II SA/Bd 1418/18, Ustalanie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w wypadku umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2696743

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2019 r. II SA/Bd 1418/18 Ustalanie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w wypadku umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Tyliński.

Sędziowie WSA: Renata Owczarzak (spr.), Elżbieta Piechowiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) października 2018 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) września 2018 r., nr (...) Burmistrz Ł., działając na podstawie art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 9, art. 23, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 26, art. 32 ust. 1, 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234), art. 104 i art. 130 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu (...).06.2018 r., orzekł o odmowie przyznania A. L. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka jednorazowo, wnioskowanych na dziecko - T. L., na okres zasiłkowy 2017/2018.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, iż na dochód rodziny wnioskodawczyni w roku (...) złożyły się następujące świadczenia: dochody niepodlegające opodatkowaniu, tj. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości (...) zł oraz stypendium na dzieci w wysokości (...) zł, wypłacone w roku 2016, co wynika z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały przyznane i wypłacone A. L. przez ośrodek pomocy społecznej na podstawie decyzji nr (...) z dnia (...).10.2015 oraz nr (...) z dnia (...).10.2016 r., które zostały załączone do akt sprawy.

Biorąc pod uwagę fakt, że dzieci, na które zostały wypłacone ww. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. Jakub, S. i D. L. zostały umieszczone w rodzinie zastępczej, organ I instancji nie zastosował instytucji utraty dochodu.

Ponadto wskazano, że decyzją nr (...) z dnia (...).05.2018 r. przyznano stronie prawo do świadczenia rodzicielskiego na syna T. L. na okres od (...).04.2018 r. do (...).04.2019. W związku z powyższym doliczono do dochodu także kwotę (...) zł otrzymywanego świadczenia rodzicielskiego.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że przeciętny miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu dochodu utraconego i dochodu uzyskanego wyniósł (...) zł, co w przeliczeniu na osobę daje (...) zł, lecz w związku z faktem, iż dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. (...) zł, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. L. podniosła, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa. Odwołująca wskazała, że w dniu (...) maja 2018 r. została odebrana trójka jej dzieci, które znalazły się w Pogotowiu Opiekuńczym. Strona zakwestionowała fakt, iż organ I instancji dochód rodziny z roku bazowego 2016 podzielił tylko na 2 osoby tj. wnioskodawczynię i syna T., a nie na 5 osób, które w tym okresie stanowiły rodzinę, co sprawiło przekroczenie ustawowego kryterium do wnioskowanego świadczenia, dlatego wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy oraz spłatę świadczeń rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia (...) października 2018 r., nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy potwierdził ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji wskazujące, iż miesięczny dochód rodziny A. L. na osobę w rodzinie w roku bazowym 2016 z uwzględnieniem dochodu uzyskanego w roku 2018 r. zgodnie z art. 5 ust. 4b wynosi (...) zł. Wskazana kwota przekracza kryterium dochodowe (674,00 zł) do przyznania świadczeń rodzinnych, zatem zgodnie z prawem wydano decyzję odmawiającą A. L. wnioskowanych świadczeń na syna T. L.

Odnosząc się do treści odwołania Kolegium podniosło, iż organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa, bowiem przeciętny miesięczny dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy należy rozumieć zgodnie z dyspozycją wynikającą z treści art. 3 pkt 2 omawianej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Na tak zwany okres zasiłkowy, trwający od (...) października 2017 r. do (...) września 2018 r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, jest rok kalendarzowy 2016.

Wskazano ponadto, iż w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się decyzja Burmistrza Ł. z dnia (...) maja 2018 r., nr (...)., którą strona uzyskała prawo do świadczenia rodzicielskiego na okres od (...) kwietnia 2018 r. do (...) kwietnia 2019 r., a zatem organ I instancji zobligowany był do dochodu rodziny z roku bazowego 2016 doliczyć dochód uzyskany w roku 2018 (po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (...) za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu), tj. świadczenie rodzicielskie za miesiąc maj 2018 r. w kwocie (...) zł.

W skardze do Sądu A. L. wyraziła niezadowolenie z treści zapadłej w jej sprawie decyzji organu odwoławczego oraz organu I instancji i przedstawiła swoją trudną sytuację materialną.

Podobnie też jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżąca zwróciła uwagę, że w dniu (...) maja 2018 r. zostało odebranych troje jej dzieci, które znalazły się w Pogotowiu Opiekuńczym, dlatego też zakwestionowała fakt, iż dochód rodziny z roku bazowego 2016 podzielono tylko na 2 osoby tj. wnioskodawczynię i syna T., a nie na 5 osób, które w tym okresie stanowiły rodzinę, co sprawiło przekroczenie ustawowego kryterium do wnioskowanego świadczenia, dlatego wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) dalej "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) października 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia (...) września 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania A. L. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka jednorazowo, wnioskowanych na dziecko - T. L., na okres zasiłkowy 2017/2018, została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie.

Przesłanki uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych do których należą m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego zostały unormowane w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą". W myśl jej przepisów prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty (...) zł (art. 5 ust. 1 ustawy), przy czym: "dochód" oznacza tu dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 3 pkt 1 ustawy) "dochód członka rodziny" - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c (art. 3 pkt 2a ustawy.), a "dochód rodziny" - sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy).

Zgodnie z ustawową definicją "dochodu" zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy pod tym pojęciem należy rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: (a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu i składki na ubezpieczenie zdrowotne, (b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a także (c) inne, wyszczególnione dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego.

W kontrolowanej sprawie podstawę odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń - a tym samym kwestię sporną - stanowiło ustalenie przez organy obu instancji, że dochód rodziny skarżącej, w przeliczeniu na osobę, w 2016 r. wyniósł (...) zł i tym samym przekroczył kwotę wymienioną w art. 5 ust. 1 ustawy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie w sposób bezsporny potwierdza, że dochód rodziny wnioskodawczyni za 2016 r. (rok bazowy) składa się z: dochodu uzyskanego z funduszu alimentacyjnego w kwocie (...) zł, dochodu uzyskanego z tytułu stypendium socjalnego na dzieci w kwocie (...) zł oraz z dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię z tytułu świadczenia rodzicielskiego w roku 2018 za miesiąc maj w 2018 r. w kwocie (...) zł, zgodnie z art. 3 pkt 24 lit. i oraz art. 5 ust. 4b ustawy. Łącznie obliczony dochód rodziny w roku 2016 wyniósł zatem (...) zł (12.000,00 zł + (...) zł): 12 miesięcy = (...) zł + (...) zł (świadczenie rodzicielskie) = (...) zł tj. miesięczny dochód rodziny: 2 osoby w rodzinie = (...) zł.

W tym miejscu uwzględnić należy, że dochodem członka rodziny, zgodnie z powołanym już art. 3 pkt 2a ustawy, jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c ustawy. W niniejszej sprawie skarżąca wnioskowała o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na okres zasiłkowy 2017/2018. Aby stwierdzić czy została spełniona przesłanka dochodowa, warunkująca przyznanie prawa do tych świadczeń, organy orzekające zobowiązane były ustalić wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, uzyskanego w roku kalendarzowym 2016, z uwzględnieniem występujących po tym roku zmian dochodu polegających na utracie, bądź uzyskaniu dochodu. Wyjaśnić należy, że wprowadzone w ustawie zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, służą przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu. Ma to na celu możliwie najbardziej obiektywne określenie sytuacji dochodowej osoby (i jej rodziny) starającej się o przyznanie zasiłku rodzinnego.

Z powołanego już art. 3 pkt 2a ustawy wynika, że rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w tej sprawie, jest rok kalendarzowy 2016. Jednakże zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny (...) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny (...), powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady brania pod uwagę przy wyliczaniu kryterium dochodowego dochodów osiągniętych w roku bazowym (w niniejszej sprawie 2016).

Wobec zaistnienia istotnej okoliczności, iż decyzją Burmistrza Ł. z dnia (...) maja 2018 r. nr (...). strona uzyskała prawo do świadczenia rodzicielskiego na okres od (...) kwietnia 2018 r. do (...) kwietnia 2019 r., przyjąć należy, że orzekające w sprawie organy administracji zobligowane były do dochodu rodziny z roku bazowego 2016, doliczyć dochód uzyskany w roku 2018 (po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (...) za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu), tj. świadczenie rodzicielskie za miesiąc maj 2018 r. w kwocie (...) zł.

Ponadto zwrócić należy uwagę, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości (...) zł, przyznane i wypłacone przez ośrodek pomocy społecznej na podstawie decyzji nr (...) z dnia (...).10.2015 oraz nr (...) z dnia (...).10.2016 r., ze względu na art. 3 ust. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie podlegały instytucji utraty dochodu pomimo, że dzieci, na które zostały wypłacone ww. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. Jakub, S. i D. L. zostały umieszczone w rodzinie zastępczej. Jednocześnie, zgodnie z art. 5 ust. 7 w przypadku gdy członek rodziny jest umieszczony w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby umieszczonej w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Z kolei przepisy art. 34 oraz art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 679) stanowią, że piecza zastępcza jest sprawowana w formie rodzinnej lub instytucjonalnej, przy czym ta ostatnia jest sprawowana także w formie placówki opiekuńczo - wychowawczej. Oznacza to, że po weryfikacji dochodu wskutek jego uzyskania lub utraty należy ustalić liczbę członków rodziny z uwzględnieniem reguły określonej w art. 5 ust. 7 ustawy-z pominięciem członków rodziny umieszczonych w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

Mają więc rację organy administracyjne podnosząc, że z chwilą umieszczenia dzieci w pieczy zastępczej - rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej jakim jest pogotowie opiekuńcze - nie uwzględnia się ich jako członków rodziny przy ustalaniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Dzieci takie, umieszczone w pieczy zastępczej są bowiem uwzględniane jako członkowie rodziny zastępczej lub wychowankowie placówki opiekuńczo-wychowawczej, które w związku z tym otrzymują inne świadczenia adekwatne, w pewnym sensie rekompensujące zasiłki wypłacane rodzicom w sytuacji, gdyby dzieci przebywały pod ich opieką.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy oraz fakt, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz prawidłowych rozważań prawnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę w całości.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.