Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1678430

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 21 kwietnia 2015 r.
II OZ 301/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. i M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2489/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z (...) sierpnia 2014 r., znak (...) w przedmiocie stwierdzenia złożenia wniosku o uzupełnienie postanowienia z uchybieniem terminu postanawia: oddalić zażalenie. 2 1

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z 4 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D.W. i M.W. (dalej jako "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z (...) sierpnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia złożenia wniosku o uzupełnienie postanowienia z uchybieniem terminu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący uzyskują dochody z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie. Są współwłaścicielami działki nr (...) i nr (...) o powierzchni 2488 m2 w Nowym Dworze. Oświadczyli, że nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Dodali, że w mieszkaniu nie posiadają ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego.

W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, skarżący podali, że mieszkają w Nowym Dworze w mieszkaniu o powierzchni 57 m2. Wskazali, że ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i ponoszą wysokie wydatki z uwagi na prowadzenie licznych spraw sądowych. W ich mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Nie mają kont bankowych. Dzieci wnioskodawców nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa, są tylko zameldowane pod tym adresem. Nie mają pojazdów mechanicznych poza rowerem, nie otrzymują pomocy od dzieci, znajomych i organizacji społecznych. Dodali, że J.W. nie prowadzi żadnej firmy. M.W. również nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, przy czym zaznaczono, że być może założyła działalność gospodarczą pod adresem w Nowym Dworze, ale jeżeli została zarejestrowana, to bardzo niedawno i nie przynosi jeszcze żadnych dochodów. Skarżący podali, że na żywność pozostaje im mniej niż 900 zł, kupują tylko leki ratujące życie. Załączyli kopie dokumentów PIT 40a za 2013 r.

Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że pomimo wezwania do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, skarżący nie podali jakie ponoszą miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i rodziny (żywność, opłaty stałe, media), a jest to informacja istotna, ponieważ dopiero porównanie koniecznych wydatków z dochodami skarżących pozwala na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. Brak informacji o kosztach utrzymania skarżących nie pozwala na ocenę na jakim poziomie kształtują się możliwości finansowe skarżących. To jednak, co skarżący ujawnili we wniosku, podlega ocenie i w ocenie Sądu I instancji prowadzi do przyjęcia, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Ponadto Sąd I instancji wyjaśnił, że z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że skarżący J.W. prowadzi pod firmą Usługi Transportowe J.W. (data rozpoczęcia działalności 1 sierpnia 1996 r.) natomiast skarżąca M.W. prowadzi działalność gospodarczą od 9 września 2014 r. Firmy są zarejestrowane pod adresem skarżących.

W ocenie Sądu I instancji, lakoniczność wniosku o prawa pomocy i pism skarżących uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawców. Skarżący decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinni liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i przez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki.

Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zgadzając się z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia i podnosząc argumenty dotyczące zasadności skargi. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i jego zmianę. W ocenie skarżących, postanowienie to jest niesprawiedliwe i rażąco narusza prawo obywatela do sądu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest zaś instytucją, która stanowi wyjątek od tej zasady. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe.

Sąd I instancji rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy trafnie ocenił sytuację materialną skarżących. Zasadnicze znaczenie ma, że skarżący nie przedstawili żądanych dokumentów, które miały w sposób jednoznaczny i precyzyjny przedstawić ich sytuację majątkową. Bez znaczenia jest przy tym, że skarżący występują w licznych postępowaniach sądowoadministracyjnych, ponieważ każda z tych spraw powinna być traktowana odrębnie, a skarżący wnosząc kolejne skargi muszą liczyć się z koniecznością ponoszenia w tych sprawach kosztów sądowych. Trafnie ponadto Sąd I instancji zaakcentował sprzeczności w oświadczeniach skarżących dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej przez J. i M.W., zamieszkujących pod tym samym adresem i pod tym adresem prowadzących tę działalność, co wynika z oficjalnego rejestru. Stąd też Sąd I instancji miał podstawy do uznania oświadczeń skarżących za niewiarygodne.

Należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący nie wykazali, że nie stać ich na poniesienie jakichkolwiek czy też pełnych kosztów postępowania.

Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.

------2

3

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.