Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41909

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 5 stycznia 1998 r.
II SA 1396/97

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Z. Mańk.

Sędziowie NSA: J. Rajewska, K. Jarząbek (spraw.).

Protokolant: J. Chindelewicz.

Uzasadnienie faktyczne

Pan Ryszard J. złożył w dniu 27 czerwca 1997 r. wniosek do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. o zmianę decyzji Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w G. z dnia 25 października 1996 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. z dnia 27 listopada 1996 r. w trybie art. 155 K.p.a., i przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 160%.

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. decyzją z dnia 7 lipca 1997 r., na podstawie art. 37j ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz .U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128), po rozpatrzeniu tego wniosku, odmówił uchylenia decyzji Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w G. z dnia 25 października 1996 r. w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż zainteresowany nie spełnia warunków określonych w art. 24 ust. 5 cytowanej ustawy. Okoliczność, iż jeden z pracodawców rozwiązał z nim umowę o pracę z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy, nie może zmienić powyższej oceny, ponieważ następnie dwukrotnie podejmował on pracę, po której każdorazowo nabywał status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku.

Pan Ryszard J. odwołał się od decyzji Wojewódzkiego Dyrektora Urzędu Pracy w S. z dnia 7 lipca 1997 r.

Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia 4 września 1997 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Pana Ryszarda J. od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. z dnia 7 lipca 1997 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w G. z dnia 25 października 1996 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Krajowego Urzędu Pracy powołał się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pan Ryszard J. zaskarżył ostateczną decyzję Prezesa Krajowego Urzędu Pracy do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wnosząc o jej uchylenie zarzucił, że organy administracyjne nie uwzględniły faktu, że zakład pracy "T." na 10-ciu zatrudnionych w jednym dniu zwolnił 6-ciu pracowników. A więc było to zwolnienie grupowe. Okoliczność ta, jakkolwiek znana pracownikom RUP w G., nie została należycie przez nich oceniona. Po wielu staraniach otrzymał od pracodawcy "T." właściwe świadectwo pracy, z którego wynika, że został zwolniony z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uchylenie lub zmiana decyzji przez organ, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, może dotyczyć tylko decyzji ostatecznej. Decyzja ostateczna, na podstawie której strona nabyła określone prawo, może być uchylona lub zmieniona, ale tylko w przypadku, gdy zostaną spełnione m.in. następujące warunki:

1) na uchylenie bądź zmianę decyzji musi wyrazić zgodę strona, która nabyła prawo na podstawie tej decyzji,

2) uchylenie bądź zmiana decyzji może być dokonana w interesie społecznym lub w celu zaspokojenia słusznego interesu strony.

Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jest wszczynane na wniosek strony lub z urzędu (art. 61 § 1 i art. 155 K.p.a.).

Przyjęte w art. 61 § 1 K.p.a. rozwiązanie nie oznacza jednak dowolności organu administracji państwowej we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony.

Art. 61 § 1 K.p.a. musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. W przypadku gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych, należy przyjąć, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenia lub cofnięcia uprawnień - wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Jeżeli chodzi zaś o ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem, wszczęcie postępowania następuje na jej wniosek.

W przedmiotowej sprawie chodziło o ustalenie sytuacji prawnej dotyczącej uprawnień skarżącego do podwyższonego zasiłku dla bezrobotnych, a zatem postępowanie administracyjne nastąpić powinno na wniosek strony. Dał zresztą temu wyraz Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. stwierdzając, że dnia 27 czerwca 1997 r. do urzędu, którym kieruje, wpłynął wniosek Pana Ryszarda J. o zmianę ostatecznej decyzji - wymienionej wyżej. Dyrektor wyżej wymienionego Urzędu, jak i Prezes Krajowego Urzędu Pracy nie zwrócili uwagi na fakt, iż wniosek ten nie został podpisany przez skarżącego, a zatem dotknięty brakiem formalnym, z powodu którego nie jest zdolny do wykonania skutku prawnego, tj. wszczęcia postępowania. W tej sytuacji stwierdzić należy, że postępowanie zostało wszczęte z rażącym naruszeniem wymienionych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem wniosek ten nie mógł wywołać żadnych skutków prawnych w zakresie wszczęcia postępowania. Brak zaś było podstaw prawnych do wszczęcia postępowania z urzędu. Wobec tego zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ administracji państwowej obowiązany jest przestrzegać przepisów regulujących inicjatywę wszczęcia postępowania. Naruszenie zasady skargowości stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, co obwarowane jest sankcją nieważności decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., strona 307).

Z wyżej przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie ustosunkował się do zarzutów zawartych w skardze, albowiem nie zachodziła taka potrzeba.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności, na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.