Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 751975

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 22 listopada 2010 r.
II SA/Bd 1206/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.).

Sędziowie WSA: Renata Owczarzak, Elżbieta Piechowiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale II w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi G. sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia (...) 2010 r., działając na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) umorzył postępowanie wszczęte na wniosek Spółki A. ul. (...) w sprawie zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia (...) 2004 r. nr (...), na mocy której udzielono Spółce zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa (...).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540), na mocy której do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. W dniu (...) 2009 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w B. wpłynął wniosek firmy A. z siedzibą w (...) w sprawie zmiany decyzji nr (...), na mocy której udzielono Spółce zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa (...). Spółka wniosła o zmianę decyzji w części dotyczącej zmiany właściciela oraz nazwy punktu gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa (...). Miała nastąpić zmiana właściciela oraz nazwy punktu gier określonej w poz. (...) pkt (...) decyzji, tj. ul. (...), (...).

W dniu (...) 2010 r. decyzja Dyrektora Izby Skarbowej nr (...), na mocy której udzielono Spółce zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa (...) wygasła z mocy prawa. Art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez udzielenie (...) w (...) zezwolenia na wnioskowaną lokalizację punktów gier na automatach o niskich wygranych.

W odwołaniu wskazano na naruszenie prawa unijnego. Podniesiono, że ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych jest sprzeczna z głównymi traktatowymi zasadami, tj. zasadą swobody przepływu towarów - art. 34 TFUE (28TWE), zasadą swobody podejmowania działalności gospodarczej - art. 49 TFUE (43TWE) oraz zasady swobody świadczenia usług - art. 56 TFUE (49 TWE). Ustawa naruszyła także zasady prawidłowej legislacji krajowej, w szczególności z uwagi na brak rzeczowej i merytorycznej konsultacji publicznej oraz niezastosowanie szczególnej procedury w zakresie nowelizacji kodeksów. Skarżąca wskazała także na niewypełnienie przez ustawodawcę krajowego obowiązku notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, który ciążył na nim na mocy dyrektywy 94/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informatycznego.

Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia (...) 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania A. w (...), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono krótki stan faktyczny wskazując, że w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540), na mocy której do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Powołano się na art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej uznając, że postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe co skutkuje umorzeniem postępowania.

W sprawie została wydana decyzja umarzająca postępowanie, nie zaś jak twierdzi skarżąca spółka "odmówiono stronie zmiany zezwolenia (...)". Decyzja została wydana na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż z dniem 1 stycznia 2010 r. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych stosuje się przepisy ustawy. Natomiast w myśl art. 8 ustawy o grach hazardowych do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Organ wydając decyzję nie powołał się na przepisy prawa materialnego, lecz ograniczył się wyłącznie do przepisów proceduralnych.

W kontrolowanej przez organ odwoławczy sprawie skarżąca Spółka domagała się zmiany na podstawie art. 155 k.p.a. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. dn.(...) 2004 r. nr (...), udzielającej jej zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa (...) na okres (...) lat.

Określenie w decyzji administracyjnej terminu jej ważności powoduje, że wygasa ona z upływem terminu na który została wydana. Z upływem określonego w decyzji okresu dochodzi automatycznie do usunięcia jej z obrotu prawnego. Wygaśnięcie decyzji oznacza zatem, że przestaje ona kształtować jakiekolwiek prawa i obowiązki administracyjne, czy też wywoływać dla jej adresatów jakiekolwiek inne skutki prawne.

Utrata mocy obowiązującej decyzji sprawia, że nie może być ona przedmiotem obrotu prawnego, a zatem nie może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 k.p.a. (odpowiednio 253a O.p.), nie ma bowiem przedmiotu zmiany lub uchylenia (por. wyroki WSA w Warszawie z 4 stycznia 2007 r. IV SA/Wa 2009/06 Lex nr 310879, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2006 r. II OSK 1316/05 Lex nr 310883, wyroki NSA w Warszawie: z 13 września 2002 r. I SA 531/02 Lex nr 156834, z 20 lutego 2001 r. II SA 480/00 Lex 51221, z 14 października 1999 r. IV SA 1440/97 Lex nr 48240).

Wobec powyższego, instytucja wskazana w art. 155 k.p.a. (i odpowiednio 253a O.p.) może dotyczyć tylko takiego orzeczenia, które obowiązuje w dacie dokonywania zmiany, a więc oddziaływuje w jakimkolwiek zakresie na sferę praw lub obowiązków adresatów decyzji. Wniosek o dokonanie zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, czy też jej uchylenie może być rozpoznany i ewentualnie uwzględniony jedynie wówczas, gdy decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, a więc do upływu ostatniego dnia terminu określającego jej obowiązywanie. Po wygaśnięciu decyzji, czyli upływie terminu jej ważności, zmiana jest niedopuszczalna.

W związku z powyższym skoro okres obowiązywania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. nr (...) rozpoczął się (...) 2004 r. i upłynął (...) 2010 r., to po tej dacie strona nie może realizować uprawnień płynących z tej decyzji, gdyż przestała ona funkcjonować w obrocie prawnym. W konsekwencji nie można dokonać jej zmiany w trybie art. 253a O.p.

Organ pierwszej instancji postąpił prawidłowo stosując instytucję umorzenia na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej w przedmiotowej sprawie.

Ponadto odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa wspólnotowego Dyrektor Izby Celnej w T. stwierdził, iż poza sporem jest, że prawo wspólnotowe nie może być pominięte w procesie decyzyjnym przeprowadzanym przez organ administracji, jeżeli tylko wstępne ustalenia faktyczne wskazują na obecność elementu wspólnotowego. Mimo, iż przedmiotem zainteresowania wtórnego prawa wspólnotowego nie są bezpośrednio regulacje z zakresu gier hazardowych, nie oznacza to jednak całkowitego wyłączenia takich przepisów z zakresu zastosowania prawa Unii Europejskiej. Zasadą jest bowiem, że wszelkie krajowe regulacje prawne muszą być zgodne z traktatowymi wzorcami normatywnymi. Podstawowe wspólnotowe wzorce normatywne, z którymi muszą być zgodne krajowe regulacje prawne zawarte są przede wszystkim w art. 18 (dawny art. 12 TWE), art. 28 (dawny art. 23 TWE), art. 30 (dawny art. 25 TWE), art. 34 (dawny art. 28 TWE), a także w art. 45 (dawny art. 49 TWE), art. 49 (dawny art. 43 TWE), art. 56 (dawny art. 49 TWE) oraz art. 63 (dawny art. 56 TWE) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana - Dz. Urz. UE z dnia 30 marca 2010 r., C - 83/47) dalej powoływanego jako: "TFUE".

Przywołane wyżej postanowienia traktatowe z jednej strony zakazują Państwom Członkowskim podejmowania określonych działań (np. stosowania ograniczeń ilościowych w przywozie między państwami członkowskimi oraz wszelkich środków o skutku równoważnym (art. 34 TFUE), z drugiej nakładają na Państwa Członkowskie obowiązek zniesienia wszelkich ograniczeń na rynku wspólnotowym (np. w zakresie swobody przedsiębiorczości (49 TFUE), czy swobodnego świadczenia usług (56 TFUE). Za takie ograniczenia muszą być uznane wszelkie środki, które zakazują, ograniczają lub zmniejszają atrakcyjność tych swobód (wyrok ETS z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie C-439/99 Komisja przeciwko Włochom pkt 22).

Swobody te nie mają charakteru absolutnego. Ograniczenia swobody prowadzenia działalności oraz świadczenia usług wynikają bezpośrednio z klauzul porządku, bezpieczeństwa oraz zdrowia publicznego przewidzianych odpowiednio w art. 52 TFUE (46 TWE) i art. 62 TFUE (55 TWE). Przy czym ograniczenia te mają zastosowanie tylko do środków krajowych o dyskryminacyjnym charakterze. Krajowe przepisy ograniczające działalność podmiotów prawa w sektorze gier; są natomiast w orzecznictwie ETS rozpatrywane w aspekcie stopnia utrudniania realizacji swobód traktatowych. Ograniczenia w korzystaniu ze swobód niemające dyskryminacyjnego charakteru wywodzone są przez Trybunał i uzasadniane są wówczas przez niego tzw. wymogami imperatywnymi interesu publicznego.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości oceniając bowiem krajowe regulacje o charakterze restrykcyjnym wielokrotnie wskazywał, że w przypadku gdy znajdują one zastosowanie do wszystkich osób lub przedsiębiorstw wykonujących działalność na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego, mogą być uzasadnione, jeżeli odpowiadają nadrzędnym względom interesu ogólnego, o ile są one właściwe do zagwarantowania realizacji celu, jaki mają osiągnąć i nie wykraczają ponad to, co jest konieczne do jego osiągnięcia (wyrok ETS z dnia 30 marca 2006 r. w sprawie C-439/99 Komisja przeciwko Włochom, pkt 37, wyrok ETS z dnia 17 października 2000 r. w sprawie C-79/01 Payroll i in., pkt 28 oraz powołane w nim orzecznictwo).

W przywołanym przez Stronę wyroku dnia 26 października 2006 r. w sprawie C - 65/05 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej (pkt 49) Trybunał również wskazał, że krajowe środki ograniczające korzystanie z podstawowych swobód zagwarantowanych w traktacie mogą być uzasadnione wyłącznie wtedy, gdy spełniają cztery przesłanki: są stosowane w sposób niedyskryminacyjny, odpowiadają nadrzędnym wymogom interesu ogólnego, są odpowiednie dla zapewnienia realizacji wyznaczonego celu i nie wykraczają poza to, co niezbędne dla jego osiągnięcia.

W swoim odwołaniu Strona powołując powyższy wyrok dostrzega analogię między grecką ustawą nr 3037/2002, a ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, co w konsekwencji ma przesądzać, że te same konkluzje Trybunału dotyczące ustawy greckiej, należy wprost odnosić do ustawy o grach hazardowych. Natomiast elementem pozwalającym na dokonywanie tego rodzaju wnioskowania, miałby być sam fakt zakazujący w jednej i w drugiej ustawie gier hazardowych poza kasynami.

Dokonywanie takich ocen prawnych jest jednak nieuprawnione, z uwagi na fakt, że przedmiotem rozważań Trybunału w greckim wyroku w sprawie C - 65/05 (inaczej niż w polskiej ustawie o grach hazardowych) są regulacje, które zakazują "instalowania wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych (...) z wyjątkiem kasyn". Należy pamiętać, że w punkcie 36 tego wyroku Trybunał dokonał rozróżnienia gier o charakterze hazardowym, których celem jest wygrana pieniężna, od pozostałych gier, które takiego charakteru nie mają. W odniesieniu do gier o charakterze hazardowym Trybunał wręcz dostrzega potrzebę wprowadzania w ustawodawstwie krajowym odpowiednich ograniczeń.

W odwołaniu Strona zarzuciła również zastosowanie przez organ pierwszej instancji aktu prawnego, który nie został notyfikowany zgodnie z postanowieniami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. L 204, str. 37), zmieniona dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. (Dz. U. L 217, str. 18, zwanej dalej dyrektywą 98/34).

Zgodnie z postanowieniami tej dyrektywy z zastrzeżeniem art. 10 Państwa Członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji wszelkie projekty przepisów technicznych, z wyjątkiem tych, które w pełni stanowią transpozycję normy międzynarodowej lub europejskiej, w którym to przypadku wystarczająca jest informacja dotycząca odpowiedniej normy. Przekazują Komisji także podstawę prawną konieczną do przyjęcia uregulowań technicznych, jeżeli nie zostały one wyraźnie ujęte w projekcie.

Do celów dyrektywy ustawodawca wspólnotowy za "przepisy techniczne" uznaje: specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de jure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub stosowania w Państwie Członkowskim lub na przeważającej jego części jak również przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne Państw Członkowskich, z wyjątkiem określonych w art. 10, zakazujących produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujących świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług.

Dyrektywa 98/34 jest częścią krajowego porządku prawnego. Adresatem jej postanowień jest jednak ustawodawca krajowy, który wprowadzając nowe regulacje prawne stanowiące przepisy techniczne podlega rygorom tej dyrektywy.

Organ pierwszej instancji podjął właściwą decyzję walidacyjną i nie można mu w tym względzie zarzucić naruszenia jakichkolwiek wartości konstytucyjnych, jak to czyni Strona w swoim odwołaniu. W rozpatrywanym przypadku podstawę prawną dokonanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia mogły stanowić tylko właściwie wprowadzone do porządku prawnego przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, a nie przepisy ww. dyrektywy, które nie zawierają żadnych wzorców normatywnych, którym muszą odpowiadać regulacje krajowe, ani tym bardziej materiału prawnego do budowania norm prawnych rozstrzygających w indywidualnych sprawach.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w T. w sytuacji, gdy przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych zostały wprowadzone do sytemu prawa i obowiązują, zarzut oparcia rozstrzygnięcia administracyjnego o przepisy, które nie zostały notyfikowane i w związku z tym pozostają prawnie bezskuteczne nie może być oceniany w kategoriach wadliwego lub niewadliwego zastosowania prawa, lecz legalności samego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano rozstrzygnięcie w sprawie.

Dyrektor Izby Celnej dodatkowo wskazał na projekt ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych, która jest realizacją dyrektywy 98/34 WE. Ustawa o grach hazardowych była także przedmiotem konsultacji licznych organizacji.

Spółka A. w (...) wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa europejskiego, a to:

I - naruszenie przepisów procedury, polegające w szczególności na wydaniu orzeczenia w oparciu o akt prawny, tj. ustawę z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, który na tle prawa Unii Europejskiej powinien zostać uznany przez organ za nieobowiązujący co skutkować powinno odmową jego zastosowania, a to z uwagi na istotne uchybienia w procedurze prawodawczej, brak realizacji zastosowania, a to z uwagi na istotne uchybienia w procedurze prawodawczej, brak realizacji obowiązku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych przez Komisję Europejską, wynikającego w szczególności z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy Dyrektywy nr 98/34.

- naruszenia fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13 grudnia 2007 r. zwany "Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej" (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569; dalej: TFUE), tj. przepisów:

a)

art. 34 TFUE (poprzednio art. 28 Traktu ustanawiającego Wspólnotę Europejską dalej; TWE),

b)

art. 49 TFUE (poprzednio art. 43 TWE),

c)

art. 56 TFUE (poprzednio art. 49 TWE),

w związku z zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego oraz zasadą bezpośredniego stosowania i bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego

II - naruszenie przepisów prawa krajowego, a to:

1)

art. 2 Konstytucji RP, tj.:

a)

zasady ochrony prawa podmiotowych słusznie nabytych,

b)

zasada dostatecznej określoności,

c)

zakaz stanowienia aktów normatywnych niezgodnych z aktami normatywnymi wyższego rzędu oraz nakaz działania "wyłącznie w granicach (...) prawem określonej kompetencji",

d)

zasady przyzwoitej legislacji,

2)

art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22 Konstytucji RP, tj. zasady proporcjonalności sensu stricte,

3)

art. 2 i art. 61 Konstytucji RP, tj. zasady zaufania obywateli do państwa prawa oraz obowiązku informacyjnego organów władzy publicznej,

4)

art. 7 Konstytucji RP, tj. zasady legalizmu w zw. z art. 123 ust. 1 Konstytucji RP.

Poprzez naruszenia zasad demokratycznego państwa prawnego, w której mieszczą się wskazane wyżej zasady szczegółowe.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez udzielenie skarżącej zezwolenia zgodnie z wnioskiem z dnia (...) 2009 r.

Ponadto, z ostrożności procesowej, na wypadek ewentualnych wątpliwości Sądu co do słuszności podniesionego wyżej zarzutu naruszenia prawa Unii Europejskiej, spółka wniosła by Sąd wystąpił do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu (tzw. Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, zwanego dalej ETS) z pytaniem prejudycjalnym, którego zakres obejmie:

1)

ustalenie istnienia obowiązku notyfikacyjnego obciążającego Rzeczpospolitą Polską w związku z uchwaleniem ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540);

2)

ustalenie skutków prawnych wywodzonych z faktu uchybienia przez Rzeczpospolitą Polską takiemu ewentualnie istniejącemu obowiązkowi notyfikacyjnemu, zwłaszcza w odniesieniu do ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w tym co do jej obowiązywania i skuteczności;

3)

ustalenie zakresu obowiązków krajowej administracji publicznej, w tym celnej, w kierunku badania prawidłowości procesu legislacyjnego pod kątem jego zgodności z zasadami i przepisami prawa Unii Europejskiej oraz ustalenie obowiązków organu w przypadku ewentualnego stwierdzenia naruszenia tych zasad lub przepisów.

Niezależnie od powyższego poddano pod rozwagę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wystąpienie, na podstawie art. 193 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym; do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności z Konstytucją ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

W uzasadnieniu skargi wskazano na zasady wspólnego rynku, w tym konieczność eliminacji barier utrudniających swobodę przepływu towarów. Potwierdzają to orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

W zakresie norm, reguł czy innych specyfikacji technicznych odnośnie towarów obowiązują definicje zawarte w Dyrektywie 98/34 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielenia informacji w zakresie norm i przepisów technicznych.

Przytoczono definicję "specyfikacji technicznej" zawartej w cytowanej dyrektywie. Interpretacja prawa krajowego musi się dokonywać w świetle prawa europejskiej. Trybunał sprecyzował w orzeczeniu Bic Benelux z dnia 20 marca 1997 r. (C-13/96), iż celem dyrektywy 98/34 jest chronić za pomocą kontroli prewencyjnej wolny przepływ towarów i że kontrola ta jest obowiązkowa za każdym razem gdy reguły techniczne objęte dyrektywą, mogą zagrozić bezpośrednio lub pośrednio rzeczywiście bądź potencjalnie wewnątrzwspólnotowej wymianie towarów.

W dalszej części skargi wskazano na konieczność przestrzegania procedury notyfikacji. Trybunał wypowiedział się w zasadniczym w tej materii orzeczeniu CIA Security International 30 kwietnia 1996 r. (C-194/94) z którym uznał, że naruszenie obowiązku notyfikacji powoduje bezskuteczność przepisów technicznych, co oznacza, że nie można się na nie powoływać wobec jednostek.

Przytoczono takie orzeczenie Komisji przeciwko Grecji z 26 października 2006 r. (C-88/08). Powołano się na zasady prawa Unii Europejskiej takie jak prymat prawa Unii Europejskiej nad prawem krajowym, prawo podmiotu prawa krajowego do powołania się przed organami i sądami na sprzeczność działań administracji krajowej z prawem Unii Europejskiej zasadą nadrzędności prawa wspólnotowego i jego skutek bezpośredni wyprowadzając z tego wniosek o prawie strony do powoływania się na naruszenie obowiązku notyfikacji, który został złamany podczas uchwalania ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Jest to istotny błąd proceduralny.

Prezentowana przez organ koncepcja stosowania prawa, ograniczająca się do poszukiwania obowiązków działania wyłącznie w przepisach krajowych, neguje w istocie dorobek prawny Unii Europejskiej stanowiącego część krajowego systemu prawnego.

W ocenie skarżącej Spółki, przepisy ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych narzucają zasadę ochrony praw nabytych, zasadę dostatecznej określoności, zasadę przyzwoitej legislacji.

Dyrektor Izby Celnej w T. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W obszernej odpowiedzi na skargę przedstawił ustalenia faktyczne i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Dyrektor Izby Celnej w T. ponownie podkreślił, iż poza sporem jest, że prawo wspólnotowe nie może być pominięte w procesie decyzyjnym przeprowadzanym przez organ administracji, jeżeli tylko wstępne ustalenia faktyczne wskazują na obecność elementu wspólnotowego.

Mimo, iż przedmiotem zainteresowania wtórnego prawa wspólnotowego nie są bezpośrednio regulacje z zakresu gier hazardowych, nie oznacza to jednak całkowitego wyłączenia takich przepisów z zakresu zastosowania prawa Unii Europejskiej.

Jednakże Dyrektor Izby Celnej w T. ponownie pragnie zwrócić uwagę, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia mogły stanowić tylko właściwie wprowadzone do porządku prawnego przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, a nie przepisy dyrektywy nr 98/34/WE, które nie zawierają żadnych wzorców normatywnych, którym muszą odpowiadać regulacje krajowe, ani tym bardziej materiału prawnego do budowania norm prawnych rozstrzygających w indywidualnych sprawach. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w T. w sytuacji, gdy przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych zostały wprowadzone do sytemu prawa i obowiązują w ujęciu tetycznym, zarzut oparcia rozstrzygnięcia administracyjnego o przepisy, które nie zostały notyfikowane i w związku z tym pozostają prawnie bezskuteczne nie może być oceniany w kategoriach wadliwego lub niewadliwego zastosowania prawa, lecz legalności samego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano rozstrzygnięcie w sprawie.

Organ II instancji zauważył także, że brzmienie językowe kwestionowanych przez skarżącego przepisów ustawy o grach hazardowych jest jednoznaczne. Budowanie alternatywnej hipotezy interpretacyjnej zgodnej z postulatem Strony, bez popadania w wykładnię contra legem, byłoby niemożliwe. Zasada ochrony interesów z toku, jak i zasada ochrony praw nabytych nie ma charakteru bezwzględnego. Ochroną praw nabytych objęte są prawa podmiotowe osoby, które stanowią przysporzenie na jej rzecz w sferze prawnej uprawnień albo zaniechanie, względnie ograniczenie ciążących na niej obowiązków.

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. z (...) 2004 r. udzieliła zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa (...) na okres (...) lat. Określenie w decyzji administracyjnej jej ważności powoduje, że wygasa ona z upływem terminu na który została wydana. Z upływem określonego w decyzji okresu dochodzi automatycznie do usunięcia jej z obrotu prawnego. Utrata mocy obowiązującej sprawia, że nie może być ona przedmiotem obrotu prawnego, z tym nie może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 k.p.a. odpowiednio art. 253a Ordynacji podatkowej.

Organ II instancji nie podzielił także poglądów skarżącego dotyczących sprzeczności przepisów ustawy o grach hazardowych z normami traktatowymi prawa wspólnotowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stanowisko orzekających w sprawie organów co do konieczności umorzenia postępowania jest trafne.

Strona wystąpiła bowiem o zmianę decyzji, która wygasła. Skarżąca domagała się zmiany na podstawie art. 155 k.p.a. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z (...) 2004 r. udzielającej jej zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa (...). Decyzja ta wydana była na okres (...) lat. Jej termin ważności upłynął (...) 2010 r. Z upływem terminu decyzja nie kształtuje już praw i obowiązków stron a postępowanie w sprawie jej zmiany traci swój przedmiot. Nie może być zmieniona lub uchylona. Brak jest przedmiotu postępowania i tym samym zachodzą warunki do umorzenia postępowania na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej.

Wniosek o zmianę decyzji skarżący wniósł (...) 2009 r. W tym czasie obowiązywała ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. Nr 4, poz. 27 ze zm.). W dniu 1 stycznia 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) i zgodnie z treścią art. 117 ust. 1 tej ustawy udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia. Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy, o ile ustawa nie stanowi inaczej.

W ocenie Sądu, również na tle "starej" ustawy, w sytuacji upływu terminu ważności decyzji udzielającej zezwolenia na prowadzenie gier, nie byłaby możliwa jej zmiana w trybie art. 155 k.p.a. Zmiana w tym trybie może dotyczyć tylko decyzji niewadliwej, która obowiązuje w obrocie prawnym.

Wejście w życie nowego stanu prawnego nie ma decydującego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez organy celne. Tym samym Sąd nie widzi w zasadzie potrzeby ustosunkowania się do pozostałych zarzutów skargi. Rozstrzygnięcie w tej sprawie ma charakter procesowy i nawet przy teoretycznym wyeliminowaniu z obrotu prawnego ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, rozstrzygnięcie organów musiałoby być takie samo. Z tego powodu brak jest związku przyczynowego między podstawą prawną rozstrzygnięcia a zarzutami skargi.

Nie mniej jednak należy podnieść, że brak jest podstaw do wykazania naruszenia Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez naruszenie przepisów wskazanych w skardze, ponieważ w sprawie nie mamy do czynienia z przepływem towarów. Celem ustawy o grach hazardowych jest administracyjnoprawna regulacja działalności gospodarczej. W ocenie Sądu nie jest to regulacja mająca charakter przepisów technicznych, o jakich mowa w dyrektywie 98/34WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. Sąd podziela wypowiadane już w tym zakresie poglądu w orzecznictwie (np. wyrok w sprawie II SA/Go 696/10 z dnia 17 listopada 2010 r. ze skargi spółki "B."). Ustawa o grach hazardowych zawiera wiele różnorodnych uwarunkowań i kwestionowanie całej ustawy na tej zasadzie, że jest to przepis techniczny, a nie poszczególnych uregulowań, jest nieuzasadnione. Administracyjnoprawna regulacja działalności gospodarczej w zakresie gier hazardowych w ocenie Sądu nie ma charakteru przepisu technicznego w rozumieniu cytowanej dyrektywy. Zresztą cytowane w skardze orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazuje jedynie, że pewne uregulowania gier hazardowych w niektórych państwach mogą mieć charakter przepisów technicznych.

Gry hazardowe nie są wartością chronioną konstytucyjnie. Wartością chronioną konstytucyjnie jest wolność działalności gospodarczej, która nie jest wolnością absolutną, albowiem podlega ograniczeniom ze względu na ważny interes publiczny (art. 22 Konstytucji RP). Gry hazardowe nie są wartością pożądaną społecznie. Dał temu wyraz sam ustawodawca tworząc Fundusz Rozwiązywania Problemów Hazardowych. Taka aksjologia ma wpływ na interpretację przepisów ustawy o grach hazardowych. Celem ustawy jest ograniczenie tego rodzaju działalności.

Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.