Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41868

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 15 lipca 1998 r.
II SA 647/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA A. Kuba (spr.).

Sędziowie NSA: M. Borowiec, K. Jarząbek.

Protokolant: M. Staniszewska.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 kwietnia 1998 r. Prezes Krajowego Urzędu Pracy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. po zapoznaniu się z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.01.1998 r. sygn. akt II SA 1572/97 oraz ponownym rozpatrzeniu odwołania Pana Zbigniewa D. od decyzji dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z dnia 7.06.1996 r., oddalającej wniosek strony o umorzenie należności z tytułu udzielonej pożyczki z Funduszu Pracy, uchylił w całości powyższą decyzję Dyrektora WUP z dnia 7.06.1996 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tej sprawie. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Dyrektor WUP w K. powołaną wyżej decyzją odmówił stronie umorzenia kwoty 8.128,40 zł należności z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy na podstawie art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Prezes Krajowego Urzędu Pracy, jako organ II instancji decyzją z dnia 17.12.1996 r. uchylił decyzję organu II instancji w całości i umorzył w 80% odsetki od pożyczki, oddalił wniosek strony o umorzenie należności Funduszu Pracy w pozostałej części.

Decyzja organu II instancji została następnie na skutek zaskarżenia jej przez Zbigniewa D. uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.01.1998 r. sygn. akt II SA 1572/97.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Krajowego Urzędu Pracy stwierdził, że na podstawie art. 1 pkt 14 lit. b ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147, poz. 687) został skreślony (utracił moc) z dniem 1 stycznia 1997 r. przepis art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Natomiast na podstawie art. 343 § 1 pkt 1 i art. 344 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926), z dniem 1.01.1998 r. utracił swą moc dekret z dnia 16.05.1956 r. o umarzaniu i udzielaniu ulg w spłaceniu należności państwowych (Dz. U. Nr 17, poz. 92 z późn. zm.), co spowodowało, że utraciły również swą moc podstawy prawne, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15.09.1982 r. w sprawie zasad umarzania i udzielania ulg w spłacaniu należności Funduszu Pracy z tytułu pożyczek udzielanych przez Fundusz Pracy na podstawie umów cywilnoprawnych.

Utrata mocy obowiązującej wymienionych przepisów i aktów prawnych spowodowała, że obecnie organy zatrudnienia z uwagi na brak podstawy prawnej, nie posiadają żadnych kompetencji i możliwości, poza przypadkiem określonym w art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz w art. 11b ustawy z dnia 17.07.1997 r. o stosowaniu szczególnych rozwiązań w związku z likwidacją skutków powodzi (przypadki te nie dotyczą stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy) rozpatrywanie w postępowaniu administracyjnym wniosku strony o umorzenie należności Funduszu Pracy wynikającej z umowy cywilnoprawnej (umowy pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej). Organem kompetentnym do rozstrzygania sporu stron w sprawie realizacji umowy pożyczki jest wyłącznie sąd powszechny. Organ II instancji ma obowiązek (nie prawo) uwzględnić w postępowaniu odwoławczym stan prawa obowiązujący w dniu wydania decyzji odwoławczej.

W tej sytuacji oczywistym jest, że wniosek strony o umorzenie przedmiotowej należności Funduszu Pracy, z uwagi na brak podstaw prawnych do rozstrzygania wniosku decyzją administracyjną stał się bezprzedmiotowy, co powoduje że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, a prowadzone w tej sprawie postępowanie administracyjne przez organ I instancji, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. należy umorzyć.

Powyższą decyzję zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zbigniew D. wnosząc o jej uchylenie. Zarzucał tej decyzji nieuwzględnienie jego bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej przy rozstrzyganiu o odmowie umorzenia przedmiotowej pożyczki.

Skarżący podniósł, że nie posiada żadnych dochodów oprócz renty, z której płaci alimenty na dwie córki z pierwszego małżeństwa. Obecnie żyje w konkubinacie i ma czworo dzieci w wieku 14 - 13 - 9 lat oraz 11 miesięcy.

W tej sytuacji materialnej nie jest w stanie ponosić żadnych dodatkowych obciążeń, gdyż na utrzymanie pozostaje mu suma 240 zł.

W odpowiedzi na skargę organ naczelny wnosił o jej oddalenie, gdyż strona nie podnosi w niej zarzutu naruszenia prawa. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest zgodne z obowiązującym prawem. Organ II instancji szczegółowo i wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła być uwzględniona gdyż zaskarżona decyzja w żadnym stopniu nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego, a tylko bowiem w przypadku stwierdzenia takich naruszeń byłoby możliwe uchylenie tej decyzji na podstawie przepisów art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Prawidłowo przyjmuje organ odwoławczy - Prezes Krajowego Urzędu Pracy, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, a dokładnie od 1 stycznia 1998 r., tj. od wejścia w życie przepisów Ordynacji podatkowej (ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Dz. U. Nr 137, poz. 926), nie ma prawnych możliwości rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy w postępowaniu administracyjnym, ze względu na trudną sytuację materialną dłużnika (dawny przepis art. 18 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu skreślony z dniem 1.01.1997 r. oraz przepisy dekretu z dnia 16.05.1956 r. o umorzeniu i udzielaniu ulg w spłacaniu należności państwowych - utraciły moc obowiązującą z dniem 1.01.1998 r.). Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 2 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926) przepisów tej ustawy nie stosuje się do świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunków cywilnoprawnych.

Niewątpliwie należności skarżącego względem Funduszu Pracy z tytułu umowy pożyczki udzielonej mu przez Rejonowy Urząd Pracy w S. w dniu 25.06.1993 r. stanowią świadczenie pieniężne wynikające ze stosunków cywilnoprawnych w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 4 Ordynacji podatkowej.

Z mocy przepisu art. 343 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przestały obowiązywać przepisy dekretu z dnia 16.05.1956 r. o umarzaniu i udzielaniu ulg w spłacaniu należności państwowych, który w ostatnim okresie, tj. od 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 1997 r. stanowił wyłączną podstawę umarzania należności tego rodzaju.

Natomiast od 1 stycznia 1998 r., tj. od wejścia w życie ustawy Ordynacja podatkowa (art. 344 Ordynacji podatkowej), nie ma żadnej podstawy materialnoprawnej, na której organ zatrudnienia mógłby oprzeć swoje działanie w zakresie umorzenia przedmiotowej należności (art. 6 k.p.a.).

Należy w tym miejscu podkreślić, że organ administracji państwowej rozstrzyga sprawę według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w czasie podejmowania decyzji, a w tym przypadku organ odwoławczy obowiązywał stan prawny istniejący w kwietniu 1998 r. a nie przed 1 stycznia 1997 r. czy też przed 1 stycznia 1998 r.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 105 § 1 k.p.a., który nakazuje umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie.

Oczywistym jest, że żądanie rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym, które nie znajduje podstawy materialnoprawnej (brak możliwości prawnych tego rodzaju umorzenia należności z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy w postępowaniu administracyjnym), stwarza stan bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.

Dlatego też umorzenie postępowania w tej sprawie było całkowicie zasadne.

Okoliczności podniesione w skardze nie mogły mieć istotnego znaczenia, gdyż organ odwoławczy nie zajmował się w ogóle sytuacją materialną skarżącego, gdyż utracił jakiekolwiek kompetencje do rozstrzygania o umorzeniu należności z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy z przyczyn omówionych wyżej.

Z tych wszystkich względów należało skargę oddalić jako pozbawioną podstaw prawnych, na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.