znajduje się w obszarze funkcjonalnego śródmieścia, stanowiącego centrum miasta T. lub centrum dzielnicy miasta T. - czego organ nie dopełnił.

Skarga kasacyjna wniesiona od wyroku WSA z 13 lutego 2013 r. została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt II OSK 2118/13 (odpis wyroku we wkładce foliowej pomiędzy k. 18 i k. 19 akt Inspektora Powiatowego).

NSA uznał za bezzasadny zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez brak stwierdzenia przez WSA, że nie jest możliwa realizacja projektu przedsięwzięcia inwestycyjnego na podstawie uzyskanej przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy.

NSA ocenił, że istota zarzutu sprowadza się do tezy, że skoro WSA stwierdził, że część powierzchni garażu w podziemnej kondygnacji winno zaliczyć się do powierzchni zabudowanej, a nie jak przyjęto w projekcie, traktując ją jako powierzchnię niezabudowaną (przykrytą humusem i zielenią), to do tego Sądu należało wyprowadzenie dalej idących wniosków i przesądzenie, że pozwolenie nie może być udzielone.

NSA podkreślił, że nie jest zadaniem sądu administracyjnego dokonywanie ustaleń faktycznych i formułowanie na tym tle własnych ocen sprawy administracyjnej. Nie było więc podstaw, aby WSA dokonywał, zamiast organu, porównania polegającego na ocenie jaka część wspominanej kondygnacji podziemnej stanowi powierzchnię zabudowaną a także jak kształtują się relacje powierzchni zabudowanej do niezabudowanej. Zasadnie zatem WSA w wytycznych dla organu polecił wykonanie stosownych czynności związanych z wynikami rozważań tego Sądu w kwestiach merytorycznych.

NSA podkreślił także, że badając wyrok wyłącznie w graniach podstaw zakreślonych przez skarżącego kasacyjnie - nie ma możliwości formułowania ocen w przedmiocie innych kwestii, jeżeli nie zostały one podniesione w skardze kasacyjnej. Rozstrzygnięcia kwestii merytorycznych dokonanych przez WSA, a związanych z ocenami powierzchni zabudowy, czy też rozumienia definicji legalnej zabudowy śródmiejskiej nie zostały zakwestionowane ani przez inwestora, ani przez organ, którego decyzję uchylono, nie było zatem podstaw do rozważania tych zagadnień w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej.

Prowadząc dalsze postępowanie w sprawie Prezydent M. T. decyzją z dnia (...) sierpnia 2014 r. nr. nr (...).k.k.; WAiB-129/IV/91 tom IV/1 zmienił swoją ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia (...) listopada 2010 r. zmienioną decyzją z dnia (...) listopada 2011 r. i zatwierdził projekt budowlany zmian (k. 19 akt Inspektora Powiatowego).

Decyzją z (...) grudnia 2014 r. nr (...).ŁK Wojewoda K. - P. uchylił ww. decyzję Prezydenta w całości i umorzył postępowanie I instancji w całości jako bezprzedmiotowe (k. 14 akt Inspektora Powiatowego).

Wojewoda wskazał, że w przedmiotowej sprawie inwestycja została już w części zrealizowana przed wyeliminowaniem decyzji zmieniającej pierwotne pozwolenie na budowę. Z treści art. 28 ust. 1 Prawa budowalnego wynika natomiast, że po rozpoczęciu robót budowlanych nie istnieje możliwość udzielenia pozwolenia na budowę, a prowadzone w tym zakresie postępowanie podlega umorzeniu.

Następnie w sprawie inwestycji postępowanie prowadził Inspektor Powiatowy, który najpierw postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2015 r. wstrzymał prowadzenie robót budowalnych związanych z budową budynku wielorodzinnego przy ul. (...). Organ stwierdził, że inwestor do momentu kontroli w dniu (...) marca 2013 r. wykonał strop nad II piętrem, a następnie wstrzymał roboty budowlane.

Decyzją z (...) października 2015 r. nr (...) Inspektor Powiatowy zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. (...) w T. i udzielił M. I. pozwolenia na wznowienie i dokończenie robót budowlanych (k. 34 akt Inspektora Powiatowego).

Decyzja ta została uchylona decyzją Inspektora Wojewódzkiego z (...) lutego 2016 r. nr (...).AB, a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Skarga na decyzję Inspektora Wojewódzkiego została oddalona wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia z (...) października 2016 r. (sygn. akt II SA/Bd 515/16).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Inspektor Powiatowy decyzją z (...) lipca 2017 r. nr (...).k.k. (wskazaną w pkt I niniejszego uzasadnienia) zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego na terenie nieruchomości dz. nr (...) obręb 13 przy ul. (...) w T. i udzielił M. I. pozwolenia na wznowienie i dokończenie robót budowlanych oraz nałożył m.in. obowiązek uzyskania po zakończeniu budowy, pozwolenia na użytkowanie (tom II, k. 90 akt Inspektora Powiatowego oraz k. 80 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz 4.1.).

Odwołując się od tej decyzji skarżący M. Z. wskazał, że Inspektor Powiatowy nie respektuje treści wyroku WSA z dnia (...) lutego 2013 r. w zakresie obowiązku określenia pojęcia zabudowy śródmiejskiej; w wyroku nakazano także dokonanie ustaleń w zakresie uznania budowanych obiektów jako obiektów podziemnych/nadziemnych w odniesieniu do powierzchni zabudowy wynikającej z ustaleń decyzji o warunkach zabudowy.

Odwołujący zarzucił również, że decyzja Inspektora Powiatowego jest sprzeczna z warunkami zabudowy określonymi w decyzji Prezydenta M. T. z dnia (...) marca 2009 r. (wskazanej w pkt III.1. niniejszego uzasadnienia) w zakresie:

1)

szerokości elewacji frontowej;

Odwołujący wskazał, że w warunkach zabudowy pkt 2.2. stanowi: "szerokość elewacji frontowej: przy zachowaniu przepisów techniczno - przemysłowych" Organ nie odniósł się do pojęcia "przepisów techniczno - przemysłowych". Ponadto w załączniku nr 2b do ww. decyzji Prezydenta określono szerokość elewacji frontowej budynku przy ul. (...) na 15 m - tymczasem szerokość będącego w budowie budynku wynosi 17,05 m;

2)

powierzchni zabudowy;

Powierzchnia zabudowy budowanego budynku wynosi 313,20 m2, a tymczasem zgodnie z załącznikiem nr 2b do decyzji o warunkach zabudowy powinna wynosić 283 m2.

3)

kształtu elewacji frontowej ("podcinania" elewacji);

Odwołujący podniósł, że w pkt 2.4. decyzji o warunkach zabudowy określającym warunki ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej zawarte są wymagania odnośnie elewacji frontowej, w których wyklucza się "podcinanie" elewacji bezpośrednim zjazdem do garaży podziemnych od strony frontowej. Wjazd do ewentualnych garaży może być od strony tylnej budynku z przejazdem wzdłuż elewacji bocznej. Dopuszcza się umiejscowienie tradycyjnych bram w parterze elewacji służących jako wjazd do garaży bądź jako wjazd prowadzący na tylną część działki; pochylnię zjazdu można wykonać bądź od strony podwórza bądź bezpośrednio za bramą; należy wykluczyć długie podjazdy wzdłuż elewacji budynku.

Tymczasem w przedmiotowym budynku pochylnia do garażu podziemnego znajduje się przed elewacją, czyli przed bramą wjazdową.

4)

formy dachu - organ nie wskazał, jak należy rozumieć wymóg "dachu płaskiego" określony w warunkach zabudowy.

5)

zapewnienia naturalnego oświetlenia w sąsiednim budynku przy ul. (...);

Skarżący podniósł, że w znajdującym się w projekcie rysunku przesłaniania budynku przy ul. (...) przez wznoszony budynek przy ul. (...) balustrada budynku przy ul. (...) znajduje się powyżej linii określającej wysokość przesłaniania, powodując ograniczenie naturalnego oświetlenia (niezgodność z § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych).

6)

garażu;

Zdaniem odwołującego organ nie uwzględnił wskazań zawartych w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia (...) lutego 2013 r. tj. nie zaliczył powierzchni garażu podziemnego do powierzchni zabudowy, pomimo że górne piętro garażu, w części znajdującej się poza obrysem budynku mieszkalnego, wystaje ponad naniesiony poziom terenu sprzed inwestycji, poziom zagospodarowania sąsiednich działek oraz poziom ulic.

Ponadto odwołujący wskazał, że brak wewnętrznego skomunikowania dwóch części garażowych, co może oznaczać, że funkcjonalnie stanowią one odrębne obiekty budowlane położone na tym samym terenie.

7)

odległości od nieruchomości sąsiedniej;

Odwołujący podniósł, że z danych przedstawionych w projekcie w części opisowej oraz pomiaru wynika, że odległość budynku od granicy działki po uwzględnieniu grubości izolacji będzie wynosiła mniej niż 4 metry, co jest niezgodne z warunkami technicznymi.

Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z (...) listopada 2017 r. K. - P. Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Inspektora Powiatowego z dnia (...) lipca 2017 r.

Inspektor Wojewódzki zaznaczył, że zgodnie z przedłożoną obecnie przez inwestora dokumentacją istotne zmiany, w odniesieniu do projektu zatwierdzonego decyzją z dnia (...) listopada 2011 r. dotyczą m.in. bryły budynku, a tym samym zmiany kubatury oraz sposobu zagospodarowania terenu (m.in. zaprojektowano dodatkowe schody zewnętrzne), co zostało wymuszone zmianą ukształtowania terenu na sąsiedniej działce nr (...) na odcinku graniczącym z działką nr (...) poprzez usunięcie przez właściciela tej nieruchomości muru oporowego i wywiezienie gruntu do poziomu wykopu na działce nr (...).

Organ wskazał także, że inwestor po zrealizowaniu inwestycji w zakresie budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego na terenie nieruchomości przy ul. (...), objętej pozwoleniem na budowę wydanym przez Prezydenta M. T. z dnia (...) listopada 2010 r. (por. pkt III.4. niniejszego uzasadnienia Sądu), uzyskał pozwolenie na użytkowanie - decyzją z dnia (...) stycznia 2012 r. nr (...).PR.AJ, którego uchylenie wraz z decyzją z dnia (...) listopada 2010 r. spowodowałoby nieodwracalne skutki prawne. Brak zatem możliwości zastosowania art. 36a Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ administracji architektoniczno - budowlanej uchyla decyzje o pozwoleniu na budowę w przypadku wydania decyzji o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3.

W toku postępowania odwoławczego Inspektor Wojewódzki potwierdził, po sprawdzeniu wymagań określonych w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, że zasadnie wydano zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedłożonym projekcie znajduje się również decyzja K. - P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z dnia (...) marca 2011 r. nr (...).JS udzielająca inwestorowi pozwolenia na prowadzenie badań archeologicznych w formie nadzoru archeologicznego, zatem został spełniony warunek określony w pkt 2.4 lit. b) 2. decyzji o warunkach zabudowy z (...) marca 2009 r.

Odnośnie zarzutu dotyczącego szerokości elewacji frontowej Inspektor Wojewódzki podniósł, że wskazana w załączniku 2b decyzji Prezydenta M. T. z (...) marca 2009 r. o warunkach zabudowy szerokość tj. 15 m dotyczy planowanych założeń. Natomiast jak stwierdzono w pkt 1 lit. d załącznika 2b do decyzji - ze względu na to, iż średnia szerokość elewacji frontowej w obszarze analizowanym jest większa od szerokości działki, na której ma być realizowana inwestycja, ustala się maksymalną szerokość elewacji frontowej przy zachowaniu przepisowych odległości od granic działek sąsiednich. Odwołując się do wymogów zawartych w § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych organ stwierdził, że zlokalizowanie przedmiotowego budynku w odległości 4 metrów od działki nr (...) spełnia ww. warunki, natomiast od strony działki nr (...) budynek znajduje się na granicy, na co inwestor uzyskał zgodę Prezydenta postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2011 r. nr (...) WAiB-129/V/91 tom III, w myśl art. 9 Prawa budowlanego.

Organ uznał, że nie doszło także do naruszenia wymogu maksymalnej powierzchni zabudowy.

Inspektor Wojewódzki podniósł, że wskazana w załączniku 2b decyzji o warunkach zabudowy powierzchnia 283 m2 dotyczy planowanych założeń. Natomiast w pkt 1 lit. c załącznika 2b owej decyzji stanowi, iż średnia powierzchnia zabudowy w stosunku do powierzchni działki w badanym obszarze wynosi ca 30% (...); dla omawianej inwestycji ustala się maksymalną powierzchnię zabudowy do 37% powierzchni działki. Zgodnie z powyższym dla działki nr (...) o powierzchni 986 m2 na której zlokalizowany jest przedmiotowy budynek wielorodzinny, maksymalna powierzchnia zabudowy wynosi 364,82 m2. Wskazana w odwołaniu wartość tj. 313,20 m2 nie przekracza dopuszczalnej maksymalnej wartości.

W konsekwencji organ uznał, że powierzchnia biologicznie czynna przekracza wymagane minimum 30% określone w pkt 2.2. lit. c decyzji o warunkach zabudowy z dnia (...) marca 2009 r.

Odnośnie zarzutu, że obiekt narusza wymagania pkt 2.4. decyzji o warunkach zabudowy z (...) marca 2009 r. określające warunki ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej - Inspektor Wojewódzki wskazał, że decyzją Prezydenta M. T. z dnia (...) sierpnia 2015 r. znak: (...) udzielono pozwolenia na prace przy budowie budynku przy ul. (...), zmienione w zakresie terminu ważności pozwolenia decyzją z dnia (...) października 2016 r. znak: (...). Poza tym zgodnie z przedłożonym projektem zamiennym zmiany nie dotyczyły usytuowania wjazdu do garażu.

Inspektor Wojewódzki nie podzielił zarzutu odnośnie konieczności zdefiniowania dachu płaskiego. Za taki dach zdaniem organu należy uznać dach o nachyleniu 2%. (...) organ wyjaśnił, że podział na dach płaski i dach stromy nie został zdefiniowany w Prawie budowlanym oraz rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych. Natomiast w normie technicznej PN-89-B-10425 Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły - Wymagania techniczne i badania przy odbiorze - znajduje się definicja zgodnie z którą dach o kącie nachylenia połaci dachowych do 12% należy zaklasyfikować jako płaski, a powyżej 12% jako dach stromy.

Odnośnie zarzutu przesłaniania budynku przy ul. (...) przez wznoszony budynek inwestora Inspektor Wojewódzki wskazał, że na znajdującym się w projekcie budowlanym rysunku przesłaniania (rysunek nr (...)) wskazano wysokość przesłaniania 10,57 m. Jest to wysokość mniejsza niż odległość między budynkami tj. 10,62 m - zatem jest spełniony warunek § 13 ust. 1 lit. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Nadto z przeprowadzonej przez projektanta analizy (str 89 projektu, egzemplarz 4.1.) dotyczącej nasłonecznienia i zacienienia sąsiednich nieruchomości wynika, że projektowany budynek nie powoduje zacienienia budynku przy ul. (...), a także budynku przy ul. (...), natomiast w budynku przy ul. (...) pokoje mieszkalne zlokalizowane od wschodu zapewnione mają nasłonecznienie w godzinach 7:00 - 8:00 (1 godzina) oraz od 9:30 do 11:30 (2 godziny), co daje łącznie 3 godziny; dodatkowo pokoje mieszkalne zlokalizowane od zachodu mają zapewnione nasłonecznienie w godzinach 12:30 - 14:30, w budynku przy ul. (...)/K. 15 pokoje mieszkalne zlokalizowane od wschodu zapewnione mają nasłonecznienie w godzinach 8:00 - 11:30 (3,5 godziny). Zatem zachowane zostały wymagania określone w § 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Ponadto organ zwrócił uwagę, że zgodnie z § 13 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dopuszcza się sytuowanie obiektu przesłaniającego w odległości nie mniejszej niż 10 m od okna pomieszczenia przesłanianego takiego jak maszt, komin, wieża lub inny obiekt budowlany, bez ograniczenia jego wysokości, lecz o szerokości przesłaniającej nie większej niż 3 m, mierząc ją równolegle do płaszczyzny okna.

Organ podniósł też, że wskazywana przez odwołującego balustrada zgodnie z przedmiotową dokumentacją, a także pismem inwestora z dnia (...) października 2017 r. została zaprojektowana z przezroczystego szkła.

Wobec tego organ, wbrew podnoszonym zarzutom, nie stwierdził ograniczenia naturalnego oświetlenia budynku przy ul. (...) w myśl powyższych przepisów.

W kwestii odległości wznoszonego budynku od granicy działki Inspektor Wojewódzki wskazał, że wznoszony obiekt będzie zlokalizowany w odległości 4 m od granicy z działką nr (...). Potwierdza to m.in. rysunek nr (...) ("wycinek rysunku: projekt zagospodarowania terenu (II etap) w skali 1:250" gdzie ww. odległość na rysunku wynosi 1,6 cm, co po uwzględnieniu skali rysunku tj. 1:250 daje 4 m w rzeczywistości. Odległość od pozostałych działek jest znacznie większa.

Odnośnie braku respektowania wyroku WSA z 13 lutego 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 908/12) Inspektor Wojewódzki zwrócił uwagę, że w wyrok ten uchylał decyzję Wojewody oraz Prezydenta. Nie został ona wydany w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed organem nadzoru budowlanego, tym samym, w świetle art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest dla niego wiążący.

Niemniej jednak odpowiadając na zarzut dotyczący niewyjaśnienia definicji zabudowy śródmiejskiej Inspektor Wojewódzki wyjaśnił, że zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pod pojęciem zabudowy śródmiejskiej należy rozumieć zgrupowanie intensywnej zabudowy na obszarze funkcjonalnego śródmieścia, który to obszar stanowi faktyczne lub przewidywane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego centrum miast lub dzielnicy miasta.

Odnosząc się z kolei do wyznaczenia powierzchni zabudowy Inspektor Wojewódzki stwierdził, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych "wymiary należy rozumieć jako uzyskane z uwzględnieniem wykończenia powierzchni elementów budynku". Nadto według przepisów obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2012 r. poz. 462 z późn. zm.) w tym § 8 ust. 2 pkt 9 - powierzchnię zabudowy, o której mowa w pkt 4, określanej zgodnie z zasadami zawartymi w Polskiej Normie dotyczącej określania i obliczania wskaźników powierzchniowych i kubaturowych wymienionej w załączniku do rozporządzenia tj. PN-ISO 9836: 1997. Zgodnie z zapisami ww. Normy - pkt 5.1.2.1 - przez powierzchnię zabudowy rozumie się powierzchnię terenu zajętą przez budynek w stanie wykończonym; powierzchnia zabudowy jest wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu (pkt 5.1.2.2). Do powierzchni zabudowy nie wlicza się:

- powierzchni obiektów budowlanych ani ich części niewystających ponad powierzchnię terenu,

- powierzchni elementów drugorzędnych, np. schodów zewnętrznych, ramp zewnętrznych, daszków, markiz, występów dachowych, oświetlenia zewnętrznego,

- powierzchni zajmowanej przez wydzielone obiekty pomocnicze (np. szklarnie, altany, szopy).

Biorąc pod uwagę powyższe zdaniem Inspektora Wojewódzkiego garaży podziemnych nie wlicza się do powierzchni zabudowy; poprzez kondygnację podziemną należy rozumieć kondygnację zagłębioną ze wszystkich stron budynku, co najmniej do połowy jej wysokości w świetle poniżej poziomu przylegającego do niego terenu, a także każdą usytuowaną pod nią kondygnację.

Skargi na decyzję Inspektora Wojewódzkiego wnieśli: M. Z. (współwłaściciel działki sąsiadującej z inwestycją) oraz M. I. Sp.o.o. (inwestor).

1. M. Z. (zwany dalej "skarżącym") w skardze do sądu administracyjnego wniósł o uchylenie decyzji Inspektora Wojewódzkiego z dnia (...) listopada 2017 r.

W skardze zawarł stanowisko podobne jak w odwołaniu, przedstawiając zarzuty ujęte w cztery grupy tj. odnośnie:

- związania organu wyrokiem WSA w Bydgoszczy z (...) lutego 2013 r.

- sprzeczności wydanej decyzji z warunkami zabudowy ustalonymi decyzją Prezydenta M. T. z (...) marca 2009 r.

- sprzeczności wydanej decyzji oraz projektu zastępczego z warunkami technicznymi oraz warunkami zabudowy,

- naruszeń dotyczących prowadzenia postępowania.

Odnośnie związania wyrokiem WSA skarżący wskazał, że ww. wyrok dotyczy niniejszej sprawy w znaczeniu materialnym, nie zaś formalnym. Zostało bowiem wydane na kanwie niniejszej inwestycji i dotyczy tego samego budynku. Ma to znaczenie dla sprawy, jako że Sąd nakazał dokonanie ustaleń w zakresie uznania budowanych obiektów podziemnych/nadziemnych w odniesieniu do powierzchni zabudowy wynikającej z ustaleń decyzji o warunkach zabudowy.

Zarzuty zgrupowane w części II i III uzasadnienia skargi dotyczą tych samych kwestii, które były podnoszone w odwołaniu tj.: szerokości elewacji frontowej, powierzchni zabudowy, kształtu elewacji frontowej ("podcinania" elewacji), formy dachu, odległości budynku (w kontekście zapewnienia naturalnego oświetlenia), garażu i odległości wznoszonego obiektu od nieruchomości sąsiedniej.

2. Odnośnie szerokości elewacji frontowej skarżący podtrzymał stanowisko, że obowiązująca jest szerokość 15 m wynikająca z załącznika nr 2b decyzji o warunkach zabudowy z (...) marca 2009 r. Zarzucił też, że organ odnosi się do przepisów "techniczno - budowlanych" zamiast do wymienionych w decyzji o warunkach zabudowy przepisów "techniczno - przemysłowych".

3. Odnośnie powierzchni zabudowy skarżący zarzucił organowi brak ustaleń pozwalających na rozstrzygnięcie, czy jest spełniony warunek zabudowy maksymalnie 37% powierzchni działki (pkt 2.2.b decyzji o warunkach zabudowy) poprzez pominięcie części garażowej wystającej poza część mieszkalną budynku.

4. Skarżący podtrzymał stanowisko, że zgodnie z pkt 2.4. decyzji o warunkach zabudowy pochylnia do garażu podziemnego nie może znajdować się przed elewacją frontową, jak przedstawiono w projekcie.

Skarżący podniósł ponadto, że podstawą działania organu jest decyzja o warunkach zabudowy, a nie powoływane przez organ w niniejszej kwestii decyzje pozwalająca na prowadzenie robót przy zabytku oraz uwzględnienie robót konserwatorskich.

5. W kwestii formy dachu skarżący podniósł, że organ zinterpretował pojęcie "dach płaski" na podstawie pojęć użytych w (...) Normach, które nie stanowią przepisów powszechnie obowiązujących.

6. Odnośnie odległości wznoszonego budynku od budynków sąsiednich (w kontekście zapewnienia naturalnego oświetlenia) skarżący powtórzył zarzut, że powyżej wskazanej w projekcie zastępczym linii przesłaniania jest zaprojektowany obiekt przesłaniający tj. balustrada budynku przy ul. (...) (niezgodność z § 13.1.1 rozporządzenia o warunkach technicznych).

Skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniu Inspektora Wojewódzkiego balustrady nie można uznać za wymieniony w § 13 pkt 3 rozporządzenia o warunkach technicznych maszt, komin, wieżę.

Nie można także zdaniem skarżącego odnosić się do "stopnia przezroczystości" balustrady, gdyż ten parametr nie jest regulowany w rozporządzeniu o warunkach technicznych. Nawet jeżeli balustrada jest zaprojektowana z przezroczystego szkła, jest "obiektem przesłaniającym" i nie można jej pominąć w analizie przesłaniania.

7. W kwestii garażu skarżący powtórzył zarzut, że projekt zastępczy niezgodnie z prawem pomija część powierzchni zabudowy.

Skarżący zarzucił ponadto, że wbrew stanowisku Inspektora Wojewódzkiego norma PN-ISO 9836:1997 wyklucza pominięcie części garażu podziemnego usytuowanego poza obrysem części mieszkalnej wznoszonego obiektu budowlanego (którą to część skarżący określił jako "garaż widoczny") jako części powierzchni zabudowy, ponieważ:

- według normy do powierzchni zabudowy nie wlicza się części obiektów budowalnych niewystających ponad powierzchnię terenu - a garaż widoczny wystaje ponad powierzchnię terenu,

- według normy do powierzchni zabudowy nie wlicza się elementów drugorzędnych np. schodów i ramp zewnętrznych, daszków, markiz, występów dachowych, oświetlenia zewnętrznego - a garaż widoczny nie może być sklasyfkowany jako tego typu element drugorzędny,

- według normy do powierzchni zabudowy nie wlicza się obiektów pomocniczych (szklarni, altan, szop) - a garaż widoczny nie jest ani obiektem wydzielonym ani określonego w PN rodzaju.

Dodatkowo skarżący podniósł, że Inspektor Wojewódzki odwołując się do normy PN oraz opisując co jest kondygnacją podziemną - stworzył ogólną definicję garaży podziemnych, do czego nie jest uprawniony.

8. Odnośnie odległości od nieruchomości sąsiedniej skarżący zauważył, że organ nie sprecyzował, czy wskazany przez organ "powiększony" wycinek rysunku projektu zagospodarowania jest mapą w skali 1:250 czy powiększeniem użytej dla celów projektowych mapy w skali 1:500. Przyjmując nawet większą niż podaje organ dokładność odczytu mapy w skali 1:250 tj. przyjmując że odczyt z mapy papierowej jest możliwy z dokładnością do +/- 0,05 cm (a nie do 0,1 cm) - taka dokładność odpowiada 12,5 cm w terenie. Wobec tego Inspektor Wojewódzki ocenił odległość projektowanego budynku na działce (...) od granicy działek 284 i sąsiednich na 3,875 m do 4,125 m. Organ nie dokonał zatem sprawdzenia spełnienia warunku odległości wynikającego z § 12 1.1 rozporządzenia o warunkach technicznych, gdyż wymagana odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną powinna być "nie mniejsza" niż 4 metry.

Skarżący podniósł także, że jak wynika ze sporządzonego przez geodetę pomiaru ("Pomiar budynku K. 15a") oraz planu zagospodarowania terenu - wybudowany dotychczas fragment budynku bez izolacji termicznej, warstw kleju i tynków elewacyjnych jest ustawiony ukośnie w stosunku do granic działek nr (...) oraz 286 i znajduje się w odległości od 4,13 do 4,05 m od granicy działki. Uwzględniając grubość przyszłej izolacji, określonej w dokumentacji technicznej na 10 cm, ww. odległość będzie mniejsza niż wymagane 4 metry.

9. W części dotyczącej naruszenia prowadzonego postępowania skarżący zarzucił, że jak wynika z zaskarżonej decyzji Inspektor Wojewódzki z naruszeniem art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego dokonał oceny dokumentacji (wskazany przez organ uzupełniający materiał dowodowy z (...) października 2017 r.), która została przedłożona po wyznaczonym inwestorowi terminie na wykonanie obowiązku określonego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Sama ocena tego materiału z (...) października 2017 r. zdaniem skarżącego jest błędna, ponieważ:

- istnienie murka oporowego przy granicy działek nie zapewnia możliwości traktowania części nadziemnej garażu podziemnego jako budowli podziemnej,

- organ niezasadnie twierdzi, że murek oporowy przy granicy działek (...) rozebrali właściciele działki nr (...), gdyż 1/3 tego murku rozebrał inwestor już w roku 2011, a pozostała część murku został podkopana i uszkodzona w trakcie budowy budynku przy ul. (...), w wyniku czego mur stracił stabilność i został przewrócony; pozostałości po murze zostały uprzątnięte przez właścicieli działki.

Skarżący wskazał, że akceptowanie przez organ w projekcie zastępczym schodów na dach garażu podziemnego jest podkreśleniem wystawania tego garażu ponad poziom terenu.

Ponadto organ przekroczył uprawnienia akceptując niezgodną z rozporządzeniem o warunkach technicznych odległość 1,35 m pomiędzy ścianą garażu przy ul. (...) oraz granicami działek nr (...), przy wystawaniu garażu podziemnego ponad powierzchnię terenu

10. W części dotyczącej naruszenia prowadzonego postępowania skarżący zarzucił także, że organ nieprawidłowo ocenił spełnienie warunku 2.5. warunków zabudowy, ponieważ w bilansie miejsc parkingowych działki nr (...) nie uwzględnił miejsc niezbędnych dla budynku przy ul. (...). Zgodnie z decyzją Prezydenta M. T. z (...) listopada 2010 r. udzielającą pozwolenia na budowę miejsca parkingowe powinny być zapewnione na działce (...) (rozdział funkcjonalny pomiędzy poziomami garażu).

W skardze złożonej przez spółkę M. I. Sp. z o.o. (zwaną dalej "skarżącą Spółką") inwestor zarzucił naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 ustawy z (...) czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1579, zwanej w skrócie "k.p.a.") poprzez pominięcie w treści uzasadnienia części pisma skarżącego z dnia (...) października 2017 r.

Skarżąca Spółka zarzuciła, że organ odwoławczy nie rozpatrzył wystarczająco szczegółowo podnoszonej ww. piśmie kwestii, że balustrady szklane nie przesłaniają naturalnego światła docierającego do mieszkania skarżącego M. Z., w szczególności nie przytoczył podanych w piśmie informacji odnośnie norm przepuszczalności światła naturalnego (normy PN). Brak takiego wskazania powoduje, że odwołujący może mieć wątpliwości co do wyjaśnienia tej okoliczności. Tym samym może potencjalnie podnosić w skardze do sądu zarzut związany z przesłanianiem światła naturalnego. Gdyby organ odwoławczy przytoczył treść pisma inwestora, nie byłoby podstawy do złożenia skargi na decyzję Inspektora Wojewódzkiego.

W odpowiedzi na skargę M. Z. organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo organ w kwestii wyliczenia powierzchni zabudowy wskazał, że jak wynika z dokumentacji projektowej, poziom i kształt terenu przed rozpoczęciem inwestycji jest zbliżony do projektowanego.

Odnośnie kwestii przesłaniania dopływu światła naturalnego organ dodatkowo podniósł, że w zaskarżonej decyzji nie zakwalifikował balustrady balkonu jako masztu, komina, wieży lub innego obiektu (§ 13 pkt 3 rozporządzenia o warunkach technicznych). Dokonał natomiast analizy czy zaprojektowany obiekt nie ograniczy naturalnego oświetlenia budynku przy ul. (...), w tym ustalił, że kominy wznoszonego budynku nie naruszają ww. przepisu rozporządzenia.

W kwestii zmierzenia odległości budynku od granicy działki (4 metry) organ dodatkowo podniósł, że zgodnie z Prawem budowlanym inwestor winien kontynuować budowę na podstawie zatwierdzonej dokumentacji. Zatem wykonany przez organ dodatkowy pomiar z rysunku nr 19 i przeliczenie go na wymiar rzeczywisty zgodnie ze skalą rysunku (1:250) potwierdza, że ta odległość nie narusza warunków technicznych. Natomiast wskazanie skarżącego na ewentualną tolerancję dokonanego pomiaru z rysunku nie wpływa na powyższe, gdyż roboty budowlane winny być kontynuowane zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym.

Odnośnie zarzutu uwzględnienia dodatkowej dokumentacji (przy piśmie inwestora z (...) października 2017 r.) organ wyjaśnił, że budynek przedstawiony w zatwierdzonym zaskarżoną decyzją projekcie budowlanym w toku postępowania odwoławczego nie został zmieniony. Zgłoszony zarzut jest zatem bezzasadny.

W kwestii odległości 1,35 m (pomiędzy ścianą garażu przy ul. (...) oraz granicami działek) organ wskazał, że w myśl § 12 ust. 7 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie ustala się odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną do podziemnej części budynku, a także budowli podziemnej spełniającej funkcje użytkowe budynku, znajdujących się całkowicie poniżej poziomu otaczającego terenu. Natomiast schody zewnętrzne są zlokalizowane w odległości 1,67 m od granicy z działką sąsiednią, tj. z zachowaniem wymogu § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przewidującym m.in. w przypadku schodów zewnętrznych odległość nie mniejszą niż 1,5 m.

Odnośnie miejsc postojowych Inspektor Wojewódzki wskazał, że w decyzji o warunkach zabudowy z (...) kwietnia 2009 r. ustalono wskaźnik min. 1 miejsca postojowego na 1 mieszkanie, natomiast w decyzji o warunkach zabudowy z (...) marca 2009 r. ustalono wskaźnik 1,2. Stosownie do tego oraz na podstawie str. 83/2 pkt 2.6 projektu budowlanego łączna wymagana ilość miejsc postojowych dla wymienionych inwestycji wynosi 34, co jest zgodne z projektowaną ilością.

W odpowiedzi na skargę Marrow Inwestment organ wniósł o jej oddalenie. Inspektor Wojewódzki podniósł, że w zaskarżonej decyzji wskazał m.in., że "balustrada zgodnie z przedmiotową dokumentacją, a także pismem inwestora z dnia (...).10.2017 została zaprojektowana z przezroczystego szkła". Organ wskazał także na obszerny fragment decyzji dotyczący kwestii przesłaniania światła, w którego konkluzji nie stwierdził ograniczania naturalnego oświetlenia budynku przy ul. (...). Inspektor Wojewódzki podkreślił, że rozpatrzył i przeanalizował ww. pismo skarżącego inwestora, natomiast organ nie ma obowiązku cytowania wszystkich przedłożonych dowodów bądź wyjaśnień.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi są zasadne.

Należy podkreślić, że zaskarżona decyzja wydana została w sprawie dotyczącej inwestycji zrealizowanej na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, następnie uchylonej prawomocnym wyrokiem sądu. Czyniło to zasadnym i koniecznym przeprowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego, o którym mowa w art. 50-51 Prawa budowlanego. Celem tego postępowania jest skontrolowanie poprawności wykonanych przez inwestora robót budowlanych i ewentualnie doprowadzenie ich do stanu zgodnego z prawem co wynika wprost z treści art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Wskazywana "zgodność z prawem", to również zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny, a więc także zgodność z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu - z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Oznacza to w niniejszym przypadku doprowadzenie prowadzonych robót budowlanych do zgodności m.in. z przepisami techniczno - budowlanymi zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zwanego w niniejszym uzasadnieniu "rozporządzeniem" lub "rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych") oraz ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Torunia z 16 marca 2009 r. (wskazaną w pkt III.1 niniejszego uzasadnienia) ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkaniowego wielorodzinnego oraz garażu podziemnego wielostanowiskowego na terenie położonym przy ul. Krasińskiego 15a w Toruniu, działka geodezyjna nr 283.

Projekt budowlany zamienny podlega przy tym merytorycznej ocenie organu, tak jak projekt "pierwotny". Oznacza to, że stosownie do art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, znajdującego w stosunku do projektu zamiennego odpowiednie zastosowanie, przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego właściwy organ sprawdza zgodność projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także z wymaganiami ochrony środowiska; zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do skargi M. I. Sp. z o.o. trzeba zauważyć, że podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w świetle przepisów ustawy z dnia (...) sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej w skrócie "p.p.s.a.") ocenić należy jako zarzut naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Stosownie do wskazanego przepisu sąd administracyjny uchyla kontrolowaną decyzję, jeżeli stwierdzi, że doszło do naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania - innego, niż sklasyfikowane w § 1 pkt 1 lit. b tego artykułu - pod tym wszakże warunkiem, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie zaskarżonym rozstrzygnięciem. Tymczasem skarżąca Spółka w istocie nie odnosi się w skardze do związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem organu w zakresie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. a zaskarżonym rozstrzygnięciem, ale do związku przyczynowego pomiędzy zarzucanym organowi uchybieniem procesowym a zachowaniem strony postępowania - M. Z., polegającym na jego decyzji o wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Tak sformułowany zarzut nie może skutkować uwzględnieniem skargi w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Tym niemniej zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazany przez ustawodawcę sposób Sąd uznał zasadność zarówno skargi M. I. - aczkolwiek nie z przyczyny w niej wskazanej, jak też skargi M. Z. - aczkolwiek nie w pełni zgadzając się z jego stanowiskiem.

Prowadząc kontrolę w powyższy sposób przede wszystkim należy odnieść się do podniesionego w skardze M. Z. zarzutu, że Inspektor Wojewódzki nie respektował wyroku tutejszego Sądu z (...) lutego 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 908/12), pomimo że zapadł on w granicach tej samej sprawy (w znaczeniu materialnym). Słusznie zwrócił uwagę organ, że skoro zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia - to wyrok WSA w Bydgoszczy z (...) lutego 2013 r. nie mógł być wiążący dla organów nadzoru budowlanego w zakresie określonym w art. 153 p.p.s.a., jako że przedmiotem zaskarżenia w sprawie zakończonej ww. wyrokiem było działanie innych organów tj organów architektoniczno - budowlanych: Prezydenta M. T. i Wojewody K. - P. Organy nadzoru budowlanego są związane wyrokiem WSA z (...) lutego 2013 r. w zakresie wskazanym w art. 170 p.p.s.a. zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu określona w cytowanym art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów. Uznanie, iż zakres związania organu wyrokiem wynikający z art. 170 p.p.s.a. jest taki sam jaki wynikający z art. 153 p.p.s.a. czyniłby jeden z tych przepisów zbędnym.

Słusznie jednakże zwraca uwagę skarżący M. Z. na konieczność określenia sprawy w znaczeniu materialnym. Sąd administracyjny - w przeciwieństwie do organu administracji, ma bowiem szerszą możliwość działania, czego przejawem jest treść art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może działać "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy" - a wiec działa w granicach sprawy w znaczeniu materialnym. Tym samym, dostrzegając, że w niniejszej sprawie rozstrzygana jest sprawa dotycząca prawa do zabudowy tej samej nieruchomości, przez ten sam podmiot, w ramach tej samej inwestycji, która była przedmiotem orzekania (aczkolwiek w innym postępowaniu) przez organy administracji oraz tutejszy Sąd - należy uznać, że Sąd w obecnie sprawie jest związany oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Bydgoszczy z 13 lutego 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 908/12).

Szerokość elewacji frontowej.

Niezasadny jest zarzut skarżącego odnośnie naruszenia warunku szerokości elewacji frontowej: 15 m. Słusznie wskazuje organ, że decyzja o warunkach zabudowy z (...) marca 2009 r. nie zawiera takiego wymogu. Wskazywany przez skarżącego załącznik 2b do tej decyzji zawiera wyniki dokonanej analizy (architektoniczno - urbanistycznej) - część tekstową. Z układu tego dokumentu wynika, że fragment tekstu rozpoczynający się zwrotem "Planowany sposób zagospodarowania terenu:" (w którym znajduje się zapis "szerokość elewacji frontowej od strony ulicy - 15 m"), wyróżniony jako odrębny akapit - jest opisem zamierzenia inwestycyjnego osoby składającej wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Dopiero po tym opisie następuje opis wyników przeprowadzonej analizy, zaczynający się od słów "W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono:", który kończy się stwierdzeniem, że zostały spełnione wszystkie warunki wymagane dla podjęcia decyzji o warunkach zabudowy. Porównanie treści załącznika nr 2b do decyzji o warunkach zabudowy z treścią sentencji owej decyzji prowadzi do wniosku że w sentencji znalazły odzwierciedlenie zapisy załącznika znajdujące się po zwrocie "W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono:", a nie przed tym zwrotem.

Słusznie przyjął organ, że odnośnie szerokości elewacji frontowej obowiązujący jest zapis zawarty w pkt 2.2. lit. e decyzji o warunkach zabudowy. Słusznie też organ przyjął, że występujący w tym punkcie zwrot wskazujący, że szerokość ta powinna być wyznaczona "przy zachowaniu przepisów technicznoprzemysłowych" należy traktować jako oczywistą pomyłkę tj. że zamiast przepisów "technicznoprzemysłowych" należy brać pod uwagę przepisy techniczno - budowlane. Poszukiwanie i odwoływanie się do przepisów "technicznoprzemysłowych" byłoby oczywiście sprzeczne z pozostałą treścią decyzji o warunkach zabudowy, która niewątpliwie ustala warunki zabudowy mieszkaniowej, a nie przemysłowej.

Powierzchnia zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu.

Niezasadne są zarzuty skarżącego dotyczące sprzeczności zatwierdzonego projektu zastępczego z decyzją o warunkach zabudowy w części dotyczącej wskaźnika wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu. Wskaźnik ten w pkt 2.2 lit. b decyzji o warunkach zabudowy został określony jako "maksymalnie 37% powierzchni działki".

Czynione wcześniej przez skarżącego w odwołaniu wskazanie, jakoby wskaźnik ten wynosił maksymalnie 283 m2 jest błędne. Podobnie jak w przypadku szerokości elewacji frontowej skarżący przeoczył, że ww. wartość, wskazana w załączniku nr 2b do decyzji o warunkach zabudowy, jest częścią opisu zamierzenia inwestora, a nie częścią warunków i wymagań ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, które zostały określone w pkt 2 decyzji o warunkach zabudowy.

W rozważanej kwestii błędne jest stanowisko organu, iż przy określaniu, co należy wliczać do powierzchni zabudowy, w niniejszej sprawie należy odwoływać się do treści normy PN-ISO 9836:1997. Przepis art. 34 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego, który stanowił delegację ustawową do wydania powoływanego przez organ rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego - nie zawiera upoważnienia do zdefiniowania ustawowego pojęcia "wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu" (art. 61 ust. 7 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), który to parametr jest określany w decyzji o warunkach zabudowy. Wskazanie w § 8 ust. 2 pkt 9 ww. rozporządzenia, że w projekcie zagospodarowania działki lub terenu powierzchnię zabudowy należy określać zgodnie z zasadami zawartymi w Polskiej Normie dotyczącej określania i obliczania wskaźników powierzchniowych i kubaturowych wymienionej w załączniku do rozporządzenia - nie może być zatem rozumiane jako obowiązek stosowania tej normy w celu odczytania jak należy rozumieć "powierzchnię zabudowy" określoną w decyzji o warunkach zabudowy. W obowiązującym prawie nie zdefiniowano pojęcia "wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu", który jest przez organ utożsamiany z pojęciem "powierzchni zabudowy". Ustalenie sposobu wyznaczenia tego wskaźnika zależy od konkretnych okoliczności, w tym od konkretnej treści decyzji o warunkach zabudowy. Brak jest podstaw do zastosowania normy PN-ISO 9836:1997 oraz odmiennej definicji i sposobu obliczania powierzchni zabudowy przyjętej w tej normie, zgodnie z którą "powierzchnia zabudowy jest wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu". Normy branżowe nie mają bowiem charakteru przepisów powszechnie obowiązującego prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 2182/17, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; w skrócie "CBOSA") dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Powyższe w konsekwencji oznacza, że nie ma też znaczenia dla rozważnej kwestii argumentacja skarżącego odwołująca się do treści ww. normy PN-ISO 9836:1997.

Jak natomiast wynika z wcześniej przedstawionego stanowiska (pkt XVIII) dla Sądu w niniejszej sprawie (a w konsekwencji - dla organów nadzoru budowlanego w dalszym postępowaniu po niniejszym wyroku) wiążące jest stanowisko zawarte w wyroku z 13 lutego 2013 r. (sygn. II SA/Bd 908/12). Zgodnie z nim badając, czy zachowany jest określony w decyzji o warunkach zabudowy parametr "wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu" (art. 61 ust. 7 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) należy uwzględniać powierzchnię zabudowy tej części budynku, która jest widoczna ponad poziom terenu - bez względu na to, czy w świetle przepisów techniczno - budowlanych owa część budynku zalicza się do kondygnacji podziemnych czy naziemnych.

Należy przy tym zauważyć, że stanowisko to Sąd wypowiadał w sytuacji, kiedy dostrzegł, że ponad poziomem terenu widoczne są ściany boczne garażu podziemnego. Sąd podkreślał też, powołując się na wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2012 r. (sygn. akt II OSK 1543/11, publ. CBOSA), że od sytuacji, kiedy cała zabudowa "podziemna" jest wliczana do "powierzchni zabudowy" należy odróżnić przypadki, kiedy jedynie pewne elementy budowli "podziemnej" (takie jak wejście, wyjście), a nie ich istotna część znajdują się ponad poziomem terenu, nie naruszając przy tym funkcji tegoż terenu.

Istotne jest wobec tego w niniejszej sprawie, że według obecnego projektu budowlanego cała część garażu podziemnego, pozostająca poza obrysem części mieszkalnej wznoszonego obiektu budowlanego (w tym ściany boczne garażu) jest przykryta warstwą ziemi (por.k. 83 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz nr (...).). Projekt zamienny przewiduje, że na powierzchni terenu widoczne będą jedynie elementy wentylacji piwnicy (tj. garażu) - co wynika z rysunku nr (...) ("Przekrój A-A", k. 139 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz nr (...)). Garaż podziemny - w formie zmienionej względem pierwotnego projektu (zob. porównanie k. 80C - 80E "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz nr (...)) nie będzie naruszał zatem obecnej funkcji terenu tj. powierzchni biologicznie czynnej w formie skarpy. O takim ukształtowaniu terenu świadczy załącznik graficzny do decyzji o warunkach zabudowy (k. 33 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz nr (...)) z którego wynika, że jeszcze przed rozpoczęciem robot budowlanych na działce nr (...) teren był nachylony (skarpa) tj. w pobliżu linii stanowiącej połącznie styku działek nr (...) i 276 oraz styku działek nr (...) i 285 rzędne terenu z wartości powyżej 54 m (np. 54.30, 54.50, 54.01, 54.27 - bliżej frontu działki), szybko zmniejszały się do rzędnych około 53 m i niższych (53.29, 53.10, 53.19, 52.65 - bliżej tyłu działki).

Elewacja frontowa - wygląd.

Zasadny jest zarzut skarżącego dotyczący braku zgodności zaskarżonej decyzji z treścią decyzji o warunkach zabudowy w zakresie dotyczącym wyglądu elewacji frontowej.

W pkt 2.4 lit. a decyzji o warunkach zabudowy z (...) marca 2009 r. ("warunki ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej") wskazano, że "wyklucza się "podcinanie" elewacji bezpośrednim zjazdem do garaży podziemnych od strony frontowej. Wjazd do ewentualnych garaży może być od strony tylnej budynku z przejazdem wzdłuż elewacji bocznej budynku. Dopuszcza się umiejscowienie tradycyjnych bram w parterze elewacji służących jako wjazd do garaży bądź jako wjazd prowadzący na tylną część działki; pochylnię zjazdu można wykonać bądź od strony podwórza bądź bezpośrednio za bramą; w przypadku wykonania zjazdu bezpośrednio za bramą, brama powinna być pełna; należy wykluczyć długie podjazdy wzdłuż elewacji od frontu."

Niewątpliwie w projekcie zamiennym zatwierdzonym zaskarżoną decyzją zjazd do garażu podziemnego znajduje się przed elewacją frontową, a wjazd do garażu podziemnego - wbrew cytowanym wymogom - nie znajduje się ani z tyłu budynku ani za bramą umieszczoną w parterze elewacji frontowej.

Należy przy tym zauważyć, że wymóg prowadzenia prac pod nadzorem archeologicznym jest odrębnym wymogiem decyzji o warunkach zabudowy (pkt 2.4 lit. b) tej decyzji). Ponadto wydanie decyzji pozwalającej na prowadzenie prac przy zabytku (por.k. 30 akt Inspektora Powiatowego), na co powołuje się Inspektor Wojewódzki, nie jest jednoznaczne z uchyleniem ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Pozwolenie na prowadzenie prac przy zabytku jest działaniem przewidzianym w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187), odrębnym od działania polegającego na uwzględnieniu ochrony zabytków w decyzji o warunkach zabudowy (por. art. 7 pkt 4, art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami).

Uznając w tej sytuacji, że możliwe jest rozwiązanie w postaci przewidywanego w projekcie zamiennym zjazdu do garażu podziemnego usytuowanego przed elewacją frontową wznoszonego budynku - organ dopuścił się naruszenia prawa tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z art. 59 ust. ust. 1 ustawy o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym, co miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego zawierającego zmianę zagospodarowania terenu nie przewidzianą w decyzji o warunkach zabudowy.

Forma dachu.

Nie mają uzasadnienia zastrzeżenia skarżącego odnośnie formy dachu. Decyzja o warunkach zabudowy w tym względzie zawiera (pkt. 2.2. lit. f) jedynie lakoniczny wymóg "dach płaski". Brak w przepisach prawa definicji "dachu płaskiego". Wskazana przez organ norma PN jest normą branżową i - jak już wyżej wskazano - nie jest przepisem prawa, w oparciu o który można rozstrzygnąć, jaki dach jest płaski, a jaki nie. W tej sytuacji interpretacji pojęcia "płaski" wymaga odwołania się do języka potocznego. Słowo "płaski" oznacza "niemający wyniosłości i wgłębień, stanowiący płaszczyznę" (por. definicja na stronie Słownika języka polskiego - https://sjp.pwn.pl). Oznaczałoby to, że płaski może być zatem zarówno dach o małym, jak też dużym nachyleniu połaci dachowej (jednej). W przedmiotowym przypadku, uwzględniając, że w decyzji o warunkach zabudowy przed zwrotem "dach płaski" użyto zwrotu "geometria dachu" - zasadnym jest odwołanie się do znaczenia potocznego, utożsamiającego (wbrew znaczeniu słownikowemu) to co geometrycznie "płaskie" z tym co "poziome", będące przeciwieństwem "stomego" tj. czegoś co sprawia wrażenie "uwypuklonego" (przeciwieństwo "wgłębienia" będącego cechą "płaskiego").

Zatwierdzony zaskarżoną decyzją projekt zamienny przewiduje dach o nachyleniu połaci dachowych 2% (por. rys. 10, k. 138 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz 4.2) tj nachyleniu odpowiadającym poprzecznemu nachyleniu drogi w celu sprawnego spływu wody w przypadku nawierzchni twardej ulepszonej (por. § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124).

Trudno w tej sytuacji uznać, że tak zaprojektowane nachylenie dachu nie odpowiada potocznemu pojęciu tego co jest "płaskie" - przyjmowanego chociażby na podstawie codziennych obserwacji, jak wygląda droga (jaki ma spadek poprzeczny).

Braku szczegółowych rozważań organu w tej kwestii nie można zdaniem Sądu uznać za takie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Zapewnienie naturalnego oświetlenia.

W tej kwestii Inspektor Wojewódzki przede wszystkim nie wypowiedział się jasno, czy uznał za spełnione warunki rozporządzenia dotyczące oświetlenia i nasłonecznie za spełnione w związku z zachowaniem odległości pomiędzy budynkami większej niż wysokość przesłaniania, czy też za zachowaniem odległości pomiędzy budynkami mniejszej niż wysokość przesłaniania, ale większej niż połowa tej wysokości (warunek odpowiedni w przypadku zabudowy śródmiejskiej).

Odnośnie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, do jakich należą pomieszczenia w budynku przy ul. (...), stosownie do § 57 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. Wskazany w cytowanym przepisie § 13 rozporządzenia określa wymogi dotyczące usytuowania budynku. Zgodnie z ust. 1 pkt 1 tego przepisu odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:

a)

wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,

b)

35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m.

W tej kwestii należy zauważyć, że wyrok WSA z 13 lutego 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 908/12) był wydawany w sytuacji, kiedy zgodnie z wyliczeniami zawartymi w ówczesnym projekcie (zatwierdzonym decyzją Prezydenta z dnia (...) listopada 2011 r.) wysokość przesłaniania określona stosownie do § 13 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych tj. wysokość od poziomi dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przy ul. (...) do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego (planowanego budynku przy ul. (...)) wynosiła 17,57 m. P. planowany budynek miał wysokość mniejszą niż 35 m, to stosownie do § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia pomiędzy budynkami przy ul. (...) i K. 15a co do zasady powinna być zachowana, wyznaczona w warunkach określonych w części wstępnej § 60 pkt 1 rozporządzenia (tj. pomiędzy ramionami odpowiednio wymierzonego kąta 60°), odległość w płaszczyźnie poziomej równa ówczesnej wysokości przesłaniania tj. 17,57 m. P. odległość ta była mniejsza (w obecnym projekcie, po częściowym wykonaniu budynku wskazuje się, że odległość między budynkami wynosi 10,62 m) rozważane było, czy zachodzi sytuacja przewidziana w § 13 ust. 4 rozporządzenia, zgodnie z którym odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej.

Innymi słowy - o ile można uznać, że przedmiotowy budynek znajduje się w zabudowie śródmiejskiej, odległość pomiędzy przedmiotowym budynkiem a budynkiem przy ul. (...) (będącym współwłasnością skarżącego) może być mniejsza niż wysokość przesłaniania (aczkolwiek zawsze musi być większa niż połowa tej wysokości).

W ww. wyroku Sąd uznał, że organ błędnie zintepretował pojęcie "zabudowy śródmiejskiej" określone w § 3 pkt 1 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że aby ocenić, czy budynek znajduje się w "zabudowie śródmiejskiej" konieczne jest przeprowadzenie dowodów pozwalających na ustalenie, czy planowany budynek przy ul. (...) znajduje się w obszarze funkcjonalnego śródmieścia, stanowiącego centrum miasta T. lub centrum dzielnicy miasta T. - czego organ nie dopełnił.

W obecnej sprawie, jak wynika z rysunku 18 Projektu zamiennego (por.k. 146 egzemplarza 4.2.) uznanie, że barierka balkonowa jest elementem przesłaniającym skutkowałaby przyjęciem, że wysokość przesłaniania wynosi nie 10,57 m, ale więcej - więcej niż odległość pomiędzy budynkami przy ul. (...) i przy ul. (...) (10,62 m). Oznaczałoby to albo konieczność zmiany w projekcie zamiennym (np. usunięcia barierki i wyłączenia balkonu z użytkowania) albo dowodzenia, że budynek wznoszony przy ul. (...) znajduje się "w zabudowie śródmiejskiej", co oznaczałoby że obecna odległość pomiędzy budynkami, mniejsza niż wysokość przesłaniania, spełnia wymogi rozporządzenia.

Jak to już wskazano - organ nie wypowiedział się jasno, którą z tych opcji bada. Z jednej strony dowodzi, że barierka nie jest elementem przesłaniającym (powołując się na okoliczność, że jest z materiału przezroczystego), a z drugiej strony przywołuje definicję "zabudowy śródmiejskiej" z § 3 ust. 1 rozporządzenia, bez jasnego wskazania jakie ma ona znaczenie dla sprawy. Samą ta okoliczność należy uznać za naruszenie wymogu art. 107 § 3 k.p.a., polegającą na braku dostatecznie jasnego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, które to uchybienie uniemożliwia ocenę poprawności zaskarżonej decyzji.

Przyjmując, że w istocie ocena organu spełnienia wymogów rozporządzenia była dokonywana w pierwszej ze wskazanych sytuacji tj. organ uznał, że przedmiotowy budynek nie znajduje się w zabudowie śródmiejskiej i konieczne jest aby wysokość przesłaniania była mniejsza niż odległość pomiędzy budynkami (10,62 m) - to wbrew twierdzeniu organu brak w zatwierdzonym projekcie budowlanym wskazania, z jakiego materiału ma być wykonana barierka, w szczególności brak wskazania, że jest to tego rodzaju materiał, że nie można uznać, by wykonany z niego element budynku jest elementem "przesłaniającym", o jakim mowa w § 13 rozporządzenia. Takim wskazaniem nie mogą być twierdzenia inwestora zawarte w piśmie z (...) października 2017 r., niewchodzącym w skład zatwierdzanego projektu budowlanego (naruszenie art. 77 § 1 k.p.a.)

Należy przy tym zauważyć, że miejsce w tekście zaskarżonej decyzji, w jakim organ powołuje się na treść § 13 ust. 3 rozporządzenia dotyczącego sytuowania obiektów takich jak maszt, komin, wieża tj. zaraz po opisie dotyczących zachowania oświetlenia w budynkach sąsiadujących ze wznoszonym budynkiem inwestora, a przed stwierdzeniem dotyczącym wykonania barierki "z przezroczystego szkła" - sugeruje, że tak jak zarzuca skarżący, organ uważa, iż barierkę można traktować jak obiekt, o jakim mowa w § 13 ust. 3 rozporządzenia tj. odpowiednik masztu, komina, wieża. Oznaczałoby to, że organ traktuje barierkę jako element odrębny, który nie zalicza się do tych elementów budynku, które mają wpływ na określenie wysokości przesłaniania.

Zakładając natomiast, że przytoczona definicja zabudowy śródmiejskiej w istocie służy wskazaniu, że w sprawie mamy do czynienia z drugą z opisanych wcześniej sytuacji - należy, tak jak w wyroku WSA z 13 lutego 2013 r., uznać, że organ naruszył przepisy postępowania tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego przemawiającego za tezą, iż przedmiotowy budynek znajduje się w zabudowie śródmiejskiej tzn, że znajduje się w miejscu które można uznać za centrum miasta albo za centrum dzielnicy.

W kwestii dotyczącej wymogów nasłonecznienia organ dopuścił się zatem naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że budynek w przewidywanym przez projekt kształcie nie spełnia wymogów określonych w § 57 oraz § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co w konsekwencji mogło skutkować odmową zatwierdzenia projektu.

Odległość wznoszonego obiektu od nieruchomości sąsiednich.

Należy przede wszystkim zauważyć, że decyzja z (...) marca 2009 r. o warunkach zabudowy nie wypowiada się w kwestii odległości planowanej zabudowy od nieruchomości sąsiednich - tak jak to czyni w odniesieniu do powierzchni zabudowy (dokładniej: wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki albo terenu). W kwestii zachowania odległości nie mają zatem zastosowania rozważania zawarte w części XX niniejszego uzasadnienia dotyczące tego, jaki obiekt lub jego część należy uznawać za budowlę (kondygnację) podziemną. Odnośnie odległości obiektu od nieruchomości sąsiednich znajdą w pełni zastosowanie przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - w tym także definicja kondygnacji podziemnej zawarta w § 3 pkt 17 rozporządzenia. W świetle tej definicji nie ulega wątpliwości, że zaprojektowany garaż podziemny jest kondygnacją podziemną.

Słuszne jest zatem wskazanie organu, że w przypadku schodów zewnętrznych odległość 1,67 m od granicy nie jest mniejsza niż wymóg prawny - 1,5 metra od granicy (aczkolwiek wymóg ten zawarty jest w § 12 ust. 6a nie § 12 ust. 1 rozporządzenia). Słuszne jest też stanowisko odnośnie garażu podziemnego - że wobec tego, iż jest to część podziemna budynku, znajdująca się całkowicie poniżej poziomu otaczającego terenu - nie ustala się jej odległości od granicy działki budowlanej (aczkolwiek mówi o tym § 12 ust. 9a nie § 12 ust. 7 rozporządzenia).

Zasadnie zwraca organ uwagę, że zgodnie z Prawem budowlanym inwestor jest zobowiązany wykonywać obiekt zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Cała zatem dokumentacja składająca się na projekt budowlany może być podstawą do rozwiania ewentualnych wątpliwości wynikających z błędu pomiaru na rysunku przedstawiającym zagospodarowanie terenu. W przedmiotowej sprawie słusznie wskazuje organ, że w aktach sprawy znajduje się dokument przedstawiający pomiar geodezyjny rzeczywistego usytuowania dotychczas wykonanej części budynku (k. 150 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz 4.2), w którym wskazana jest dokładnie odległość budynku od granicy działki budowlanej, przekraczająca 4 metry (pomiar: 4,05 i 4,13).

Odnośnie zarzutu skarżącego, że odległość powyższa będzie mniejsza po dodaniu warstw ocieplenia należy zauważyć, że w zatwierdzonym projekcie budowlanym znajduje się rozwiązanie przewidujące częściowe, odcinkowe zmniejszenie tej warstwy do 10 lub 5 cm, tak aby była zachowana przewidziana przepisami odległość 4 m (por. rysunek nr (...) - k. 151 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz 4.2).

Tym niemniej należy także zauważyć, że rozwiązania przedstawionego na rysunku nr (...) nie uwzględniają rzuty poziome poszczególnych pięter budynku, na których nadal przewidziano na całej długości ściany od strony ul. (...) (tj. od strony działek nr 283 i nr (...)) warstwę ocieplenia o grubości 15 cm (rysunki k. 133 - 135 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz 4.2).

W powyższym zakresie organ nie poczynił zatem stosownych ustaleń odnośnie zachowania odległości 4 metrów od granicy działki budowlanej (naruszenie art. 77 § 1 k.p.a.) i nie wywiązał się z ciążącego na nim na mocy art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego obowiązku sprawdzenia, czy inwestor przedstawił projekt budowlany, którego zatwierdzenie pozwali na doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem - co mogło mieć wpływ na wynik sprawy w przypadku braku stosownego uzupełnienia projektu przez inwestora.

Miejsca parkingowe Odnośnie miejsc parkingowych należy zwrócić uwagę, że ich liczbę inaczej określały warunki zabudowy z (...) marca 2009 r. (dla budynku wznoszonego na przedmiotowej działce nr (...) przy ul. (...)), a inaczej warunki zabudowy dla działki nr (...) przy ul. (...). W przypadku działki przy ul. (...) powinny być zapewnione miejsca parkingowe w stosunku: 1 miejsce postojowe na 1 mieszkanie (pkt 2.5 lit. h) decyzji o warunkach zabudowy z (...) kwietnia 2009 r., wskazanej w pkt III.2 niniejszego uzasadnienia), natomiast w przypadku działki przy ul. (...) - w stosunku 1,2 miejsca parkingowego na każde mieszkanie (pkt 2.5 lit. c decyzji z (...) marca 2009 r. wskazanej w pkt III.1 niniejszego uzasadnienia). W oddanym już do użytkowaniu budynku przy ul. (...) znajduje się 16 mieszkań, powinno być zatem zapewnionych 16 miejsc postojowych. We wznoszonym budynku przy ul. (...) przewidywanych jest 15 mieszkań, co wymaga minimum 18 miejsc postojowych. Łącznie dla obu budynków powinno być zapewnionych 34 miejsca postojowe. Jak wynika za decyzji o pozwoleniu na użytkowanie - w budynku przy ul. (...) zapewniono tylko 6 miejsc postojowych. Planowany garaż podziemny przy ul. (...) zapewnia 28 miejsc postojowych, pozwalając tym samym na łączne zapewnienie 34 miejsc postojowych (tak k. 84 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz 4.1).

Słusznie zwraca uwagę skarżący, że garaż podziemny przy ul. (...) ma dwa poziomy, które nie są ze sobą skomunikowane tzn. na górny poziom możliwy jest wjazd tylko poprzez zjazd zaplanowany z ul. (...), przed elewacją frontową wznoszonego budynku, natomiast na dolny poziom wjazd jest zaplanowany wyłącznie z posesji przy ul. (...) (por. rysunki 3 i 4 - k. 131, k. 132 "Projektu budowlanego zamiennego" egzemplarz 4.2). Możliwości przejazdu samochodem pomiędzy poziomami garażu, bez konieczności wyjazdu z garażu, nie przewidziano. Należy przy tym zauważyć, że na wyższym poziomie, dostępnym z posesji przy ul. (...) znajduje jedynie 9 stanowisk postojowych - a nie wymagane 18 stanowisk.

Należy także zauważyć, że jak wynika z akt sprawy (k. 21 akt Inspektora Powiatowego) inwestor tj. skarżąca Spółka, nie jest już właścicielem działki przy nr (...) stanowiącej nieruchomość przy ul. (...); z akt nie wynika ponadto, aby inwestor dysponował jakimkolwiek prawem do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane.

Celem wymogu legitymowania się "prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" (art. 4, art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego), jest zapewnienie, aby inwestor dysponował prawem do nieruchomości o takim zakresie, który pozwoli mu wznieść obiekt budowlany w sposób zgodny z prawem, o parametrach zgodnych z prawem i pozwalających na jego użytkowanie zgodne z prawem. Nie można zatem uznać, że spełniony jest wymóg posiadania "prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" w sytuacji, kiedy zakres prawa do nieruchomości, którym legitymuje się inwestor, pozwala mu wprawdzie na wzniesienie obiektu budowlanego o parametrach zgodnych z wymogami prawa, ale którego w części nie można będzie użytkować bez posiadania prawa do innej nieruchomości.

W niniejszej sprawie organy dopuściły się zatem naruszenia art. 35 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę w sytuacji braku spełnienia przesłanki ustawowej wydania takiej decyzji.

Ze względu na powyższe, uznając, że doszło zarówno do naruszenia przepisów prawa procesowego jak też prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W ponownym postępowaniu organ winien orzec po uzupełnieniu materiału dowodowego, stosownie do powyższego stanowiska Sądu.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., biorąc pod uwagę wysokość uiszczonych wpisów, a w przypadku skarżącego M. Z., dodatkowo na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.