Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41863

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 8 czerwca 1998 r.
II SA 540/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Kuba.

Sędziowie NSA: Małgorzata Borowiec (spraw.), Ignacy Góraj.

Protokolant: Justyna Chindelewicz.

Uzasadnienie faktyczne

Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w M. decyzją z dnia 2 marca 1998 r. na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 i art. 23 oraz art. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. Nr 47 z 1990 r., poz. 211 z późn. zm.) uznał Panią Romanę F. za bezrobotną i od dnia 10 lutego 1998 r. przyznał jej miesięczny zasiłek w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnego.

Od decyzji tej bezrobotna odwołała się do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. wnosząc o przyznanie zasiłku przedemerytalnego.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, iż łącznie z okresem pracy w charakterze pracownika młodocianego (1 września 1960 r. - 30 czerwca 1963 r.) posiada 30-letni staż pracy uprawniający ją do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego.

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. decyzją z dnia 31 marca 1998 r. na podstawie art. 23 oraz art. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podał, iż zgodnie z art. 37 lit. j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.) zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Natomiast stosownie do art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147, poz. 687) - do okresu, od którego zależy nabycie prawa, wysokość i okres pobierania zasiłku, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, zalicza się także przypadające przed dniem 1 stycznia 1997 r. okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej i prowadzenia pozarolniczej działalności - pod warunkiem, że uzyskiwane wynagrodzenie lub dochód stanowiące podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej połowę najniższego wynagrodzenia. Cytowane przepisy dotyczą wszystkich osób, w tym zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianych.

Na podstawie akt ustalono, że Pani Romana F. legitymuje się świadectwami pracy potwierdzającymi ponad 30-letni okres zatrudnienia. Jednak sporną stała się możliwość zaliczenia jej zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianych w MHD Artykułami Spożywczymi w W. w okresie od 1 września 1960 r. do 30 czerwca 1963 r. Z uwagi na niemożność udokumentowania wysokości uzyskiwanego wówczas wynagrodzenia przyjęto, iż otrzymywała ona w poszczególnych latach nauki, tj. I, II i III klasie, maksymalną stawkę wynagrodzenia przysługującego młodocianym pracownikom, a następnie porównano ją z wysokością połowy obowiązującego w tym okresie najniższego wynagrodzenia.

W ten sposób ustalono, że w pierwszym roku nauki zawodu wynagrodzenie pracownika młodocianego według najwyższej stawki wynosiło 200 zł i było niższe od połowy najniższego wynagrodzenia obowiązującego w tym okresie i tego okresu nie zaliczono jej do ogólnego stażu pracy, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Natomiast uznano, że w II i III roku nauki zawodu, tj. od 1 czerwca 1961 r. do dnia 30 czerwca 1963 r., wynagrodzenie Pani Romany F. jako pracownika młodocianego wynosiło kwotę 50% najniższego wynagrodzenia i ten okres, tj. 1 rok i 10 miesięcy, doliczono do ogólnego stażu pracy uprawniającego do zasiłku. Obliczony w ten sposób łączny staż pracy Pani Romany F. wynosi 29 lat 2 miesiące i 6 dni i nie uprawnia do przyznania zasiłku przedemerytalnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pani Romana F. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniosła, iż w spornym okresie była zatrudniona jako pracownik młodociany w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem skarżącej oznacza to, że otrzymywała wówczas wynagrodzenie nie niższe niż połowa najniższego wynagrodzenia i objęta była ubezpieczeniem społecznym. Potwierdzeniem tego faktu jest zaliczenie jej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych spornego okresu jako okresu składkowego.

Skarżąca zarzuciła, iż nie uwzględniono jej statusu pracownika młodocianego i błędnie przyjęto metodą porównawczą, że uzyskiwane przez nią w tym okresie wynagrodzenie było porównywalne z wynagrodzeniem ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu.

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy. Tak więc w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, która była przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji.

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż przedmiotem rozpoznania organu I instancji było prawo do zasiłku dla bezrobotnych (art. 23 i art. 24 ust. 1 i 3 cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu), a nie prawo do zasiłku przedemerytalnego (art. 37 lit. j cyt. ustawy). O powyższym świadczy zarówno sformułowanie decyzji, jak i powołana podstawa prawna jej wydania.

Natomiast w odwołaniu od tej decyzji Pani Romana F. domagała się jej uchylenia i przyznania zasiłku przedemerytalnego wyjaśniając, że spełnia warunki do jego otrzymania.

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. decyzją z dnia 31 marca 1998 r. utrzymał w mocy decyzję dotyczącą przyznania zasiłku dla bezrobotnych stwierdzając, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania jej zasiłku przedemerytalnego.

Skoro podstawy materialnoprawne przyznania każdego z tych świadczeń są odmienne, to dokonane przez organ II instancji zmiany podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia przez orzeczenie o prawie do zasiłku przedemerytalnego, który nie był przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, stanowiło naruszenie wyżej wskazanej zasady dwuinstancyjności.

Z tych względów na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.