Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54545

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 11 maja 2001 r.
II SA 46/01

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA A. Robotowska.

Sędziowie NSA: M. Borowiec, J. Bała (spr.).

Protokolant: M. Grzelak.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 19 grudnia 2000 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia 25 października 2000 r., którą to decyzją - wydaną na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 7, art. 79 ust. 4, art. 90 ust. 2 w związku z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j.t. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) oraz § 122 pkt 1, § 123 ust. 1 w związku z § 163 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 z późn. zm.) - zwolnił p. ppłk Mariana B. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu z dniem 31 grudnia 2000 r. terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy.

W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż w związku z likwidacją jednostki wojskowej w której oficer pełni zawodową służbę wojskową oraz brakiem możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe decyzją p.o. Dyrektora Biura Kadr, Szkolenia i Rozwoju Zawodowego MSWiA z dnia 10.03.2000 r. wypowiedziano oficerowi stosunek zawodowej służby wojskowej. Przedmiotowa decyzja z uwagi na przebywanie oficera na zwolnieniu lekarskim, została przesłana za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez urząd pocztowo-telekomunikacyjny w W. Urząd pocztowo-telekomunikacyjny awizował ww. przesyłkę w dniu 17 marca 2000 r. Nieodebranie przesyłki przez odwołującego się spowodowało zwrotne jej przesłanie w dniu 10 kwietnia 2000 r. do jednostki wojskowej, w której oficer pełnił zawodową służbę wojskową.

Z uwagi na powyższe, zgodnie z brzmieniem art. 44 kpa pismo złożone przez okres siedmiu dni w urzędzie pocztowo-telekomunikacyjnym i nieodebrane w tym terminie uważa się za doręczone z upływem ostatniego dnia tego okresu tj. z dniem 24 marca 2000 r.

Decyzja o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej i przenosząca do rezerwy z dniem 31.12.2000 r. została wydana na podstawie ostatecznej decyzji o wypowiedzeniu odwołującemu się stosunku zawodowej służby wojskowej, zgodnie z art. 74 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 7, art. 79 ust. 4 w związku z art. 108 ust. 1 (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.).

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. ppłk Marian B. domagał się uchylenia powyższych decyzji zarzucając m.in., iż do chwili obecnej nie otrzymał decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, która przed zwolnieniem żołnierza zawodowego powinna być doręczona zgodnie z § 131 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). Wprawdzie od 13 marca do 2 kwietnia 2000 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, lecz przez pozostałe miesiące był obecny w służbie i istniała możliwość doręczenia mu decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie bądź też oddalenie. Zdaniem Ministra decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej na skutek upływu okresu wypowiedzenia jest jedynie aktem technicznym (ewidencyjnym) niemającym charakteru decyzji administracyjnej. Stanowisko to potwierdza treść § 137 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, z którego wynika obowiązek wydania dla celów ewidencyjnych rozkazu personalnego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim nie można podzielić poglądu prezentowanego w odpowiedzi na skargę, iż decyzja o zwolnieniu ze służby jest jedynie aktem technicznym (ewidencyjnym) niemającym charakteru decyzji administracyjnej oraz, że ma charakter deklaratoryjny potwierdzający jedynie stan prawny wynikły z upływu terminu wypowiedzenia. Przeczy temu treść art. 75 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (jedn. tekst Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego lub organ wojskowy. Użycie w tym przepisie zwrotu "zwalnia się" oznacza, iż konieczne jest złożenie przez organ wojskowy oświadczenia o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Organ wojskowy nie potwierdza zatem jedynie w formie aktu deklaratoryjnego, iż zwolnienie ze służby nastąpiło z mocy prawa. Gdyby tak było, to treść omawianego przepisu była odmienna. Podobna np. do regulacji zawartej w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 214 ze zm.), w którym jednoznacznie stwierdzono, że "stosunek pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym ulega z mocy prawa rozwiązaniu ...".

Zauważyć przy tym należy, że zwolnienie żołnierza zawodowego ze służby wojskowej na skutek upływu terminu wypowiedzenia jest jedną z kilku przesłanek obligatoryjnego zwolnienia ze służby wymienionych w art. 75 ust. 1 omawianej ustawy o służbie wojskowej. Okoliczność zaś, że wymienione w tym przepisie przesłanki występują niezależnie od woli stron (np. utrata obywatelstwa czy też osiągnięcie wieku - pkt 1 i 3 ust. 1 art. 75 ustawy) nie oznacza rozwiązania stosunku służbowego z mocy prawa, lecz zachodzi konieczność złożenia stosownego oświadczenia o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

W konsekwencji należy też przyjąć, że decyzja o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej na skutek upływu terminu wypowiedzenia jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 § 1 i 2 kpa, gdyż zawiera oświadczenie woli organu administracyjnego, które wywiera skutki prawne w sferze stosunku materialno-prawnego, a mianowicie w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Zauważyć w tym miejscu należy, że decyzja o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej odpowiada kryteriom decyzji administracyjnej sformułowanym zarówno w teorii prawa administracyjnego, jak i w orzecznictwie NSA, w myśl których przez decyzję administracyjną należy rozumieć władczy jednostkowy przejaw woli organu administracji publicznej, rozstrzygający sprawę administracyjną, skierowany do oznaczonego indywidualnego adresata, a podstawę rozstrzygnięcia stanowi powszechnie obowiązujący przepis prawa. W tej sytuacji nie ma żadnego znaczenia okoliczność, iż Minister Obrony Narodowej w § 137 ust. 4 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) określił, że "egzemplarz wypowiedzenia z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 3, dowódca jednostki wojskowej przesyła do organu zwalniającego w celu wydania - dla celów ewidencyjnych - rozkazu personalnego o zwolnieniu tego żołnierza z zawodowej służby wojskowej. O tym, czy określony akt administracyjny spełnia kryteria decyzji administracyjnej rozstrzyga ustawa, a Minister Obrony Narodowej w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie został upoważniony do zmiany tych kryteriów. Na podstawie delegacji zawartej w art. 74 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Minister Obrony Narodowej został upoważniony tylko do określenia właściwości organów wojskowych i trybu zwalniania z zawodowej służby wojskowej. Przypomnieć przy tym należy, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa są także rozporządzenia, lecz tylko wydawane przez organy wskazane w Konstytucji i na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP).

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi, to nie można podzielić poglądu skarżącego, iż wypowiedzenie stosunku służbowego przez organ zwalniający uważa się za dokonane tylko wtedy, gdy zostało doręczone żołnierzowi zawodowemu w sposób określony w § 131 ust. 2 omawianego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, a mianowicie "za pokwitowaniem".

W sprawie mają bowiem zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, który w art. 44 przewiduje zastępczą formę doręczenia stronie pism.

Zgodnie z tym przepisem w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 pismo składa się na okres siedmiu dni w urzędzie pocztowo-telekomunikacyjnym lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się na drzwiach mieszkania adresata albo biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowanie dotyczy; w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu.

Z akt sprawy nie wynika jednak, aby decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego została doręczona w ten właśnie sposób. Wprawdzie przesyłka zawierająca decyzję o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego była "awizowana" i została zwrócona nadawcy w dniu 10 kwietnia 2000 r., lecz nie wynika z niej, aby zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowo-telekomunikacyjnym zostało umieszczone na drzwiach mieszkania lub w innym miejscu określonym w art. 44 kpa.

Stąd też nie można uznać, iż decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego została mu skutecznie doręczona. W konsekwencji nie można uznać za zgodną z prawem decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej na skutek upływu okresu wypowiedzenia. Zgodnie bowiem z art. 110 kpa organ administracji państwowej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Brak doręczenia decyzji o wypowiedzeniu powoduje, iż decyzję o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu okresu wypowiedzenia należy uznać za przedwczesną.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.