Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41865

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 14 lipca 1998 r.
II SA 565/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA J. Drachal.

Sędziowie NSA: I. Góraj, A. Kuba (spr.).

Protokólant: A. Macewicz.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzję z dnia 24 marca 1998 r. Prezes Krajowego Urzędu Pracy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Pani Anny M. od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. z dnia 19 stycznia 1998 r. w przedmiocie odmowy uchylania decyzji ostatecznej Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. z dnia 22 sierpnia 1997 r. utrzymał w mocy w całości powyższą decyzję organu pierwszej instancji z dnia 19 stycznia 1998 r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Krajowego Urzędu Pracy stwierdził, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.) bezrobotnym może być osoba, która między innymi nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej, w rozumieniu kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych.

Nieruchomościami rolnymi w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

Organ odwoławczy rozpoznając przedmiotową sprawę uznał za fakt bezsporny, iż Pani Anna M. jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,26 ha przeliczeniowych, wobec czego rozstrzygnięcie organu zatrudnienia w tej sprawie jest zasadne. Dla oceny stanu prawnego bez znaczenia jest fakt, czy odwołująca się jako współwłaścicielka sama użytkuje tę nieruchomość, czy też przekazała ją w użytkowanie innej osobie na podstawie umowy dzierżawy.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, bezrobotny, który pobierał nienależne świadczenie pieniężne, obowiązany jest do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu cyt. wyżej art. 28 ust. 1 uważa się:

a) świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń, jeżeli bezrobotny pobierający świadczenie był pouczony o tych okolicznościach,

b) świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd rejonowego urzędu pracy przez bezrobotnego (art. 28 ust. 2 ustawy).

Jak wynika z akt sprawy, oświadczenie strony złożone w dniu rejestracji, tj. 5 lipca 1995 r. nie polegało na prawdzie, bowiem odwołująca się zataiła fakt, iż jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,10 ha fizycznych, z tego 3,26 przeliczeniowych, co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia przez Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w P. o zwrocie przez ww. nienależnie pobranego świadczenia, które to orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anna M. wnosząc o jej uchylenie.

Skarżąca zarzucała zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. przez ograniczenie postępowania do rozpatrzenia sytuacji skarżącej tylko na podstawie art. 195 i 206 k.c. i ustalenie, że współwłasność w części ułamkowej jest równoznaczna z własnością całości nieruchomości rolnej.

Intencją ustawodawcy przy określeniu wielkości nieruchomości mającej wpływ na przyznanie statusu bezrobotnej było to, aby z czerpanych z niej pożytków mógł bezrobotny zaspokoić swoje potrzeby bytowe. Art. 207 k.c. precyzuje, że pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielowi w stosunku do wielkości udziałów. Zatem nawet gdyby skarżąca czerpała pożytki, to jej udział byłby ograniczony do powierzchni 0,41 ha przeliczeniowego. Mając na uwadze fakt, że nigdy nie pracowała i nie utrzymywała się z pracy w gospodarstwie rolnym i nie czerpała z tego tytułu dochodu, zrozumiałym jest, że zwrócił się do Urzędu Pracy o przyznanie zasiłku.

W odpowiedzi na skargę organ naczelny wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy swą decyzję wyczerpująco uzasadnił i uważa, że jest ona zgodna ze stanem faktycznym oraz obowiązującym prawem.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż odmowa uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora WUP w P. dnia 22 sierpnia 1997 r. o zobowiązaniu skarżącej Anny M. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128) w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e cyt. wyżej ustawy była zasadna.

Podjęta przez organy obu instancji decyzja na podstawie art. 154 k.p.a. nie może być przez skarżącą skutecznie kwestionowana, gdyż nie wykazała ona, że istniały powody do zastosowania tego przepisu i uchylenia decyzji ostatecznej o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku, a mianowicie, że przemawiał za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Przede wszystkim kwestionowana decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. z dnia 22 sierpnia 1997 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w P. z dnia 15 lipca 1997 r. o zwrocie przez Annę M. nienależnie pobranego zasiłku w kwocie 2.071,90 zł była zgodna z prawem i została oparta na niezaskarżonej przez bezrobotną decyzji tegoż kierownika RUP z dnia 20 maja 1997 r. o uchyleniu decyzji przyznającej Annie M. zasiłek za okres od 5 lipca 1895 r. do 4 kwietnia 1996 r. i jednocześnie odmawiającej jej przyznania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku od 5 lipca 1995 r.

W tej sytuacji podjęcie decyzji o zwrocie zasiłku dla bezrobotnych przez skarżącą było związane z decyzją o pozbawieniu jej prawa do zasiłku i uzasadnione przepisem art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Niewątpliwie nie jest w interesie społecznym w rozumieniu przepisu art. 154 i 155 k.p.a. zmiana lub uchylenie prawidłowej decyzji, zgodnej z prawem.

Zdaniem Sądu nie można w powyższym trybie zmienić lub uchylić ostateczną decyzję, gdyby miało to doprowadzić do naruszenia prawa, a w tym przypadku przepisów art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Skarżąca nie wykazała w tej sprawie słusznego interesu również, gdyż niewątpliwie jej interes faktyczny w uchyleniu obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku nie może być potraktowany jako słuszny interes, gdyż nie znajduje oparcia w prawie.

Podstawą obciążenia skarżącej obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, a wcześniej pozbawienie jej prawa do zasiłku, było stwierdzanie, że skarżąca składała oświadczanie niezgodne z prawdą, co do własności nieruchomości rolnej, a więc negatywnej przesłanki przyznania jej statusu osoby bezrobotnej wynikającej z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e) status bezrobotnego może być przyznany osobie, która nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe.

Skarżąca składając oświadczenie, że nie jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 2 ha przeliczeniowe, nie podała Rejonowemu Urzędowi Pracy informacji o tym, że jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej określonej w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e) ustawy będąc w przeświadczeniu, jak twierdzi, że udział ten nie odpowiada wielkości nieruchomości rolnej powyżej 2 ha przeliczeniowych.

Jednakże organy zatrudnienia wszystkich instancji w podejmowanych decyzjach w tej sprawie prawidłowo przyjęły, że każdy współwłaściciel zgodnie ż przepisami art. 195, 206 kodeksu cywilnego jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Oznacza to, że w posiadaniu lub korzystaniu z prawa własności może ograniczyć współwłaściciela wobec pozostałych współwłaścicieli. Nie jest on ograniczony we władaniu rzeczą wspólną tylko do swojej części. Sprawa możliwości czerpania pożytków ze wspólnego gospodarstwa rolnego jest już rzeczą odrębną i możliwości uzyskania tych pożytków przez współwłaścicieli (art. 207 k.c.) nie mają wpływu na ocenę spełnienia negatywnej przesłanki dotyczącej własności nieruchomości rolnej po stronie bezrobotnego.

Należy zauważyć, że cyt. wyżej przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy przy sformułowaniu własności nieruchomości rolnej odrywa się od elementu posiadania i czerpania pożytków.

Istota uprawnień bezrobotnego nie wynika z samego faktu braku źródeł dochodów.

Ustawodawca wiąże te uprawnienia ze stosowną aktywnością osoby pozostającej bez źródeł dochodów w przezwyciężaniu sytuacji, w jakiej się znalazła.

Zatem współwłaściciel gospodarstwa rolnego może użytkować to gospodarstwo w zakresie, jakim uzgodni z pozostałymi współwłaścicielami.

W przypadku zniesienia współwłasności, co zarzuca skarżąca - gdyby otrzymała ona nieruchomość poniżej określonej w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu powierzchni przeliczeniowej, to oczywiście zmieniłby się stan faktyczny i prawny i podlegałby on nowej ocenie przez organy zatrudnienia w aspekcie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Wszystkie te okoliczności zostały należycie rozważone przez organy zatrudnienia przy podejmowaniu ostatecznych decyzji, które nie zostały zaskarżone do Sądu, a mianowicie o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia i z powodu niezaskarżenia tych decyzji do Sądu nie powinny podlegać obecnie bezpośredniej ocenie i badaniu.

Skoro więc podjęta przez Prezesa Krajowego Urzędu Pracy decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora WUP w P. o odmowie uchylenia decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest zgodna z art. 154 § 1 i 2 k.p.a, to skarga Anny M. nie mogła być uwzględniona i podlegała oddaleniu na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.