Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1610835

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 10 września 2014 r.
II SA/Bd 671/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska.

Sędziowie WSA: Anna Klotz, Grzegorz Saniewski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia... maja 2014 r. nr... w przedmiocie wydanie prawa jazdy oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Starosta R., działając na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), odmówił wydania P. Ś. prawa jazdy kat. C, C+E.

W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający wskazał, że w dniu (...) r. wydano P. Ś. prawo jazdy na kategorię A, B o numerze (...). Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego we (...) w dniu (...) r. przesłał dokumenty strony z potwierdzeniem zdania egzaminu na kategorię C, lecz zainteresowany zgłosił, że w związku z planowanym w najbliższym czasie kursem na kategorie C+E nie wnosi opłaty za wydanie dokumentu, dlatego też prawo jazdy z kategorią C nie zostało wydane.

W dniu 5 czerwca 2013 r. P. Ś. złożył wniosek o wydanie numeru profilu kandydata na kierowcę na kategorię C+E oraz podjął szkolenie w zakresie tej kategorii. W dniu 18 października 2013 r. z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego we Włocławku wpłynęło potwierdzenie zdania egzaminu na kat.C+E, który odbył się w dniu 15 października 2013 r., ponadto również w dniu 18 października 2013 r. Prokuratura Rejonowa w (...) przesłała do organu postanowienie sygn. akt (...) o zatrzymaniu prawa jazdy kat. A, B nr (...) P. Ś., które odebrano mu w dniu 8 października 2013 r., w związku z podejrzeniem o popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k., a więc w dniu zdawania egzaminu zainteresowany posiadał zatrzymane uprzednio prawo jazdy.

W dniu 28 lutego 2014 r. wpłynął do organu wyrok Sądu Rejonowego w (...) (sygn. akt VI K 540/13) z dnia 2 stycznia 2014 r., którym orzeczono wobec strony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A i B, na okres dwóch lat.

W ocenie organu orzekającego, w obowiązującym stanie prawnym, czyli po wejściu w życie ustawy o kierujących pojazdami, nie jest możliwe wydanie prawa jazdy osobie, w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie obowiązywania tego zakazu. Zdaniem organu, zakaz ten wynikający z przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, stosuje się również wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kat. C, C+E, co wynika wprost z ustawy i nie wymaga odrębnego orzekania przez sąd karny. W tym zakresie organ powołał się na treść art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 i ust. 3 ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. Ś. zwrócił się o jej uchylenie, podnosząc, iż nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem, a brak uprawnień uniemożliwi mu wykonywanie pracy i pozbawi go środków do życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we (...) po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia (...) utrzymało w mocy zaskarżona decyzję.

Kolegium potwierdziło prawidłowość ustalenia stanu faktycznego w sprawie, wskazując dodatkowo, iż istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma dokonanie prawidłowej wykładni przepisu art. 12 ust. 2 i 3 ustawy, który reguluje przypadki wydania prawa jazdy po raz pierwszy w sensie nabycia uprawnień po dacie wejścia w życie przedmiotowej ustawy, dlatego nie stosuje się tego przepisu do osób posiadających już uprawnienia do kierowania pojazdami. Wskazano, że do czasu wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami brak było regulacji tożsamej z regulacją określoną w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami i do tego czasu w zakresie wydania prawa jazdy obowiązywał art. 91, który określał, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, a także w stosunku, do której orzeczony został - prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń lub orzeczeniem innego organu uprawnionego do orzekania w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym - zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie obowiązywania tego zakazu.

W tej sytuacji zdaniem Kolegium należy rozważyć, czy strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia sądu z dnia 2 stycznia 2014 r., sygn. akt VI K 540/13 posiadała uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie określonym kategoriami C, C+E, czy też takowych uprawnień nie posiadała, a w przypadku ustalenia, iż strona takowe uprawnienia nabyła przed datą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o zastosowaniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów nie zachodzą przeszkody do wydania prawa jazdy na kategorie, które nie są objęte zakazem sądu.

W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie nie mamy jednak do czynienia z wydaniem dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E w stosunku do posiadanego już uprawnienia w tym zakresie, ponieważ stronie nie zostały wydane uprawnienia do kierowania pojazdami, na które wymagana jest kategoria C, C+E, lecz strona złożyła wniosek o wydanie takowego uprawnienia, gdyż zdała egzamin uprawniający do otrzymania tej kategorii prawa jazdy. Do uzyskania takowego uprawnienia niezbędne jest według organu - wydanie decyzji takie uprawnienie przyznającej, a sam dokument prawa jazdy jest jedynie potwierdzeniem posiadanego uprawnienia przyznanego w drodze decyzji, bowiem decyzja nadająca uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii ma charakter konstytutywny; jest to oparte na przepisie powszechnie obowiązującym władcze i jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu. Potwierdzeniem jej wydania jest natomiast czynność materialno-techniczna, jaką jest wydanie dokumentu prawa jazdy.

Źródłem uprawnień do kierowania pojazdami jest więc w ocenie organu decyzja wydawana po ustaleniu, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane przez prawo, w tym m.in. uzyskanie wymaganego orzeczenia lekarskiego, odbycie wymaganego szkolenia, zdanie egzaminu państwowego teoretycznego i praktycznego i osiągnięcie wymaganego wieku. Prawo jazdy jest jedynie dokumentem potwierdzającym posiadanie takich uprawnień.

Takowe decyzje w odniesieniu do przedmiotowych kategorii C, C+E nie były wydane, a więc w stosunku do strony w ocenie Kolegium ma zastosowanie przepis art. 12 ust. 2 ustawy.

W skardze do sądu P. Ś. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej wydanie z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a na potwierdzenie swojej argumentacji skarżący załączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w (...) z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt (...) w przedmiocie wątpliwości co do wykonania środka karnego.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

W ocenie Kolegium załączone postanowienie sądu w przedmiocie wykładni wyroku tegoż sądu nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż orzeczenie to odnosi się do uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii prawa jazdy A i B i jak wynika z jego treści, nie dotyczy nabytych uprawnień do prowadzenia pojazdów w zakresie innych kategorii, jeżeli takowe były wydane.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanej w sprawie decyzji administracyjnej stanowił przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku, do której został prawomocnie orzeczony wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 2 ww. ustawy przepis powyższy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii:

1. B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia kat. AM,A1,A2 lub A,

2. AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie kat. B,

3. B+E, C1, C+E, D1+E, lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia kat. B lub odpowiednio kat. C1, C, D1 lub D.

Stosownie zaś do art. 12 ust. 3 przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii:

4. C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

5. B+E, Cl+E, C+E, Dl+E lub D+E - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Stan faktyczny jest bezsporny i na jego podstawie przyjąć należy, iż skarżący posiadał prawo jazdy kat. A, B o numerze (...) wydane w dniu (...) r. Ponadto z akt sprawy wynika, iż Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego we (...) w dniu 11 lutego 2013 r. przesłał dokumenty strony z potwierdzeniem zdania egzaminu na kategorię C, lecz zainteresowany zgłosił, że w związku z planowanym w najbliższym czasie kursem na kategorie C+E nie wnosi opłaty za wydanie dokumentu, dlatego też prawo jazdy z kategorią C nie zostało wydane. W dniu 5 czerwca 2013 r. skarżący złożył wniosek o wydanie numeru profilu kandydata na kierowcę na kategorię C+E oraz podjął szkolenie w zakresie tej kategorii. W dniu 18 października 2013 r. organ I instancji otrzymał informację z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego we (...) potwierdzającą zdanie egzaminu na kat.C+E, który odbył się w dniu (...) r., a ponadto również w dniu 18 października 2013 r. Prokuratura Rejonowa w (...) przesłała do organu postanowienie sygn. akt (...) o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącemu kat. A, B nr (...), które odebrano mu w dniu 8 października 2013 r., w związku z podejrzeniem o popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k., co pozwala stwierdzić, iż w dniu zdawania egzaminu na kat. C+E, który odbył się w dniu 15 października 2013 r., zainteresowany nie posiadał już zatrzymanego uprzednio prawa jazdy kat. A i B. Wyrok Sądu Rejonowego w (...) (sygn. akt VI (...)) z dnia (...) r., ostatecznie potwierdził orzeczony wobec strony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A i B, na okres dwóch lat.

Stosownie bowiem do art. 42 § 2 k.k. orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju albo wszelkich pojazdów. Zgodnie z art. 182 § 1 zd. 1 k.k.w w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w., organ do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Orzekając zakaz prowadzenia pojazdów na podstawie art. 42 § 1 lub 2 k.k. sąd musi określić precyzyjnie zakres tego zakazu tj. wskazać jakiej kategorii ruchu on dotyczy oraz jakiej kategorii uprawnień. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w nauce prawa karnego wskazuje się na represyjny charakter tego środka karnego i jego szczególny charakter i oddziaływanie w sferze praw jednostki. Kompetencję do określenia takiego ograniczenia - orzekanego jako środek represji wobec skazanego wyrokiem karnym - przyznano wyłącznie sądom. Oznacza to, że w zakresie nieobjętym orzeczonym wyrokiem karnym, skazany zachowuje swoje prawo do kierowania pojazdami.

Jednak w rozpatrywanej sprawie zwrócić należy uwagę, iż sporna kwestia - wydania prawa jazdy kat. C i C+E, dotyczy osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy w sensie nabycia uprawnień po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.).

W ocenie Sądu przez "osobę ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" - w znaczeniu użytym w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami - należy uznać podmiot, który ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie posiadał ich w chwili wydania prawomocnego wyroku orzekającego środek karny. W tym znaczeniu przepis ten przewiduje negatywne skutki skazania, ale nie ingeruje w zakres orzeczenia sądu i nie narusza proporcji między sankcją orzeczoną przez sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę. Za takim stanowiskiem przemawia również analiza całości ustawy o kierujących pojazdami. Ustawodawca rozróżnia bowiem wymagania określone w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, od osób, które takie uprawnienie już posiadają.

Należy bowiem wskazać, iż zgodnie z art. 103 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jednakże stosownie do art. 103 ust. 4 u.k.p., przytoczonego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (gdy podstawą cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami było ponowne przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 5 lat od dnia wydania skierowania na kurs reedukacyjny, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 lit. a) oraz popełnienie w okresie próbnym trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji). W tych przypadkach, zgodnie z art. 104 u.k.p, osoba, w stosunku do której zostanie wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami będzie mogła uzyskać prawo jazdy po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uprawnienie do kierowania pojazdem. Wynika z tego, że art. 104 u.k.p. umożliwia wnioskowanie a contrario, zgodnie z którym należy uznać, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają i nie będą mieć zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte między innymi w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd (co wynika z braku powołania obowiązującego już art. 103 ust. 1 pkt 4 w treści art. 104 u.k.p.).

Oczywistym więc jest, że wymogi te nie będą mieć zastosowania do tych osób także w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, a mianowicie w wyrokach WSA w Olsztynie z dnia 13 czerwca 2013 r. II SA/Ol 337/13, WSA w Bydgoszczy z dnia 4 lutego 2014 r. II SA/Bd 1526/13, WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r., VII SA/Wa 1545/13. Powyższe stanowisko podzielił również SN w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014 r. I KZP 29/13 wskazując, iż art. 12 ust. 2 u.k.p. dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Takie rozumienie przepisu - zdaniem SN - jest na poziomie systemowym zgodne z normą wyprowadzoną z art. 42 k.k., w sytuacji w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania niektórymi kategoriami pojazdów. Odmienna interpretacja prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 u.k.p. W istocie więc orzeczenie sądu stawałoby się iluzoryczne, gdyż surowsza dolegliwość byłaby tu niejako automatycznie wprowadzana przez ustawodawcę.

Jednocześnie zwrócić należy uwagę, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z materialno - techniczną czynnością wydania dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E w stosunku do posiadanego już uprawnienia w tym zakresie, ponieważ skarżącemu nie zostały wydane uprawnienia do kierowania pojazdami, na które wymagana jest kategoria C, C+E, lecz strona złożyła dopiero wniosek o wydanie takowego uprawnienia, gdyż zdała egzamin uprawniający do otrzymania tej kategorii prawa jazdy. Do uzyskania takowego uprawnienia niezbędne jest bowiem wydanie decyzji takie uprawnienie przyznającej, natomiast sam dokument prawa jazdy jest jedynie potwierdzeniem posiadanego uprawnienia przyznanego w drodze decyzji. Decyzja nadająca uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii ma charakter konstytutywny; jest to bowiem rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu oparte na przepisie powszechnie obowiązującym, władcze i jednostronne. Potwierdzeniem jej wydania jest natomiast czynność materialno - techniczna, jaką jest wydanie dokumentu prawa jazdy. Źródłem uprawnień do kierowania pojazdami jest więc decyzja wydawana przez organ po ustaleniu, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane przez prawo, w tym m.in. uzyskanie wymaganego orzeczenia lekarskiego, odbycie wymaganego szkolenia, zdanie egzaminu państwowego teoretycznego i praktycznego i osiągnięcie wymaganego wieku. Prawo jazdy jest jedynie dokumentem potwierdzającym posiadanie takich uprawnień. Takowe decyzje w odniesieniu do przedmiotowych kategorii nie zostały wydane, a więc w stosunku do skarżącego zastosowanie znajduje przepis art. 12 ust. 2 ustawy.

Odnosząc się zaś do treści postanowienia Sądu Rejonowego (...) z dnia 15 maja 2014 r., sygn. (...), to zwrócić należy uwagę, że powołane orzeczenie sądu karnego odnosi się do uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii prawa jazdy A i B i jak wynika z jego treści, nie dotyczy innych nabytych uprawnień do prowadzenia pojazdów w zakresie pozostałych kategorii. Orzeczenie to nie rozstrzyga więc, czy określone uprawienia strona posiadała, uznając słusznie, iż nie jest to kognicja sądu powszechnego, wyrażając przy tym pogląd oparty o przepis ustawy, że prawo jazdy na inne kategorie aniżeli te, których dotyczy zakaz, nie może być wydane, jeżeli przed uprawomocnieniem orzeczenia sądu o zakazie prowadzenia określonych pojazdów, tych uprawnień strona nie posiadała, a z taką właśnie sytuacją mamy w niniejszym przypadku do czynienia.

Reasumując wskazać należy, że w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego określającego stan faktyczny rozpatrywanej sprawy, pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, należy uznać podjęte w sprawie rozstrzygnięcie za prawidłowe.

Mając powyższe na względzie należało uznać, że zaskarżona decyzja organu II instancji, jak i decyzja pierwszoinstancyjna pozostają w zgodzie z prawem, dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.