Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1248512

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 8 listopada 2012 r.
II OZ 958/12
Obowiązek udostępniania pacjentowi dokumentacji medycznej. Kontrola sądowa.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia (...) Szpitala (...) w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt VII SO/Wa 53/12 o wymierzeniu (...) Szpitalowi (...) w W. grzywny w wysokości 2.500 złotych w sprawie z wniosku K. K. o ukaranie grzywną (...) Szpitala (...) w W. na podstawie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z nieprzekazaniem w terminie skargi K. K. w przedmiocie bezczynności w zakresie udostępnienia dokumentacji medycznej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt VII SO/Wa 53/12, działając w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), po rozpoznaniu wniosku K. K. wymierzył (...) Szpitalowi (...) w W. grzywnę w wysokości 2.500 złotych za nieprzekazanie Sądowi w terminie skargi K. K. na bezczynność Szpitala w zakresie udostępnienia dokumentacji medycznej.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że udostępnienie informacji medycznej na podstawie ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417 z późn. zm.) następuje w formie czynności materialnotechnicznej. Powołując się na wyrok Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OSA 1/03 Sąd I instancji stwierdził, że jak przyjęto w orzecznictwie sądów administracyjnych możliwym jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność podmiotu prowadzącego działalność szpitalną w zakresie niewydania pacjentowi dokumentacji medycznej.

Co do zasady bowiem prowadzenie dokumentacji medycznej pacjenta oraz udostępnianie jej pacjentowi odbywa się w ramach stosunku administracyjnoprawnego, który powstaje z mocy prawa na podstawie art. 26 pkt 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta. Przyjęcie, że pewne formy działalności podmiotu prowadzącego działalność szpitalną mogą zostać zaskarżone do sądu administracyjnego oznacza, że w tym zakresie podmiot ten ma obowiązek stosować się do dyspozycji art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przechodząc zatem na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd podkreślił, że organ do dnia rozpoznawania wniosku o wymierzenie grzywny nie przekazał skargi K. K. z dnia 12 grudnia 2011 r. Jak wynika z przedstawionych Sądowi dokumentów, skarga została wysłana przez skarżącego w dniu 13 grudnia 2011 r. Jak podkreślił Sąd grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma nie tylko charakter dyscyplinująco-represyjny polegający na doprowadzeniu do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale również - co wynika z uchwały Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 - pełni funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. Wskazując na powyższe Sąd uznał, że wniosek K. K. o wymierzenie grzywny (...) Szpitalowi (...) w W. za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę zasługuje na uwzględnienie. Jak podkreślił Sąd, opóźnienie w przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy jest w niniejszej sprawie niewątpliwe i znaczne, bowiem termin do nadesłania skargi minął około połowy miesiąca stycznia 2012 r., zatem zwłoka organu wynosi prawie osiem miesięcy. Uznając zatem, że zwłoka Szpitala w wykonaniu ustawowego obowiązku była istotna, Sąd wymierzył Szpitalowi grzywnę w wysokości 2.500 złotych.

W zażaleniu na powyższe postanowienie (...) Szpital (...) w W., wniósł o uchylenie tego postanowienia podkreślając, że zastosowane przez Sąd I instancji przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczą kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, tymczasem SP (...) Szpital (...) nie jest jednostką administracji publicznej, a jego dyrektor nie jest organem administracji. W związku z powyższym Szpital nie prowadzi żadnych postępowań administracyjnych, a odmowa wydania dokumentacji medycznej nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Z tego względu do Szpitala nie mają zastosowania przepisy art. 54 § 2 i art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie autora zażalenia, powoływane przez Sąd I instancji rozważania zawarte w wyroku Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r., nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wyrok ten został wydany w czasie, gdy obowiązywała ustawa o zakładach opieki zdrowotnej. Nie było zatem jeszcze ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w świetle której postępowania o naruszenie praw pacjenta prowadzi Rzecznik Praw Pacjenta, tym samym odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej winna być przedmiotem skargi skierowanej do tego właśnie organu administracji rządowej, a nie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotowe postępowanie o ukaranie (...) Szpitala (...) w W. grzywną w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. zostało wszczęte w związku z nieprzekazaniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez ten podmiot skargi K. K. w przedmiocie bezczynności Szpitala w zakresie udostępnienia dokumentacji medycznej. Istotnym problemem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy sprawy z zakresu udostępnienia dokumentacji medycznej objęte są kontrolą sądów administracyjnych. Należy zatem podkreślić, że stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 159 z późn. zm.) podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Sposób udostępniania dokumentacji medycznej określa przepis art. 27 ww. ustawy. Zauważyć również należy, że w poprzednio obowiązującej ustawie określone zostały tożsame uprawnienia pacjenta do zapoznania się z informacjami dotyczącymi stanu zdrowia oraz udzielanych mu świadczeń zdrowotnych, na co wskazuje brzmienie przepisu art. 18 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.). Na gruncie tego uregulowania zobowiązanym do prowadzenia dokumentacji medycznej był zakład opieki zdrowotnej, który z mocy ust. 3 art. 18 tej ustawy, zobowiązany był również do udostępniania tej dokumentacji wymienionym dalej podmiotom. Orzekając w poprzednio obowiązującym stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Siedmiu Sędziów w wyroku z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OSA 1/03 stwierdził, że pacjent publicznego zakładu opieki zdrowotnej ma uprawnienie do udostępnienia mu dokumentacji medycznej zbiorczej prowadzonej przez zakład, w zakresie dotyczącym jego osoby, wynikające z art. 18 ust. 3 pkt 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a w razie odmowy uznania tego uprawnienia przez zakład, może zaskarżyć czynność zakładu do sądu administracyjnego. Choć wyrok ten dotyczy zasadniczo uprawnienia wynikającego z poprzednio obowiązującej ustawy, to niektóre ustalenia dokonane przez NSA mogą mieć znaczenie na gruncie rozpoznawanej sprawy. Podkreślić zatem należy, że - jak zauważył NSA w powołanym wyroku - zakład opieki zdrowotnej jest zakładem administracyjnym, który z uwagi na unormowania stanowiące podstawę tworzenia i działalności tego rodzaju zakładów, w określonym zakresie wykonuje funkcje z zakresu administracji publicznej. Tym samym, jak przyjął NSA, stosunek prawny pomiędzy takim zakładem a pacjentem, w zakresie udostępniania pacjentowi dotyczącej jego osoby dokumentacji medycznej jest stosunkiem administracyjnoprawnym, udostępnienie zaś tej dokumentacji następuje w drodze działania (czynności) zakładu, które może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Z uwagi na tożsamość norm dotyczących obowiązku udostępniania pacjentowi dokumentacji medycznej zawartych tak w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej, jak i w obecnie obowiązującej ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, należy przyjąć, iż w obecnym stanie prawnym obowiązek jaki ciąży na podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych podlega kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Mając bowiem na uwadze wynikające z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP prawo dostępu każdego do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych, należy przyjąć, iż możliwość szerokiego dysponowania powyższymi informacjami sprawia, że w tym zakresie podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych należy zaliczyć do kategorii władzy publicznej. Wobec powyższego należy zgodzić się z Sądem I instancji, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, w niniejszej sprawie: (...) Szpital (...) w W., zobowiązany jest - stosownie do art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przekazać skargę w przedmiocie bezczynności tego podmiotu w zakresie udostępnienia informacji medycznej, do sądu administracyjnego wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Skoro zatem wniesiona przez K. K. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem (...) Szpitala (...) w W. nie została przekazana temu Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, to uznać należy, że zasadnie Sąd pierwszej instancji wymierzył temu podmiotowi grzywnę w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu wskazać należy, że - jak wynika z uregulowanego w Rozdziale 12 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, statusu Rzecznika Praw Pacjenta i charakteru wykonywanych przez niego zadań - jego działalność służy wzmocnieniu ochrony praw pacjenta, niemniej jednak przyjąć należy, iż przewidziana przepisami możliwość wniesienia do Rzecznika skarg i wystąpień pacjentów nie stanowi wyczerpującego katalogu uprawnień pacjentów w zakresie ochrony przysługujących im praw. Skoro zatem wolą strony jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego w przedmiocie bezczynności podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych w zakresie udostępnienia dokumentacji medycznej, to niezależnie od przysługujących jej innych uprawnień zmierzających do ochrony przysługujących jej praw, skargę tę należało - stosownie do art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przekazać sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.