Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 84210

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 3 listopada 2003 r.
II SA 2492/02

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Wiszniewska-Białecka (spr.); Sędziowie NSA: Stanisław Gronowski, Zdzisław Romanowski; Protokolant: Łukasz Duda

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2003 r. sprawy ze skargi E.S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 6 sierpnia 2001 r., Nr Sp. 11/01 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór zdobniczy

oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 6 sierpnia 2001 r. (Sp. 11/01), po rozpoznaniu wniosku Henryka G., Wytwórnia Wody Mineralnej "K.", K. przeciwko E.S. Sp. z o.o. (skarżąca Spółka) o unieważnienie prawa ochronnego na wzór zdobniczy Rz 12953 pt. "Butla", na podstawie § 1 i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz. U. Nr 8, poz. 45), Urząd Patentowy unieważnił to prawo i zasądził od skarżącej Spółki na rzecz Henryka G. koszty postępowania spornego w kwocie 1000 zł.

Z akt sprawy wynika, że podanie o zarejestrowanie wzoru zdobniczego pt. "Butla" skarżąca Spółka wniosła do Urzędu Patentowego dnia 10 sierpnia 1993 r. Urząd zarejestrował wzór dnia 1 czerwca 1995 r. pod nr Rz 12953. Zakres ochrony został określony w trzech zastrzeżeniach ochronnych oraz poparty opisem i czterema rysunkami. Ochrona wzoru została przedłużona w 1998 r. na dalsze pięć lat, tj. do dnia 10 sierpnia 2003 r.

W dniu 23 lutego 2001 r. Henryk G. wystąpił do Urzędu Patentowego z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego nr 12953 na wzór zdobniczy pt. "Butla". Podniósł, że jest producentem, dystrybutorem i sprzedawcą wody w butlach bardzo podobnych do butli objętych prawem ochronnym. Wyrokiem z dnia 4 lutego 2000 r., sygn. akt I Aca 927/94 Sądu Apelacyjnego w K., Wydział cywilny, nakazał mu zaniechanie rozlewania, dystrybucji i sprzedaży wody w butelkach plastikowych objętych prawem ochronnym nr 12953.

Henryk G. podniósł, że sporne butle kupował, podobnie jak skarżąca Spółka, u ich producenta - kanadyjskiej Spółki R.C. Inc. Butle te były w obrocie przed 10 sierpnia 1993 r., wobec czego w dacie zgłoszenia butli do ochrony nie spełniała ona kryterium nowości.

W odpowiedzi skarżąca Spółka zwróciła uwagę, że Henryk G. nie przedłożył żadnych dowodów świadczących o braku nowości butli objętej prawem ochronnym nr 12953.

Na rozprawie dnia 6 sierpnia 2001 r. Henryk G. przedłożył dowody na okoliczność braku nowości/oryginalności. Dowody te dołączono do akt tej sprawy (...) i sprawy nr Sp. 10/01 (...).

Skarżąca Spółka podniosła, że dowody te nie świadczą, iż jej wzór był przed 10 sierpnia 1993 r. jawnie stosowany, względnie, że ten wzór przed tą datą został podany do wiadomości powszechnej.

Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy unieważnił prawo ochronne. W obszernym uzasadnieniu przedstawione zostały okoliczności faktyczne i prawne przemawiające za unieważnieniem prawa ochronnego. Przede wszystkim jednak Urząd wyjaśnił, że świadectwa ochronne na wzory zdobnicze wydawane są bez pełnego badania nowości. Po upływie 6 miesięcy od dnia zgłoszenia wzoru zdobniczego, Urząd Patentowy udostępnia w swojej bibliotece informację o zgłoszeniu. W ciągu 3 miesięcy osoby trzecie mogą zapoznać się z opisem wzoru i rysunkami oraz zgłaszać zastrzeżenia i sprzeciwy odnośnie rejestracji wzoru. Po upływie terminu do wnoszenia zastrzeżeń/sprzeciwów Urząd Patentowy sprawdza w rejestrze wzorów zdobniczych czy identyczny/podobny wzór nie został zarejestrowany wcześniej i w przypadku braku takiej rejestracji wydaje zgłaszającemu świadectwo ochronne na wzór zdobniczy. Wobec tego, że Urząd Patentowy nie zamieszcza ostrzeżenia, iż wzór zdobniczy zarejestrowano bez badania, uprawnieni niekiedy sądzą, że świadectwo udzielone zostało po badaniu, zatem ochrona jest silna, podczas gdy w rzeczywistości tak udzielona ochrona jest słaba. Uprawnieni przekonują się o tym ściągając domniemanych lub rzeczywistych naruszycieli, którzy broniąc się przed zarzutami wskazują w postępowaniu spornym przed Urzędem wcześniejsze zagraniczne patenty, świadectwa ochronne na zagraniczne wzory przemysłowe/zdobnicze lub zagraniczne katalogi, w wyniku czego prawo z rejestracji często jest unieważniane.

Po przytoczeniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych definiujących wzór zdobniczy i określających cechę nowości wzoru zdobniczego, Urząd podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie podstawowe znaczenie ma sformułowanie: "został podany do wiadomości powszechnej". Powołał się na piśmiennictwo dotyczące prawa wynalazczego (A. Szajkowski, Wynalazek patentowalny, "Zeszyty problemowe wynalazczości" 1973, nr 2-3), w którym podkreśla się, że podanie do wiadomości powszechnej następuje, gdy rozwiązanie zostanie podane, ujawnione nieograniczonej z góry liczbie osób, gdy nieokreślony z góry krąg zainteresowanych uzyska możliwość (samą możliwość) zapoznania się z danym rozwiązaniem, przy czym wystarcza, że możliwość zapoznania się z istotą wynalazku istniała przez pewien czas, a nie jest niezbędne, by udostępnienie nastąpiło na zawsze, by było trwałe; bez znaczenia są takie okoliczności jak miejsce ujawnienia, język publikacji itp. Urząd zwrócił następnie uwagę, że takie rozumienie "podania do powszechnej wiadomości" należy przyjmować nie tylko w odniesieniu do wynalazków lecz także w odniesieniu do wzorów użytkowych i zdobniczych. Podkreślił, że takie stanowisko reprezentowane jest w orzecznictwie Urzędu Patentowego RP i Komisji Odwoławczej. Odwołał się do decyzji, którą prawo ochronne na wzór zdobniczy pt.: "Uchwyt do pieczątek" nr Rz 12792 zostało unieważnione ze względu na fakt udostępnienia w czytelni Włoskiego Urzędu Patentowego wzoru przemysłowego nr 215837 podobnego do polskiego wzoru zdobniczego (Sp. 197/98; Odw. 1317/99; Sp. 3/2000 i Odw. 1552/00 - niepubl.).

Urząd podniósł następnie, że od wzoru zdobniczego wymaga się nie tylko nowości, ale także oryginalności. Jeśli nawet przyjmuje się, że nowości szkodzi tylko wzór wcześniejszy identyczny, można odmówić rejestracji wzoru lub unieważnić rejestrację, jeśli wzór nie spełnia wymagania oryginalności. Przez oryginalność należy rozumieć "taką cechę, że dla przeciętnego odbiorcy porównywane wzory różnią się istotnie, wyraźnie, zatem nie mogą być do siebie podobne" (decyzja w sprawie nr Sp. 101/2000 - niepubl.).

Urząd uznał, że przedstawione przez wnioskodawcę dowody świadczą o tym, że wzór w dacie zgłoszenia nie był nowy, ponieważ karta 21 akt ujawnia butlę o symbolu AL. 588-0009 CN, taką jak wg wzoru Rz 12953, zaś z faktury oznaczonej datą 23 kwietnia 1993 r. wynika, że skarżąca Spółka sprowadziła butlę kanadyjską od Spółki R.C. Inc. w kwietniu 1993 r. Zgłoszenie do Urzędu tej butli jako wzoru zdobniczego nastąpiło w sierpniu 1993 r. Z faktury wynika, że butelka była znana w Kanadzie już co najmniej w kwietniu 1993 r. Na karcie 23 widnieją dwie fotografie butli kanadyjskiej (butla okazana na rozprawie dnia 6 sierpnia 2001 r.), przy czym na denku butli widnieje data października 1992 r. co jednoznacznie świadczy, że ta butla w dacie zgłoszenia jej do rejestracji w Polsce dnia 10 sierpnia 1993 r. nie spełniała kryterium nowości, o którym mowa w § 6 rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, a skarżąca Spółka nakleiła na tę butelkę etykietę - A.A.

Urząd podkreślił, że występujący z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego nr 12953 pt. "Butla" ma w tym interes prawny, ponieważ został pozwany o naruszenie tego prawa i w rezultacie ustalonego wyrokiem sądu apelacyjnego zakazu musiał zaprzestać rozlewania wody do importowanych od Spółki kanadyjskiej butli.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego i prawa procesowego. Przede wszystkim skarżąca Spółka zakwestionowała przyjętą przez Urząd interpretację § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych. Jej zdaniem wymaganie nowości wzoru zdobniczego, inaczej niż wymaganie nowości wynalazku, należy odnosić wyłącznie do terytorium Polski. Tylko przy takim rozumieniu nowości wzoru można uzasadnić wprowadzenie szczególnego przepisu dotyczącego nowości wzoru zdobniczego. Jeśli od wzoru wymagana byłaby taka nowość, jaka stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1962 r. - Prawo wynalazcze (Dz. U. Nr 33, poz. 156) wymagana była od wynalazku, przepis § 6 ust. 2 rozporządzenia byłby zbędny.

Zdaniem skarżącej Spółki przytoczone w uzasadnieniu decyzji rozumienie pojęcia "podanie do powszechnej wiadomości" jest nietrafne, ponieważ odnosi się do zupełnie innego aktu prawnego - do ustawy o wynalazczości z 1972 r.

Skarżąca Spółka podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Jej zdaniem na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę dowodów, w postaci kopii faktury wystawionej przez Spółkę R.C. oraz butli z etykietą A.A., nie można, jak uczynił to Urząd, przyjąć, że wzór nie spełnia przesłanki nowości. Dowodów tych bowiem nie można uznać za wiarygodne, skoro przedstawione zostały przez wnioskodawcę dopiero na rozprawie przed Urzędem, a nie w toku procesu cywilnego przed Sądem Okręgowym i Sądem Apelacyjnym.

Skarżąca Spółka zwróciła uwagę, że przedstawione dowody - zagraniczne publikacje - niezależnie od tego, że wątpliwa jest ich wiarygodność, nie stanowią dowodu na okoliczność, iż wzór zdobniczy był podany do wiadomości powszechnej na terenie Polski.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.) Sąd ten jest powołany do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego. Badając zaskarżoną decyzję w tym zakresie, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.

Do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2001, Nr 49, poz. 508) odwołania w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji wzorów zdobniczych rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej (§ 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, Dz. U. z 1963 r. Nr 8, poz. 45 w zw. z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). W związku z wejściem w życie dnia 22 sierpnia 2001 r. powołanej ustawy - Prawo własności przemysłowej, sprawa, stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy, przekazana została do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 ustawy - Prawo własności przemysłowej odwołanie to potraktował jako skargę.

Ustawa - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność rejestrową wzorów zdobniczych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności rejestrowej wzoru zdobniczego zarejestrowanego w 1995 r., są zatem przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych.

Stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych za wzór zdobniczy uważa się nową postać przedmiotu, przejawiającą się w kształcie, właściwościach powierzchni, układzie linii, rysunku lub barwie, nadającą przedmiotowi swoisty i oryginalny wygląd, przeznaczoną do odtworzenia w produkcji przemysłowej lub rękodzielniczej i zmierzającą do celów estetycznych.

Z definicji wzoru zdobniczego wynika, że wzór zdobniczy musi charakteryzować się nowością i oryginalnością. Kryteria oceny nowości wzoru zdobniczego określone zostały w § 6 pkt 2 rozporządzenia z 1963 r. W myśl tego przepisu wzoru nie uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ze świadectwa ochronnego, został podany do wiadomości powszechnej albo też był w Polsce jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania tego wzoru zdobniczego.

W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy unieważnił prawo z rejestracji wzoru zdobniczego pt.: "Butla", uznając, że w dacie zgłoszenia nie był nowy. W ocenie Sądu stanowisko Urzędu Patentowego jest prawidłowe.

Skarżąca Spółka zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację przepisu § 6 ust. 2 rozporządzenia z 1963 r. oraz naruszenie prawa procesowego przez błędną ocenę materiału dowodowego. Zdaniem Sądu zarzuty te nie są trafne.

W świetle § 6 ust. 2 rozróżnia się trzy rodzaje wydarzeń, których stwierdzenie jest równoznaczne z odmówieniem cechy nowości. Są nimi: podanie do wiadomości powszechnej, jawne stosowanie w Polsce lub wystawienie na widok publiczny. Cechę nowości niweczy jakiekolwiek ujawnienie wzoru w kraju bez względu na sposób, w jaki to nastąpiło. Natomiast jeżeli chodzi o wzory, których wyjawienie nastąpiło za granicą, należy odmówić im cechy nowości tylko wtedy, gdy wyjawienie nastąpiło przez podanie do wiadomości powszechnej (zob. M. Poźniak-Niedzielska, Wzory zdobnicze i ich ochrona, Warszawa 1978, s. 56).

Zarówno w doktrynie, jak i w praktyce przyjmuje się, że podanie wzoru zdobniczego do wiadomości powszechnej za granicą niweczy jego nowość. W piśmiennictwie zwracano nawet wyraźnie uwagę, że § 6 ust. 2 rozporządzenia z 1963 r. "ustanawia, o wiele większe wymagania w zakresie nowości wzoru, niż art. 76 ustawy z 1962 r., który w stosunku do wzorów użytkowych ograniczał się do ustanowienia wymagania, aby wzór użytkowy nie był stosowany w Polsce". Podkreślano, że "kryteria nowości wzoru zdobniczego zostały sformułowane podobnie jak w art. 17 ust. 2 ustawy z 1962 r. w stosunku do wynalazków, z tą tylko różnicą, że w przeciwieństwie do § 6 rozporządzenia z 1963 r., przepis ustawy z 1962 r. precyzuje wyraźnie, że podanie wynalazku do wiadomości powszechnej zarówno na terenie Polski, jak i za granicą szkodzi nowości wynalazku" (zob. M. Poźniak-Niedzielska, Problem ochrony prawnej wzorów zdobniczych, w: Problemy ochrony prawnej wzorów przemysłowych, Materiały międzynarodowego sympozjum zorganizowanego w Warszawie w dniach 3-4 października 1972 r., Wrocław 1974, s. 92). Stanowisko, że nowości wzoru zdobniczego szkodzi podanie go do wiadomości powszechnej za granicą przyjmowane było też w orzecznictwie (zob. np. decyzję Komisji Odwoławczej z dnia 14 października 1999 r. w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na wzór zdobniczy "Uchwyt do pieczątki", Odw. 1317/99 - niepubl.).

W związku z tym, nie można podzielić argumentu skarżącej Spółki, że nowość wzoru niweczy jedynie podanie do powszechnej wiadomości w Polsce.

Nie jest też trafny zarzut skarżącej Spółki dotyczący tego, że Urząd przy interpretacji pojęcia "podanie do powszechnej wiadomości" powołał się na piśmiennictwo dotyczące prawa wynalazczego. Zdaniem Sądu "podanie do powszechnej wiadomości" należy interpretować jednolicie, bez względu na to, jakiego dobra niematerialnego podanie do powszechnej wiadomości dotyczy.

Nietrafny też jest zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu przeprowadzona przez Urząd Patentowy ocena dowodów jest prawidłowa. Przedmiotem wzoru zdobniczego "Butla" jest butla z uchwytem. Urząd trafnie uznał, że podstawowe znaczenie w sprawie ma pochodząca sprzed daty zgłoszenia wzoru zdobniczego do rejestracji faktura świadcząca o zakupie ponad 3000 identycznych butli. Trafnie też Urząd przyjął, że datę podania do wiadomości powszechnej można wywieść z faktury i z daty zamieszczonej na dnie butli. Skoro w Kanadzie można było nabyć te butle przed datą zgłoszenia wzoru, to przed tą data były one podane do wiadomości powszechnej.

Natomiast skarżąca Spółka, kwestionując wiarygodność dowodów, nie przedstawiła w tej mierze uzasadnionych argumentów. W szczególności o braku wiarygodności przedstawionych na rozprawie przed Urzędem Patentowym dowodów w żadnej mierze nie może świadczyć to, że nie zostały one przedstawione w postępowaniu o naruszenie prawa z rejestracji wzoru. W postępowaniu o naruszenie dowody wskazujące na podanie wzoru do powszechnej wiadomości za granicą przed datą zgłoszenia wzoru do rejestracji nie mogły mieć znaczenia.

Z tych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.