Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 84197

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 4 czerwca 2003 r.
II SA 1623/02

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA A.Robotowska (spr.); Sędziowie NSA: M. Jaśkowska, K. Jarząbek; Protokolant: Ł. Duda

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2003 r. sprawy ze skargi N.H.P. LIMITED z siedzibą w Lichtensteinie na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia 13 marca 2002 r. Nr IO-odw.138/01 w przedmiocie przywrócenia terminu do ustosunkowania się do zawiadomienia braku możliwości udzielenia patentu na wynalazek objęty zgłoszeniem nr P-3074/3 z dnia 20 lutego 1995 r.

1.

stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 6 czerwca 2001 r.

2.

zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz N.H.P. LIMITED z siedzibą w Lichtensteinie kwotę 510 zł (pięćset dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie faktyczne

Urząd Patentowy RP - Izba Odwoławcza postanowieniem z dnia 13 marca 2002 r. utrzymała w mocy postanowienie z dnia 6 czerwca 2001 r. odmawiające firmie N.H.P. LIMITED przywrócenie terminu do ustosunkowania się do zawiadomienia o braku możliwości udzielenia patentu na zgłoszenie wynalazku pt. "Nowe zastosowanie dimeru lizozymu jako środka profilaktycznego oraz sposób wytwarzania kompozycji farmaceutycznych o działaniu profilaktycznym i nowe środki profilaktyczne otrzymywane tym sposobem". W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 20 lutego 1995 r. zgłaszający N.H.P. LIMITED, Liechtenstein za pośrednictwem ustanowionego w sprawie pełnomocnika złożył w Urzędzie Patentowym RP podanie o udzielenie patentu na zgłoszenie wynalazku pt. "Nowe zastosowanie dimeru lizozymu jako środka profilaktycznego oraz sposób wytwarzania kompozycji farmaceutycznych o działaniu profilaktycznym i nowe środki profilaktyczne otrzymane tym sposobem". Przedmiotowe zgłoszenie oznaczone zostało numerem P. 307413.

Pismem z dnia 1 grudnia 1998 r. Urząd Patentowy RP zawiadomił zgłaszającego o stwierdzonych okolicznościach świadczących o braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania praw wyłącznych na przedmiot zgłoszenia, wyznaczając termin (przedłużony na wniosek pełnomocnika) do wypowiedzenia się w sprawie przedstawionych zarzutów. Z uwagi na fakt, iż zgłaszający nie wypowiedział się w powyższej sprawie, a Urząd Patentowy RP nie zmienił swego stanowiska przedstawionego w zawiadomieniu, została wydana decyzja z dnia 6 maja 1999 r. o odmowie udzielenia patentu na przedmiot dokonanego zgłoszenia.

Pismem z dnia 6 lipca 1999 r. pełnomocnik w imieniu zgłaszającego złożył wniosek o przywrócenie terminu do ustosunkowania się do zawiadomienia z dnia 1 grudnia 1998 r.

Urząd Patentowy RP, postanowieniem z dnia 6 czerwca 2001 r., odmówił przywrócenia terminu do ustosunkowania się do zawiadomienia, uznając, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 58 k.p.a., który ma zastosowanie w niniejszej sprawie.

Na postanowienie Urzędu Patentowego RP zgłaszający dnia 6 lipca 2001 r. wniósł zażalenie, wnioskując o uchylenie postanowienia z dnia 6 czerwca 2001 r., z powodu spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 29 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jedn. Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117) obowiązującym w dniu wydania wyżej określonego postanowienia.

Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu sprawy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że powołany w zażaleniu art. 29 ust. 3 i 4 ww. ustawy o wynalazczości ma zastosowanie do sytuacji, w której w toku rozpatrywania zgłoszenia nastąpiło uchybienie terminu procesowego przez zgłaszającego wyznaczonego dla dokonania czynności w zakresie uzupełnienia lub usunięcia wskazanych braków i istotnych usterek, a decyzja umarzająca postępowanie nie została jeszcze wydana. Ratio legis unormowania zawartego w art. 29 ust. 2 ww. ustawy o wynalazczości polegało na tym, że niezastosowanie się w wyznaczonym terminie do postanowienia wzywającego do poprawienia niezbędnych usterek zgłoszenia, które uniemożliwiają jego merytoryczne rozpatrzenie, może być potraktowane na równi z wycofaniem zgłoszenia. Istotny jest tu zwłaszcza, dla zrozumienia istoty regulacji zawartej w art. 29 ust. 2, związek tej regulacji z decyzją o umorzeniu postępowania według art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast brak merytorycznej odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 1 grudnia 1998 r. o braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania praw wyłącznych, skutkuje wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (decyzja odmawiająca udzielenia patentu lub decyzja o udzieleniu patentu), w zależności od stanowiska zajętego przez Urząd Patentowy.

Zdaniem organu, w myśl art. 58 § 1 k.p.a., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, istnieją cztery przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Brak winy warunkujący przywrócenie uchybionego terminu uprawdopodobnią tylko takie okoliczności, których strona nie mogła pokonać przy wykazaniu zwykłej staranności w działaniu. Fakt niewypowiedzenia się w terminie określonym w zawiadomieniu jest w sprawie bezsporny. Nie znalazł potwierdzenia fakt, iż stanowisko zgłaszającego w przedmiotowej sprawie, zawarte w piśmie z dnia 24 lutego 1999 r. zostało złożone razem z korespondencją dotyczącą zgłoszenia znaku towarowego nr Z-160592. W książce przesyłek wpływających do Urzędu Patentowego została zarejestrowania w dniu 8 marca 1999 r. jedynie korespondencja dot. znaku towarowego. Należy domniemywać, iż została ona doręczona osobiście przez pełnomocnika, a nie za pośrednictwem poczty, gdyż w aktach sprawy brak jest koperty. Zgłaszający jednocześnie nie dochował terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a także wraz z wnioskiem nie dopełnił czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Ustosunkowanie się zgłaszającego do zarzutów postawionych w zawiadomieniu z dnia 1 grudnia 1998 r. i obszerna polemika z zarzutami, łącznie z nadesłaniem przeredagowanych zastrzeżeń patentowych nastąpiła później, tj. łącznie ze złożeniem odwołania od decyzji odmawiającej udzielenia patentu.

W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej domagał się jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucono powyższemu postanowieniu błędy interpretacyjne przepisu art. 29 ustawy o wynalazczości poprzez przyjęcie, iż wniosek o przywrócenie terminu na udzielenie odpowiedzi na zawiadomienie o braku możliwości udzielenia patentu winien spełniać wymogi art. 58 k.p.a., a jego podstawy nie może stanowić art. 29 ustawy o wynalazczości.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu. Organ uznał za nietrafny zarzut skarżącego, jakoby postanowienie Urzędu Patentowego - Izby Odwoławczej z dnia 13 marca 2002 r. było oparte na błędnej podstawie prawnej. W ocenie Urzędu Patentowego przepis art. 58 k.p.a. dotyczy terminów (w ogólności) wyznaczanych w postępowaniu administracyjnym, zaś przepisy art. 29 (całego) ustawy o wynalazczości dotyczą terminów wyznaczanych w kwestii uzupełnienia zgłoszenia lub usunięcia braków i usterek. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z takim przypadkiem. Trzeba mieć na względzie fakt, że uchybienie terminu, o którym mowa w zawiadomieniu Urzędu Patentowego z dnia 1 grudnia 1998 r. nie rodzi, w istocie rzeczy, żadnych skutków, poza wydaniem decyzji na podstawie posiadanych materiałów. Zawiadomienie to (a nie postanowienie) nie dotyczyło uzupełnienia zgłoszenia lub usunięcia braków albo usterek. Miało ono charakter zarzutów merytorycznych dotyczących zgłoszenia. Jest zatem oczywiste, że w świetle powyższego, nie mamy tu do czynienia z okolicznościami, o których mowa w art. 29 ust. 1.

Nietrafne jest stwierdzenie skargi, jakoby postanowienia, o jakich mowa w art. 29 ust. 3-6 nie były ograniczone do przypadków określonych w ust. l. Gdyby ustawodawca tak to chciał rozumieć, to wprost by to zapisał. Również z punku widzenia techniki legislacyjnej wydaje się oczywiste, że skoro w ust. 1 artykułu określa się jakiś stan, to następne ustępy tego samego artykułu muszą dotyczyć tego samego stanu faktycznego. Nietrafny jest także przykład dotyczący orzecznictwa Urzędu Patentowego na tle Układu PCT, dotyczy on bowiem właśnie tego, o czym rzeczywiście mówi art. 29 ustawy o wynalazczości, tj. uzupełnienia zgłoszenia, względnie usunięcia braków lub usterek.

Organ podniósł, iż nie można także zgodzić się ze stwierdzeniem skarżącego, że istota regulacji zawartych w art. 29 ust. 3-6 ustawy o wynalazczości polega na wyłączeniu działania przepisów ogólnych zawartych w art. 58 k.p.a. Otóż wyłączenie to wynika z całego art. 29, w tym oczywiście z jego ustępu 1, który jednoznacznie określa jakie to mianowicie przypadki (w sensie przedmiotowym) reguluje cały ten artykuł.

Powoływanie się przez skarżącego na przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej nie ma w tej sprawie znaczenia, tak z formalnego jak i merytorycznego punktu widzenia.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek o przywrócenie terminu do ustosunkowania się do zawiadomienia UP nie może być zgłoszony po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Decyzja bowiem kończy postępowanie administracyjne w I instancji, a wobec tego organ I instancji nie mógłby w ogóle ustosunkować się do stanowiska zgłaszającego, które nie zostało przedstawione w terminie. Treść tego stanowiska, przyczyny jego nieprzedstawienia mogą być jedynie oceniane w postępowaniu odwoławczym.

Dlatego też Sąd nie podziela stanowiska Komisji Odwoławczej przedstawionego w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2000 r. odw.1500/99, przekazującego wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do ustosunkowania się do zawiadomienia Urzędu Patentowego z dnia 1 grudnia 1998 r. do rozpoznania przez ten Urząd.

Istota postępowania administracyjnego polega na tym, że po wydaniu decyzji co do istoty sprawy przez organ I instancji organ ten traci kompetencje do rozpatrywania tego rodzaju wniosków. W przypadku wniesienia odwołania stanowisko wyrażone we wniosku z dnia 6 lipca 1999 r. podlega rozpoznaniu przez Komisję Odwoławczą.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Urzędu Patentowego oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 6 grudnia 2001 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do ustosunkowania się do zawiadomienia Urzędu Patentowego z dnia 1 grudnia 1998 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkuje ich nieważnością.

Reasumując powyższe, Sąd na zasadzie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 55 ust. 1 wyżej powołanej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.