Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41922

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 29 stycznia 1998 r.
II SA 1572/97

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA B. Zdziennicki.

Sędziowie NSA: J. Bała, K. Jarząbek (spraw.).

Protokolant: L. Kado.

Uzasadnienie faktyczne

Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia 17 grudnia 1996 r. na podstawie art. 138 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania Pana Zbigniewa D. od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z dnia 7 czerwca 1996 r., oddalającej wniosek strony o umorzenie należności Funduszu Pracy z tytułu udzielanej stronie pożyczki na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek:

1. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z dnia 7 czerwca 1996 r.;

2. dotychczas naliczone i nie spłacone odsetki od pożyczki udzielonej stronie przez Rejonowy Urząd Pracy w S. na podstawie umowy z dnia 25 marca 1993 r. umorzył w 80%;

3. co do pozostałej części dochodzonej należności, z tytułu udzielonej pożyczki, o której mowa w pkt 2, wniosek stron o umorzenie oddalił;

4 ostateczny termin spłaty pozostałej należności Funduszu Pracy (pkt 3 sentencji) wyznaczył do dnia 31 grudnia 1997 r.;

5. realizacja punktu 4 sentencji winna odbywać się w ten sposób, że strona, począwszy od miesiąca następującego po dacie doręczenia niniejszej decyzji i w uwzględnieniu z Kierownikiem RUP w S., obowiązana jest spłacić każdego miesiąca część należności (pkt 3 sentencji), aby termin (pkt 4 sentencji) opłaty całej należności Funduszu Pracy (pkt 3 sentencji) został dotrzymany.

6. jeżeli ostateczny termin (pkt 4 sentencji) zapłaty części należności Funduszu Pracy, o której mowa w pkt 3 sentencji, nie zostanie dotrzymany, decyzja o umorzeniu (pkt 2 sentencji) może być w całości cofnięta;

7. nadzór i wykonanie niniejszej decyzji (pkt 2-6 sentencji) powierzył Kierownikowi Rejonowego Urzędu Pracy w S.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził m.in., że podnoszone przez skarżącego zarzuty, iż wyłączną przyczyną jego trudności (także pogorszenie stanu zdrowia) w prowadzeniu działalności gospodarczej i tym samym poważnych trudności w należytym wywiązaniu się z dobrowolnie zawartej umowy pożyczki jest wadliwe postępowanie (brak pomocy) ze strony organów zatrudnienia, nie mają żadnego odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy.

Rejonowy organ zatrudnienia, w piśmie z dnia 8 września 1993 r. (także w innych pismach i kontaktach ze skarżącym), dokładnie i wyczerpująco informował stronę o swym stosunku i postępowaniu względem jego osoby, a postępowanie to w niczym nie naruszało obowiązującego prawa oraz było zgodne z zasadami postępowania administracyjnego.

Materiały dowodowe sprawy (przede wszystkim: zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, uznanie przez KIZ inwalidą III grupy, aktualnie trudna sytuacja materialna, także pozytywne opinie RRZ w K. i RUP w S. odnośnie umorzenia odsetek) wskazują, że faktycznie skarżący, poza subiektywnym przekonaniem, iż Fundusz Pracy winien umorzyć całą pozostałą do spłacenia należność z tytułu pożyczki, posiadał i obecnie posiada trudności obiektywne co do należytego wykonania umowy pożyczki, niezależnie od jego woli, które stanowią, że odwołanie strony od zaskarżonej decyzji jest częściowo zasadne. Wymienione dowody wskazują, że aktualnie sytuacja skarżącego jest "przypadkiem", o którym mowa w art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i z tych powodów częściowe 80% umorzenie należnych i dotychczas niespłaconych odsetek od pożyczki otrzymanej na podjęcie działalności gospodarczej na własny rachunek jest, zdaniem organu II instancji, w pełni zasadne. Zdaniem Prezesa KUP z akt sprawy (także stwierdzeń strony we wniosku o umorzenie i odwołaniu) wynika, że skarżący posiada majątek (zakupiony za otrzymaną pożyczkę) w postaci 2 kiosków z wyposażeniem, co czyni w pełni realnym, ustalony w sentencji niniejszej decyzji, termin zwrotu i sam zwrot należnych Funduszowi Pracy środków pieniężnych.

Pan Zbigniew D. decyzją ostateczną Prezesa Krajowego Urzędu Pracy zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że z uwagi na zły swój stan zdrowia oraz trudną sytuację rodzinną nie mógł spłacić zaciągniętej pożyczki, umorzenie część zaciągniętej pożyczki, a nie tylko odsetek, pozwoliłoby mu podjąć działalność gospodarczą i spłacić resztę należności Funduszu Pracy.

W odpowiedzi Prezes Krajowego Urzędu Pracy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowi przepis art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 1 z późn. zm.). Przepis ten nie obowiązuje już od 1 stycznia 1997 r., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych trudną sytuację materialną osoby, która otrzymała z Funduszu Pracy pożyczkę na podjęcie działalności gospodarczej, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy, po zasięgnięciu opinii kierownika .rejonowego urzędu pracy oraz rejonowej rady zatrudnienia, mógł na wniosek pożyczkobiorcy odroczyć termin spłaty pożyczki lub umorzyć jej spłatę w części lub w całości.

Z treści powyższego przepisu wynika, że przesłanki umorzenia spłaty pożyczki udzielonej bezrobotnemu zostały w nim określone wyczerpująco, a umorzenie omawianej należności zależy wyłącznie od sytuacji materialnej pożyczkobiorcy.

Oznacza to, że rozstrzygnięcie w takiej sprawie nie może być związane z innymi okolicznościami, nie wymienionymi w tym przepisie, w tym z oceną, czy bezrobotny może spieniężyć sprzęt, który zakupił za udzieloną mu pożyczkę na prowadzenie działalności gospodarczej.

Uzasadnienie zaskarżanej decyzji wskazuje na to, że odmówiono Panu Zbigniewowi D. umorzenia spłaty pożyczki głównie z tego powodu, że nie spłacił jej w znacznej części i zaprzestał działalności gospodarczej. Takie rozstrzygnięcie narusza w istotny sposób art. 18 ust. 8 cytowanej ustawy, opiera się bowiem na przesłankach nie przewidzianych w tym przepisie.

Należy bowiem zwrócić uwagę na treść wywiadu przeprowadzonego przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S., dotyczący Pana Zbigniewa D. i jego rodziny. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje na to, iż wywiad ten nie był przedmiotem dokładnej analizy. Wynika bowiem z niego, że rodzina pożyczkobiorcy składa się z jego konkubiny, trojga dzieci uczących się (obecnie czworga). Dochód rodziny stanowią renta inwalidzka, którą otrzymuje skarżący w kwocie 216,55 zł oraz zasiłek z Funduszu Pracy otrzymywany przez jego konkubinę w kwocie 266,80 zł oraz 63 zł zasiłku rodzinnego. Wysokość dochodu na osobę w rodzinie 109,27 zł. Skarżący zalega z opłatami za czynsz 486,14 zł, za energię elektryczną 50 zł, z tytułu alimentów 3.000 zł. Dzieci, które obecnie mieszkają ze skarżącym, często chorują na zapalenie dróg oddechowych.

Sam skarżący cierpi na schorzenie serca, wymaga stałej opieki lekarskiej, co wiąże się również z wysokimi wydatkami, jakie musi przeznaczać na ten cel. Pan Zbigniew D. wraz z konkubiną i dziećmi znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ dochody, jakie uzyskuje w/w, nie zaspokajają w pełni potrzeb bytowych rodziny.

Dodać należy, że skarżący został zaliczony do trzeciej grupy inwalidów od 1989 r. z przeciwwskazaniem zatrudnienia przy pracach ciężkich, albowiem stwierdzone schorzenia ograniczają w stopniu znacznym zdolność do pracy.

Ocena, czy bezrobotny ubiegający się o umorzenie pożyczki znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, należy do organów zatrudnienia, jednakże nie może być to ocena dowolna. Obowiązkiem organów jest uwzględnienie wszystkich okoliczności, które określają sytuację materialną, oraz dokonanie na ich podstawie oceny, czy sytuacja ta jest istotnie szczególnie trudna.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji okoliczności te nie wynikają.

Organ odwoławczy, jakkolwiek powołał się na inwalidztwo skarżącego, to jednak pominął okoliczności, z powodu których zaprzestał on działalności gospodarczej oraz jego warunki rodzinne. Z akt wynika, że skarżący jest zobowiązany do łożenia na utrzymanie kilkorga dzieci w różnym wieku, że leczy się z powodu choroby serca i nie może wykonywać ciężkiej pracy.

Kwestii tych nie wyjaśniają też opinie Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w S., Rejonowej Rady Zatrudnienia w K. Stanowisko takie narusza przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 107 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skoro rozstrzygnięcie w sprawie nie zostało oparte na pełnych ustaleniach co do sytuacji materialnej skarżącego, a dla oceny tej sytuacji jako przesłanki przyjęto także inne okoliczności, które nie powinny mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, to z powodu naruszenia wymienionych wyżej przepisów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.