Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41925

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 11 lutego 1998 r.
II SA 1630/97

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA A. Kisielewicz.

Sędziowie NSA: E. Kierejczyk, J. Rajewska (spraw.).

Protokolant: A. Pętkowski.

Uzasadnienie faktyczne

Kazimierz S., legitymujący się ponad 37-letnim stażem zatrudnienia dnia 6 grudnia 1995 r. zarejestrował się w Rejonowym Urzędzie Pracy w D. i od dnia 7 grudnia 1995 r. przyznano mu zasiłek dla bezrobotnych na podstawie art. 23 ust. 1 i 2 lit. e ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Po niespełna 11 miesiącach otrzymywania tego świadczenia skarżący podjął pracę, w związku z czym z dniem 1 listopada 1996 r. został pozbawiony statusu bezrobotnego. Umowę o pracę rozwiązano z nim 31 stycznia 1997 r. z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Dnia 6 lutego 1997 r. Kazimierz S. ponownie zarejestrował się jako bezrobotny. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w D. decyzją z 28 lutego 1997 r., na podstawie art. 37j ust. 1 pkt 1 i ust. 3 cyt. ustawy z 14 grudnia 1997 r., przyznał mu od 14 lutego 1997 r. zasiłek przedemerytalny w wysokości 160% zasiłku określonego w art. 24 ust. 1 cyt. ustawy.

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. decyzją z dnia 8 sierpnia 1997 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność powyższej decyzji z 28 lutego 1997 r. Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z 21 października 1997 r. rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy.

W uzasadnieniach swych decyzji organy nadzoru stwierdziły, że zgodnie z art. 37j. ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania prawa do zasiłku, określone w art. 23 ust. 1 ustawy. Zasiłek przedemerytalny może być zatem przyznany tylko osobom, które w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania się przepracowały co najmniej 180 dni. Tymczasem Kazimierz S. przed rejestracją w dniu 6 lutego 1997 r. przepracował jedynie 92 dni. Wymienionemu nie mógł być zatem przyznany zasiłek przedemeratalny w podwyższonej wysokości, gdyż nie spełniał on w ogóle warunków niezbędnych do otrzymywania zasiłku podstawowego. Decyzja z 28 lutego 1997 r. została więc wydana z rażącym naruszeniem art. 37j ust. 1 i ust. 3 cyt. ustawy. W związku z tym zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Decyzję Prezesa Krajowego Urzędu Pracy z dnia 21 października 1997 r. Kazimierz S. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze, podobnie jak w odwołaniu, zarzucił, iż organy nadzoru w swych rozważaniach pominęły fakt, że po ponownym zarejestrowaniu się w urzędzie pracy, zgodnie z art. 25 ust. 11 ustawy, ponownie nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Powyższy przepisy nadal obowiązuje, a zatem do niego także powinien odnosić się art. 37j ustawy. Błędnie więc uznano, że nie spełnia warunków do otrzymywania zasiłku, a w konsekwencji nie mógł być mu przyznany zasiłek przedemerytalny. Skarżący podniósł ponadto, że jego odwołanie zostało rozpatrzone dwoma decyzjami. Pierwsza z nich nie została przy tym w ogóle podpisana przez osobę upoważnioną do jej wydania. Prezes Krajowego Urzędu Pracy podpisał dopiero drugą zaskarżoną decyzję z 21 października 1997 r.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, że skarżącemu oprócz decyzji Prezesa Krajowego Urzędu Pracy z 21 października 1997 r. na skutek omyłki pracownika urzędu dnia 7 października 1997 r. przesłano najpierw projekt powyższej decyzji. Pismo z 7 października 1997 r. nie zawierało wymogów określonych w art. 107 § 1 k.p.a., gdyż nie zawierało podpisu wraz z podaniem osoby upoważnionej do wydania decyzji. Nie może być ono zatem uznane za decyzję administracyjną, a jedynie za projekt takiego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawą z 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147, poz. 687) dokonano istotnych zmian w ustawie z 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przez art. 1 pkt 32 ustawy z 6 grudnia 1996 r. dodany został cały rozdział 3c "zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne". Zamieszczony w tym rozdziale art. 37j ust. 1 stanowi, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Wartość zasiłku przedemerytalnego dla powyższych grup bezrobotnych ustalono na 20% zasiłku podstawowego (art. 37j ust. 2 ustawy).

Natomiast zasiłek podwyższony o 160% kwoty zasiłku, zgodnie z art. 37j ust. 3, otrzymują wyżej wymienieni bezrobotni, którzy odpowiadają następującym dodatkowym warunkom: zamieszkują w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w rejonach administracyjnych (gminach) uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym i stosunek służbowy został z nim rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Prawo do podwyższonego zasiłku przedemerytalnego przysługuje również osobie nie zamieszkałej w rejonie administracyjnym (gminie) uznanym za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, ale wyłącznie w przypadku, jeśli z tą osobą stosunek pracy został rozwiązany po 1 lipca 1996 r. z przyczyn dotyczących zakładu pracy w wyniku jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące zmniejszenia zatrudnienia o co najmniej 100 pracowników (ust. 5 art. 37j). Rozpoznawana sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu Kazimierzowi S., na podstawie art. 37j ust. 1 i 3 ustawy, zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160% zasiłku podstawowego.

Istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma zatem zarówno kwestia, czy skarżący spełniał warunki do otrzymania zasiłku przedemerytalnego, jak też czy zachodziły w stosunku do niego przesłanki do przyznania mu tego zasiłku w podwyższonej wysokości, określonej w ust. 3 art. 37j ustawy.

W związku z tym zauważyć należy, iż art. 37j ust. 1 uzależnia prawo do zasiłku przedemerytalnego przede wszystkim od spełnienia warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Przepis ten, wbrew twierdzeniom organów nadzoru obu instancji, nie ogranicza kręgu osób uprawnionych tylko do tych, które - według stanu obowiązującego do 30 czerwca 1997 r. - w okresie 12 miesięcy przed rejestracją przepracowały co najmniej 180 dni. Prawo do zasiłku przysługuje nie tylko tym bezrobotnym. Uprawnienie to można bowiem uzyskać również na podstawie art. 25 ust. 11 cyt. ustawy. Przepis ten dopuszcza możliwość przyznania zasiłku także osobom, które w trakcie pobierania należnego zasiłku utraciły status bezrobotnego na okres krótszy niż rok i po ustaniu zatrudnienia ponownie zarejestrowały się w RUP. Takie osoby otrzymują zasiłek, do którego wcześniej nabyły prawo, ale skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego.

Taka sytuacja miała miejsce w sprawie skarżącego. Kazimierz S. po poprzedniej rejestracji miał przyznany zasiłek podstawowy na podstawie art. 23 ust. 1 i ust. 2 ustawy, po którym mógłby zachować prawo do zasiłku do czasu nabycia uprawnień emerytalnych (art. 25 ust. 4). Skarżący nie wyczerpał jednak 12-miesięcznego podstawowego okresu zasiłkowego, gdyż po niecałych 11 miesiącach utracił status bezrobotnego. Po ponownym zarejestrowaniu się w dniu 6 lutego 1997 r. wymieniony spełnił warunki określone w art. 25 ust. 11. Do urzędu pracy zgłosił się bowiem w ciągu 7 dni od ustania zatrudnienia, które trwało poniżej 180 dni i które ustało z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Kazimierz S. spełniał zatem określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Legitymował się również ponad 35-letnim okresem zatrudnienia. Dlatego też nie można podzielić stanowiska organów nadzoru obu instancji, iż skarżącemu, na podstawie art. 37j ust. 1, w ogóle nie przysługiwał zasiłek przedemerytalny.

W tej sytuacji do rozważenia pozostaje jeszcze kwestia wysokości należnego Kazimierzowi S. zasiłku przedemerytalnego. Zauważyć w związku z tym należy, iż zgodnie z art. 37j ust. 3 ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160% zasiłku podstawowego zależy przede wszystkim od tego czy, stosunek pracy lub stosunek służbowy został z bezrobotnym rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Nie oznacza to jednak, że przepis ten zawsze odnosi się do ostatniego zakładu pracy bezrobotnego. Jeżeli ostatnie zatrudnienie bezrobotnego ustało wprawdzie z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ale trwało krócej niż 180 dni (według stanu do 30 czerwca 1997 r.), to wymieniony - o czym była już mowa - spełnia warunki do uzyskania prawa do zasiłku, ale tylko na podstawie art. 25 ust. 11 ustawy. Może on więc kontynuować jedynie realizację swych uprawnień wynikających z poprzedniej rejestracji. Dla wysokości należnego bezrobotnemu zasiłku w takiej sytuacji decydujące znaczenie ma zatem sposób ustania jego zatrudnienia przed tą rejestracją.

Z tego zatrudnienia wywodzą się bowiem bezpośrednio jego uprawnienia do zasiłku. W rezultacie uznać należy, że osoba, której ostatnie zatrudnienie ustało z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ale która nie przepracowała przed ostatnią rejestracją wymaganego okresu (art. 23 ustawy), może nabyć prawo do zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 37j ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 11, ale tylko w wysokości 120% zasiłku podstawowego (ust. 2 art. 37 j). Prawo do zasiłku w wysokości 160% uzyskuje natomiast wówczas, gdy w taki sam sposób ustało także zatrudnienie przed poprzednią rejestracją, z którego wywodzą się bezpośrednio jej uprawnienia do zasiłku.

Kazimierz S. przed poprzednią rejestracją w dniu 6 grudnia 1995 r. nie został zwolniony z przyczyn dotyczących zakładu pracy. W związku z tym brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160%. Wymieniony spełniał jedynie warunki do otrzymania zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120% zasiłku podstawowego. W takiej wysokości powyższy zasiłek został mu przyznany po wydaniu zaskarżonej decyzji decyzją Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w D. z dnia 8 grudnia 1997 r.

W konsekwencji uznać należy, iż decyzje organów nadzoru obu instancji w istocie odpowiadają prawu. Istniały bowiem podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z 28 lutego 1997 r. o przyznaniu Kazimierzowi S. zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160% zasiłku podstawowego, gdyż rozstrzygnięcie to zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 37j ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.