Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1617938

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 24 kwietnia 2013 r.
II SA/Bd 199/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz.

Sędziowie WSA: Elżbieta Piechowiak, Grzegorz Saniewski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) stycznia 2013 r. nr (...) w przedmiocie opinii o projekcie podziału nieruchomości

1.

uchyla zaskarżone postanowienie,

2.

stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu,

3.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) Burmistrz Miasta i Gminy (...), na podstawie art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 123, art. 124 i art. 125 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej w skrócie "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku skarżącego J. R., zaopiniował negatywnie wstępny projekt podziału działek: nr 13/2, o pow. 0,7812 ha, nr 13/3 o pow. 0,0587 ha i nr 13/5 o pow. 0,6454 ha, położonych w obrębie ewidencyjnym (...), zapisanych w księdze wieczystej nr (...) z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, iż zgodnie z uchwałą Nr XXVI/203/2001 Rady Miejskiej w (...) z dnia 26 kwietnia 2001 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy usługowej, składów i magazynów wieś (...) (Dz. Urz. Woj. (...). Nr 24, poz. 409), dla terenów oznaczonych symbolem 1UR/MN oraz 2UR/MN podziału działek można dokonać zachowując wymóg zabezpieczenia dostępności komunikacyjnej do wydzielonych działek z ulic publicznych według zasady pokazanej na rysunku planu (Dział II § 9 ust. 2 pkt 1) przy jednoczesnym stosowaniu zapisu w brzmieniu "przebieg linii wewnętrznego podziału (orientacyjnych) określonych linią przerywaną może ulec zmianie na etapie opracowania dokumentacji geodezyjnej za zgodą właściciela gruntu" (Dział I § 8 pkt 1).

Proponowany podział nieruchomości - działek nr 13/2, nr 13/3 i nr 13/5 o łącznej powierzchni 1,4853 ha, polegający w głównej mierze na "przedłużeniu działki nr 13/3 -czyli drogi wewnętrznej, tak aby możliwe się stało połączenie z drogą publiczną działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi 13/2, 13/3, 13/5 oraz 13/1, obręb ewidencyjny (...)[Nr 0005), gmina (...) oraz polepszeniu przebiegu drogi - działki nr 13/3, jako bardziej racjonalny wraz ze zmianą jej granic na niewielkim odcinku drogi" nie spełnia w ocenie organu warunków wynikających z cytowanego wyżej obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie podziału, tj. zabezpieczenia dostępności komunikacyjnej do wydzielonych działek z ulic publicznych według zasady pokazanej na rysunku planu jak również zasady dotyczącej przebiegu orientacyjnych linii wewnętrznego podziału, które na obszarze 1UR/MN i 2 UR/MN wskazane zostały jako pojedyncza linia. Organ dodał ponadto, że na rzecz każdoczesnego właściciela działek ewidencyjnych nr 13/2, nr 13/3 i nr 13/5 położonych w miejscowości (...) opisanych w księdze wieczystej Kw nr (...) oraz na rzecz każdoczesnego właściciela działki ewidencyjnej numer 13/1 położonej w miejscowości (...) opisanej w księdze wieczystej Kw nr (...), zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt: II Ns 1608/09, została ustanowiona służebność drogi koniecznej polegającej na prawie przejścia i przejazdu przez działkę ewidencyjną nr 87LPB opisaną w księdze wieczystej Kw nr (...) pasem o szerokości 4 metrów, stanowiącym przedłużenie północno-wschodniej granicy działki ewidencyjnej nr 13/2 do istniejącej na gruncie drogi leśnej i dalej w kierunku północno-zachodnim istniejącą drogą leśną, do drogi gminnej stanowiącej działkę ewidencyjną nr 8/1, oznaczoną kolorem czerwonym zgodnie z opinią biegłego z dnia 24 kwietnia 2010 r., która stanowi integralną część wyżej cyt. postanowienia.

Orzekający organ wyjaśnił, że przebieg orientacyjnej linii podziału, zgodnie z uchwałą Nr XXVI/203/2001 Rady Miejskiej w (...) z dnia 26 kwietnia 2001 r., może ulec zmianie (np. przesunięciu) na etapie opracowania dokumentacji geodezyjnej, za zgodą właściciela gruntu, jednak we wstępnym projekcie podziału działek, położonych w obrębie ewidencyjnym (...) (Nr 0005), gmina (...), numer 13/2, 13/3 1 13/5 o łącznej powierzchni 1,4853 ha, nie dokonano jedynie jej modyfikacji, na którą zezwalają zapisy planu, ale wprowadzono działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym 13/8, która ma mieć charakter "drogi wewnętrznej", a tym samym nie będzie spełniała przesłanek zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy usługowej, składów i magazynów wieś (...).

W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, że nie zgadza się ze zmianą nazwania wniosku, gdyż we wniosku zaproponował podział, a właściwie korektę linii działek, a nie stwierdzenie zgodności z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Wyjaśnił, że podział na obecnie istniejące działki dokonany został w 2006 r. za zgodą gminy, natomiast w opracowanym na zlecenie gminy planie miejscowym, została zaplanowana droga gminna oznaczona jako 10KD, która istnieje tylko na papierze, pomimo często ponawianych wniosków o jej udrożnienie. Wnioskowany podział zdaniem odwołującego ma na celu połączenie dotychczasowej działki nr 13/3 będącej drogą wewnętrzną z drogą leśną i dalej z drogą gminną. Zdaniem skarżącego - z zapisu w planie nie wynika, że wydzielone działki muszą graniczyć z drogą publiczną, ważne aby miały zabezpieczoną dostępność komunikacyjną z drogą publiczną, choćby poprzez drogę wewnętrzną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia (...) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że oceniając, czy przedłożony przez stronę wstępny projekt podziału jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należy zastanowić się, jak należy rozumieć zapis § 8 pkt 2 uchwały stanowiący, że przebieg linii wewnętrznego podziału (orientacyjnych) określonych linią przerywaną może ulec zmianie na etapie opracowania dokumentacji geodezyjnej. Czy tak, że istniejąca na rysunku planu linia może ulec przesunięciu - jak rozumie to organ pierwszej instancji, czy tak, że można tych linii dorysować więcej, w dowolnym miejscu - jak uczynił to wnioskodawca podziału.

Zdaniem Kolegium wrysowana na części graficznej planu przerywana linia podziału jest linią orientacyjną, i jako taka może ulec przesunięciu w inne miejsce, gdyż za takim stanowiskiem przemawia zapis § 9 ust. 2 pkt 2 uchwały, zgodnie z którym ustala się podziały działek z wymogiem zabezpieczenia dostępności komunikacyjnej do wydzielonych działek z ulic publicznych i przepis ten wprost stanowi, że nowo wydzielone działki muszą mieć dostęp z ulicy publicznej.

Podział, którego celem miało być wydzielenie drogi wewnętrznej, która poprzez drogę leśną zapewniłaby dostęp do drogi gminnej, byłby w ocenie Kolegium sprzeczny z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że etapem postępowania podziałowego jest stwierdzenie zgodności przedłożonej propozycji podziału z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, dlatego też pozytywna opinia stanowi podstawę do sporządzenia projektu podziału i w tym zakresie nie ma nieprawidłowości w postępowaniu gminy.

W skardze do sądu J. R. wniósł o zmianę postanowienia organu pierwszoinstancyjnego, podnosząc, iż orzekające w sprawie organy nie uwzględniły wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych zawartych w jego wniosku dotyczącego projektu podziału nieruchomości, a właściwie korekty przebiegu granic już istniejących działek.

Skarżący zauważył, że organy, orzekające o niezgodności z planem zagospodarowania przestrzennego przedstawionego wniosku dotyczącego projektu podziału nieruchomości, wskazały, że ta niezgodność głównie ma polegać na braku połączenia projektowanych działek z drogą publiczną, co jest wymogiem art. 93 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednak z niewiadomych względów nie zauważają ust. 3 tegoż artykułu.

Skarżący wskazał, że działka nr 13/3, która po korekcie stałaby się działką nr 13/8, jest drogą wewnętrzną obciążoną służebnością na rzecz działek z nią sąsiadujących. Powód, dla którego złożył projekt wstępnego podziału, a właściwie korekty, leży w ocenie skarżącego po stronie gminy. Ta bowiem, będąc projektodawcą planu przestrzennego zagospodarowania z 2011 r., po jego uchwaleniu stała się zarządcą drogi publicznej 10KD, jednak mimo wielokrotnych monitów tej drogi nie urządza, nie udrożnia, co w ocenie skarżącego należy do jej ustawowych obowiązków. Spodziewając się takiego zachowania władz gminy, przez 5 lat procesowania się z Nadleśnictwem w (...) o prawną możliwość przejazdu przez ich drogę wewnętrzną do drogi gminnej, skarżący uzyskał korzystny dla siebie wyrok - wpis o służebności w księdze wieczystej działki Lasów Państwowych. Jak wskazał, myślą przewodnią jego wniosku była konieczność skomunikowania swoich działek i działki nr 13/1 z drogą publiczną poprzez drogę leśną (obciążoną służebnością) do drogi gminnej do czasu urządzenia drogi 10KD. Jednak aby to było możliwe, należy w jego ocenie wydłużyć drogę wewnętrzną (dz. Nr 13/3), która stałaby się działką nr 13/8.

Skarżący zarzucił organom błąd logiczny w interpretacji zapisu § 9 ust. 2 pkt uchwały o planie miejscowym, gdyż w jego ocenie ten akt nie zawiera nakazu, by działki musiały graniczyć z drogą publiczną. Jego zdaniem zabezpieczenie dostępności komunikacyjnej działek z ulic publicznych można w pełni zapewnić poprzez drogę wewnętrzną obciążoną służebnością i tak jak dotąd spełnia ten warunek działka 13/3, utworzona decyzją gminy w 2006 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia uznał, iż narusza ono prawo w związku z czym skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów, aniżeli w niej wskazane.

Na wstępie zwrócić należy uwagę, że postępowanie odwoławcze (zażaleniowe), oparte jest na zasadzie skargowości. Oznacza to, że organ właściwy do rozpoznania odwołania, czy zażalenia (organ odwoławczy) może podjąć czynności procesowe w postępowaniu odwoławczym, tylko gdy uprawniony podmiot złoży odpowiednie podanie (odwołanie, zażalenie), przy czym z mocy art. 144 k.p.a. do zażaleń na postanowienie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że dopiero wniesienie przez stronę zażalenia, które spełnia wymagania formalne podania określone w art. 63 k.p.a., pozwalało właściwemu organowi na uruchomienie przewidzianych przepisami prawa procedur zmierzających do weryfikacji zaskarżonego tym wnioskiem orzeczenia oraz do rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 63 k.p.a. odwołanie - jak każde podanie - aby mogło być uznane za czynność prawnie skuteczną, powinno spełniać określone w tym przepisie wymogi formalne co do formy (§ 1) oraz co do treści (§ 2, § 3, § 3a).

Jeżeli chodzi o wymagania co do treści, to skuteczność prawną podania ustawodawca uzależnia od wskazania w nim osoby od której pochodzi, wskazania jej adresu, przedstawienia żądania oraz od umieszczenia pod nim podpisu. Co do zasady - podpis musi być własnoręczny. W judykaturze i doktrynie utrwalone zostało stanowisko, że podpis to napisany lub uwierzytelniony znak ręczny. Zdaniem Sądu tylko tak złożony podpis może być kwalifikowany jako spełniający wymagania formalne co do treści podania. Podpis taki nie może być zastąpiony żadnym podpisem mechanicznym np. faksymilą bądź kserograficzną odbitką własnoręcznego podpisu. W orzecznictwie sądowym powszechnie jest przyjęty pogląd, iż podpisanie pisma innym podpisem, niż własnoręczny osoby uprawnionej (np. faksymilą lub kserograficzną odbitką własnoręcznego podpisu) traktuje się jako pismo nie podpisane. Pogląd taki wyraził przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2000 r., II SA/Gd 1089/98 (opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 44070), z 10 listopada 2006 r., II FSK 1144/05 (LEX nr 291823) i z 18 kwietnia 2000 r., II SA/Gd 954/98 (LEX nr 44072).

Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę wynika, że zawierają one pismo z dnia (...) r., stanowiące zażalenie na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy (...) z dnia (...) skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...). Treść pisma oprócz wskazania osoby je wnoszącej, przez podanie imienia, nazwiska i adresu, zawiera również zarzuty odnośnie postanowienia organu pierwszej instancji, jednak pismo to nie spełnia wszystkich wymogów formalnych wynikających z art. 63 k.p.a., gdyż brakuje podpisu osoby wnoszącej podanie w rozumieniu wyżej przedstawionym. Pismo to zostało sporządzone w całości na komputerze i również komputerowo naniesiono pod tekstem pisma imię i nazwisko strony skarżącej. Jest to jednak zaledwie adnotacja, która nie indywidualizuje w dostatecznym stopniu osoby sporządzającej (podpisującej) pismo. Nie jest to podpis, o jakim mowa w art. 63 k.p.a., bowiem takiego "oznaczenia" pod oświadczeniem woli nie sposób zweryfikować. Dopiero złożenie własnoręcznego podpisu wskazuje jednoznacznie i wiarygodnie, że środek odwoławczy pochodzi od osoby określonej jako wnosząca ów środek.

Pomimo zaistniałego braku formalnego zażalenia, Kolegium nie zastosowało się do nakazu płynącego z art. 64 § 2 k.p.a. i nie wezwało strony do usunięcia wskazanego braku. W konsekwencji wbrew ciążącym na nim powinnościom, nie dokonało wyczerpującej kontroli formalnej złożonego środka zaskarżenia, przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy, w rezultacie czego nie została wyjaśniona kwestia procesowa mająca podstawowe znaczenie dla oceny prawidłowości wszczęcia postępowania odwoławczego (zażaleniowego). Zażalenie niepodpisane przez stronę je wnoszącą - do czasu usunięcia tego braku - nie mogło bowiem wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania przed organem II instancji i nie uprawniało Kolegium do podjęcia jakiejkolwiek czynności orzeczniczej. Organ odwoławczy uchybił zatem zasadzie dwuinstancyjności oraz naruszył przepis art. 64 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wykazane wyżej naruszenie przepisów prawa procesowego obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Wyjaśnić również należy, że ze względu na charakter stwierdzonego naruszenia prawa, na obecnym etapie postępowania przedwczesne byłoby dokonanie przez Sąd kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego i odnoszenie się do zarzutów skargi. Kolegium będzie bowiem musiało najpierw podjąć czynności zmierzające do wyeliminowania zaistniałego naruszenia prawa. Dopiero od dokonania przez organ prawidłowej kontroli formalnej zażalenia i wyjaśnienia istotnych w tym względzie okoliczności sprawy oraz od zachowania stron w wyniku tych czynności, uzależnione będą dalsze rozstrzygnięcia w sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji (pkt 2 wyroku), orzeczono zgodnie z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast o kosztach (pkt 3 wyroku) orzeczono zgodnie z art. 200 ww. ustawy, biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.